به گزارش خبرگزاری رسا در خراسان، حجتالاسلام والمسلمین علی خیاط، مدیر حوزه علمیه خراسان، در مراسم آغاز سال تحصیلی حوزه علمیه خراسان در مدرسه علمیه دودرب حرم مطهر رضوی برگزار شد، بیان داشت: خداوند سبحان همه ما را در سال تحصیلی جدید از مصادیق روایت شریف امام صادق(علیهالسلام) قرار دهد؛ چه آنکه متعلم هستیم و چه آنکه معلم هستیم. همگی باید برای رضای خدا و انجام وظیفه علمی خود در این مقطع تاریخی خاص گام برداریم.
وی با قدردانی از اساتید و مدیران مدارس علمیه سراسر استان و همچنین افرادی که در مراکز استان و مدارس علمیه این برنامه را بهصورت برخط دنبال میکنند، گفت: امروز باید از علمداران و پرچمدارانی یاد کنیم که در سالیان متمادی این حوزه را حفظ کردند و این علم را بر دوش کشیدند. مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: آنان در شرایط خاص خود، با وجود سختیها و مشکلاتی که با آن روبهرو بودند، این علم را برافراشته نگه داشتند و امروز ما وارث آن عزیزان و تلاشهای آنان هستیم. بنابراین باید بتوانیم وظیفه خود را به نحو احسن انجام دهیم.
حوزههای علمیه در شرایط ویژه تاریخی حجتالاسلام والمسلمین خیاط با بیان اینکه حوزههای علمیه در شرایط خاص تاریخی قرار دارند، اظهار داشت: وضعیت امروز حوزههای علمیه شرایط بسیار ویژهای است و با توجه به حوادث، انتظارات و شرایطی که به وجود آمده، نقشآفرینی در این زمان اهمیت بسیاری دارد. وی ادامه داد: برای اینکه بتوانیم در این شرایط بهدرستی نقشآفرینی کنیم، باید سه کار را انجام دهیم؛ نخست اینکه هویت خود را حفظ کنیم. حوزههای علمیه دارای یک هویت تاریخی هستند و این هویت باید همواره حفظ شود.
اگر کسی هویت خود را فراموش کند و گذشته درخشان خود را کنار بگذارد و نسبت به آن توجه نداشته باشد، نمیتواند در آینده نیز نقشآفرین باشد. مدیر حوزه علمیه خراسان دومین مسئله را انجام رسالت حوزه دانست و گفت: در عین حال باید بتوانیم رسالتی را که بر عهده داریم، بهدرستی انجام دهیم. هر مقطع تاریخی با مقطع تاریخی دیگر متفاوت است و کسانی که در هر مقطع مسئولیت دارند و به هر شکلی نقشآفرینی میکنند، باید بتوانند رسالت خود را در همان مقطع بهدرستی ایفا کنند.
وی افزود: علاوه بر اینکه باید در زمان خود این رسالت را بهخوبی انجام دهیم، باید نگاهی به آینده نیز داشته باشیم و آینده را پیشبینی کنیم و نسبت به ساخت آینده نیز توجه داشته باشیم. ضرورت حفظ هویت، تحقق رسالت و نگاه به آینده حجتالاسلام والمسلمین خیاط با تأکید بر ضرورت توجه همزمان به هویت، رسالت و آینده، تصریح کرد: باید به این سهگانه توجه کنیم؛ حفظ هویت، تحقق رسالتی که بر عهده داریم و نگاه به آینده. باید بتوانیم بهعنوان یک کنشگر فعال با مسائل برخورد کنیم، نه اینکه واکنشگری باشیم که مسائل او را فرابگیرد و پس از آن درگیر حل آنها شود.
وی ادامه داد: نباید اجازه دهیم مسائل ما را دربرگیرد و سپس با آنها دستوپنجه نرم کنیم؛ بلکه باید آینده خود را نیز بهخوبی ببینیم و مورد توجه قرار دهیم تا بتوانیم با پیشبینی مسائل، قدم مؤثری برداریم.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به برگزاری مراسم آغاز سال تحصیلی در جوار مضجع مطهر رضوی، اظهار داشت: امسال این برنامه را در این مکان برگزار کردیم و ضمن بهرهمندی از انوار مضجع مطهر، تجدید عهدی با امام شهیدمان داشته باشیم و با ایشان پیمان ببندیم که در این مسیر ثابتقدم بمانیم و همزمان وظایف خود را بر اساس سه محور حفظ هویت، تحقق رسالت و نگاه به آینده دنبال کنیم. وی افزود: اگر بخواهیم در این عهد علمی با این امام عزیز بمانیم و این عهد را به انجام برسانیم، سندی بهتر از «سند حوزه پیشرو و سرآمد» برای توجه به این وظیفه وجود ندارد. سند حوزه پیشرو و سلامت؛
عصاره تجربه امام راحل حجتالاسلام والمسلمین با تأکید بر اینکه «سند حوزه پیشرو و سرآمد» نباید صرفاً یک سند تاریخی تلقی شود، گفت: این سند فقط پیامی نبود که صادر شود و ما نیز مانند هر پیام دیگری با آن برخورد کنیم و در یک مقطع زمانی آن را مورد توجه قرار دهیم؛ بلکه عصاره همه تجربه امام عزیز برای ایجاد یک حوزه بالنده، سالم و پیشرو است. وی افزود: هر آنچه برای چنین حوزهای لازم است، در این سند بیان شده تا حوزه بتواند هم هویت خود را حفظ کند، هم رسالت خود را بهخوبی انجام دهد و هم آینده را بهدرستی پیشبینی کند. همه این مسائل در این سند آمده است.
مدیر حوزه علمیه خراسان «سند حوزه پیشرو و سرآمد» را سندی راهبردی، کارآمد و اساسی دانست و تصریح کرد: هیچ نکتهای که حوزه برای پیشرفت خود به آن نیاز داشته باشد، وجود ندارد که در این سند به آن اشاره نشده باشد. وی با اشاره به سابقه علمی و حوزوی امام راحل اظهار داشت: ایشان حدود ۷۰ سال بهعنوان طلبه در حوزه حضور داشته، مدرس برجسته بوده و در عین حال بهعنوان یک مجاهد و مبارز در صحنه عمل کرده است. ایشان بهعنوان یک معلم موفق قدم برداشته و بهخوبی حوزه را رصد کرده است.
حجتالاسلام والمسلمین ادامه داد: امام راحل گذشته حوزه را بهخوبی میشناخت و نسبت به آینده و آنچه برای حوزه لازم بود نیز اشراف داشت. شخصیتی که در همه این سالها در کوران حوادث بوده و مراتب مختلف روحانیت، از سطوح نخست تا مرجعیت و زعامت را تجربه کرده است، نسبت به آنچه یک حوزه پیشرو نیاز دارد، اشراف کامل داشته است. اجرای سند حوزه؛ مسئولیتی برای همه اعضای حوزه وی اظهار داشت: اگر بخواهیم نسبت به امام راحل ادای دین داشته باشیم، نخستین مسئله این است که این پیام و سند را بهعنوان یک نوشته پایدار همواره در محضر خود داشته باشیم؛
هر روز بخشی از آن را بخوانیم، مطالعه کنیم و درباره آن بیندیشیم تا بتوانیم آن را به عملیات تبدیل کنیم. مدیر حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: اگر این توفیق را داشته باشیم که بتوانیم این سند راهبردی را بهعنوان یک برنامه عملیاتی قوی برای حوزه تنظیم کنیم، هیچ شکی وجود ندارد که این حوزه به اوج افتخار، قدرت و اقتدار خواهد رسید و میتواند وظیفهای را که بر عهده دارد، به انجام برساند. وی با اشاره به مسئولیت ستاد حوزه علمیه در قبال اجرای این سند گفت: ما بهعنوان ستاد حوزه علمیه وظایفی داریم و وظایف خود را در این زمینه دنبال میکنیم.
تصمیمگیریهایی که باید انجام شود، انجام میدهیم و اگر مجوزهایی برای اجرای کارها لازم باشد، صادر میکنیم؛ اما عملیات و اجرای این سند در کف میدان بر عهده آحاد افراد حوزه علمیه است. حجتالاسلام والمسلمین خیاط تأکید کرد: هیچ استادی نمیتواند خود را از مسئولیت اجرای این سند کنار بکشد و هیچ طلبهای نیز نمیتواند از زیر بار این مسئولیت شانه خالی کند. وی افزود: اگر میخواهیم واقعاً در این مسیر بمانیم و بهعنوان اعضای حوزه علمیه بتوانیم به وظایف خود عمل کنیم، این موضوع یکی از اولویتهای بسیار مهمی است که باید در دستور کار قرار گیرد.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به شرایط پیشآمده در ماههای اخیر گفت: این موضوع در دستور کار قرار داشت، اما شرایطی پیش آمد، وضعیت جنگی ایجاد شد و اتفاقاتی رخ داد که موجب شد این مسائل تا حدودی کمرنگتر شود؛ اما در شرایط فعلی باید بتوانیم آن را احیا کنیم، بهعنوان چراغ راه خود قرار دهیم و در دستور کارمان بگذاریم و همه کمک کنیم تا آن را به مرحله اجرا برسانیم. وی اظهار داشت: بخشهایی از این سند وجود دارد که در حوزه برای آنها اقداماتی انجام دادهایم و به برخی از این اقدامات نیز اشاره خواهم کرد؛
اما همچنان نیازمند مطالعه و پیگیری شبانهروزی همه اعضای حوزههای علمیه هستیم؛ چه در حوزه علمیه برادران و چه حوزه علمیه خواهران، همه نسبت به این موضوع مسئول هستند تا بتوانیم وظیفه خود را بهدرستی انجام دهیم. حجتالاسلام والمسلمین خیاط در ادامه با اشاره به شرایط پس از جنگ، اظهار داشت: یکی از مسائل مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد، رسالت روحانیت در پساجنگ است.
ما در یک مقطع تاریخی بسیار مهم قرار گرفتهایم و سال گذشته کشور عزیز ما و نظام جمهوری اسلامی ایران مورد دو تجاوز وحشیانه دشمنان قرار گرفت که همه تلاش خود را بر این گذاشته بودند تا به هر قیمتی بساط این نظام را جمع کنند. وی افزود: آنچه دشمنان در دستور کار خود داشتند، این بود که نظام جمهوری اسلامی از میان برداشته شود و اساساً نظامی وجود نداشته باشد؛ چراکه از میان رفتن این نظام به معنای آن بود که مکتب الهی، مردم متدین و مکتب اهلبیت(علیهمالسلام) نتوانند نقش تمدنی خود را که در پرتو رهبری امام عزیز و رهبر انقلاب اسلامی تاکنون بهخوبی ایفا کردهاند، ادامه دهند.
مدیر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه پس از جنگ مسائل زیادی آشکار شد، تصریح کرد: البته هنوز نمیتوان گفت جنگ به معنای مطلق آن تمام شده است، اما این مسئله مسئولیتهای فراوانی را برای ما ایجاد میکند. وی شهادت امام عزیز را یکی از بزرگترین خسارتهای نظام در این مقطع دانست و گفت: یکی از بزرگترین جنایتهای تاریخی که در این مقطع اتفاق افتاد، شهادت امام عزیز ما بود. در تاریخ سابقه ندارد که جنایتکاران و نظامهای جنایتکار، یک نظام را به این شکل مورد هجوم قرار دهند و چنین اتفاقی را رقم بزنند.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط ادامه داد: خسارتی که از این جهت جمهوری اسلامی ایران، کشور ایران و حوزههای علمیه دیدند، خسارتی جبرانناپذیر است. برای اینکه بتوانیم این خسارت را جبران کنیم، باید وظایف خود را نسبت به رهبر جدید به نحو احسن انجام دهیم، با اطاعت کامل از امام جدید جامعه همت کنیم و همه به کمک این امام بیاییم. وی افزود: آنچه ناتمام مانده و هنوز باید به آنچه مردم به دنبال آن بودهاند و در این مسیر قرار دارند، برسد، باید دنبال شود و این مسیر ادامه پیدا کند. بنابراین، شهادت امام عزیز ما یک نقطه عطف در این شرایط است.
رسالت روحانیت در جنگ ترکیبی و جهاد تبیین مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به جنگ ترکیبی دشمن اظهار داشت: آنچه دشمن امروز دنبال میکند، یک جنگ تمامعیار و ترکیبی است که حوزه و حوزویان نسبت به آن قطعاً وظایفی دارند؛ البته تاکنون نیز در بسیاری از موارد، بحمدالله بهخوبی عمل کردهاند. وی تصریح کرد: این جنگ، هم نظامی است، هم اقتصادی و بیش از همه، جنگ شناختی است. تلاش دشمن این است که برای خود دستاوردسازی کند، مقاومت جانانه ملت ایران را کوچکنمایی کند و ناامیدی را در میان آحاد ملت ایران گسترش دهد.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: دشمن در حال روایتسازی از پیروزی خود است؛ در حالی که در میدان نظامی شکست قطعی خورده و در میدان اقتصادی نیز قطعا شکست خواهد خورد. همه امید دشمن به گسترش جنگ شناختی است تا بتواند بر آحاد ملت اثر بگذارد. وی ادامه داد: این ملت با شهادت امام عزیز، نهتنها از حرکت بازنایستاده، بلکه حقیقت آن است که این ملت و حرکت آن، جهانی شده است و ملتها و مردم بسیاری در شهرهای مختلف جهان برای رهایی و تنبیه متجاوز در صحنه هستند.
مدیر حوزه علمیه خراسان با تأکید بر ضرورت انتقال روایت صحیح به جامعه گفت: در این شرایط، تبیین صحیح مسائل، انتقال روایت درست به مردم و امیدبخشی به آنان و حضور در کنار مردم، از وظایف مهمی است که از جنگ برای ما به وجود آمده است. وی افزود: ضرورت حضور در میدان و جهاد تبیین باید مورد توجه قرار گیرد. در این زمینه، در همین مدت اخیر، حوزه نیز در بسیاری از صحنهها حضور داشته است. عزیزان ما در عرصههای مختلف اقتصادی و همچنین معلمان عزیز که در همه این مدت در صحنه بودند، نقش خود را ایفا کردند.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به نقش حوزه در عرصه رسانه خاطرنشان کرد: کسانی که در حوزه رسانه فعالیت میکنند، بیش از دیگران میتوانند در روایتسازی، بیان روایت درست از موفقیتها و جهاد تبیین نقش داشته باشند. وی نقش روحانیت در حفظ انسجام جامعه را مهم دانست و گفت: نقش بزرگی که روحانیت در این زمینه دارد، حفظ انسجام ملت و سرمایه اجتماعی در شرایط بحران است. این نقش، بسیار ارزشمند و بزرگ است و شاید هیچ قشر دیگری به اندازه جامعه روحانیت نتواند در انسجامبخشی جامعه اثرگذار باشد.
مدیر حوزه علمیه خراسان ادامه داد: برای اینکه بتوانیم به رسالت خود عمل کنیم، باید به این مسائل توجه داشته باشیم. باید خاطره مقاومت را به فرهنگ مقاومت تبدیل کنیم؛ چراکه ما از فرهنگ مقاومت ضرر نکردهایم. ضرورت شناخت تحولات منطقه و استفاده از ظرفیت مقاومت حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به تحولات جبهه مقاومت اظهار داشت: لازم میدانم از عمق جان، موفقیتهای چند روز گذشته محور مقاومت را تبریک بگویم.
حقیقتاً پیروزیهای راهبردی بسیار مهم و حساسی در چند روز گذشته در جبهه یمن رقم خورد که نشان داد این جبهه گسترده، منسجم و متحد است و ظرفیتهای این جبهه میتواند اقدامات مهمی را رقم بزند. وی افزود: آنچه اتفاق افتاد، به لطف پروردگار، یک حرکت راهبردی و رو به جلوی بسیار قوی است که ابعاد گوناگونی دارد. بنابراین باید نسبت به این مسائل حساس باشیم و جهان پیرامون خود را بهدقت رصد کنیم. مدیر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه شرایط پس از جنگ با شرایط پیش از آن متفاوت است، تصریح کرد: جمهوری اسلامی ایران و ایران اسلامی پس از جنگ، به هیچ عنوان همان ایران پیش از جنگ نیست.
جایگاهی که این ملت در اذهان عمومی و افکار عمومی پیدا کرده، جایگاهی برجسته است و باید از این فرصت بهخوبی استفاده کنیم. وی ادامه داد: این مسئله را دشمنان جمهوری اسلامی ایران نیز بیان میکنند. در روزهای گذشته، مطالب و کلیپهایی از مخالفان نظام جمهوری اسلامی منتشر شده که نشان میدهد در جامعه آمریکا نیز نسبت به ایران و شرایط کشور ما صحبت میشود و حتی نسبت به ایران ابراز افتخار میکنند. حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: ما باید نسبت به جایگاه خود آگاهی داشته باشیم. امروز جایگاه بزرگی داریم.
امسال نیز روحانیون، بزرگان و آحاد ملت که در سفر حج حضور داشتند، با چشم خود این جایگاه را مشاهده کردند و دیدند که ملت ایران در اذهان عمومی چه جایگاهی دارد؛ جایگاهی که به برکت مقاومت و خون امام شهید شکل گرفته و موجب افتخار است. وی تأکید کرد: نباید به روایت دشمنان دل خوش کنیم. روایت واقعی، روایت پیروزی بسیار مهمی است که نهتنها در داخل، بلکه در خارج از کشور نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
تربیت طلاب برای فهم مسائل و نقشآفرینی در آینده مدیر حوزه علمیه خراسان با تأکید بر ضرورت تربیت نسل جدید طلاب و روحانیون اظهار داشت: تربیت نسلی از طلاب و روحانیان که فقط برای جنگ نباشند، بلکه هم راوی و هم تحلیلگر باشند، وظیفه ماست. آنان باید بتوانند مسائل را بهدقت بفهمند، کاری را که دشمن انجام میدهد رصد کنند و در این میدان با قوت و اقتدار گام بردارند.
وی افزود: اگر آینده برای ما مهم است، اگر حفظ هویت خودمان برای ما اهمیت دارد و اگر انجام رسالتمان را دنبال میکنیم، یکی از الزامات آن این است که شرایط جنگ را بهخوبی درک کنیم و وظایف خود را نسبت به آن انجام دهیم. حجتالاسلام والمسلمین خیاط در ادامه با اشاره به محور دیگری از مسئولیت حوزههای علمیه گفت: بازگشت به اجتماع علمی و تولید معرفت، مسئله مهم دیگری است که باید مورد توجه قرار گیرد. حوزه باید برای حل مسائل پیچیده امروز جامعه قدم بردارد و با قدرت عمل کند.
وی ادامه داد: امروز جامعه با مسائل بسیار پیچیده و حساسی روبهرو است و اگر نتوانیم نسبت به این مسائل قدم برداریم، جامعه منتظر ما نمیماند. برای اینکه بتوانیم به این مسائل پاسخ دهیم، به نظر میرسد تقویت دانش اصول بهعنوان هویت اصلی حوزه علمیه باید با قوت دنبال شود. مدیر حوزه علمیه خراسان دانش اصول را از مهمترین ظرفیتهای حوزه برای پاسخگویی به مسائل جامعه دانست و گفت: دانشی که بیش از همه میتواند پاسخگوی مسائلی باشد که مردم با آن مواجه هستند، همین دانش است. این دانش همچنان که در گذشته هویتساز بوده است، امروز نیز باید هویتسازی خود را حفظ کند.
وی با اشاره به تأکید امام راحل و امام شهید بر سنت اجتهادی حوزه اظهار داشت: امام راحل و امام شهید بارها بر این مسئله تأکید کردند که باید از سنت اجتهادی حوزه پاسداری کنیم و آن را تقویت ببخشیم و به هیچ عنوان از آن کوتاه نیاییم. حجتالاسلام والمسلمین خیاط تصریح کرد: البته قرار نیست در گذشته متوقف شویم. قرار نیست نظریاتی را که در گذشته تولید شده یا مطالبی را که در گذشته گفته شده است، فقط در همانجا نگه داریم و تکرار کنیم. اگر این اتفاق بیفتد، تفاوت حوزه ما با زمان شیخ طوسی، علامه حلی و شیخ انصاری وجود نخواهد داشت.
وی افزود: امروز حوزه نیازمند حرکت رو به جلو برای پاسخگویی به مسائل روز جامعه است؛ اما این حرکت باید بر همان سنت علمی قوی و کهن حوزه استوار باشد. این سنت علمی باید بهروز شود و به جایگاهی برسد که بتواند پاسخگوی مسائل جدیدی همچون فقه عمرانی، فقه اجتماعی، فقه رسانه و فضای مجازی، فقه فناوری و هوش مصنوعی، فقه اقتصاد جدید و دهها مسئله جدید دیگری باشد که با آنها مواجه هستیم.
ضرورت تولید نظریات جدید برای مسائل پیچیده جامعه مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به اهمیت فناوری و هوش مصنوعی گفت: اگر مسئله فناوری و هوش مصنوعی را جدی نگیریم و نسبت به آن توجه نداشته باشیم، هرچند امروز به دنبال بهرهبرداری از این فناوریها هستیم، اما اگر وظیفه خود را بهدرستی انجام ندهیم و پیشاپیش برای آنها فکر نکنیم، ممکن است در آینده خودشان را جایگزین ما کنند. وی ادامه داد: اگر نتوانیم در این زمینه موفق عمل کنیم و نتوانیم به نیازهای مردم پاسخ دهیم، مردم منتظر ما نمیمانند و پاسخ سؤالات خود را از مسیرهای دیگری پیدا میکنند.
بنابراین، این مسائل اهمیت بسیاری دارد و باید نسبت به آنها حساس باشیم. حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: مسائل خانواده، جمعیت، محیط زیست، پزشکی، زیستفناوری و دهها مسئله دیگر، موضوعاتی هستند که باید برای آنها اندیشه و کار علمی داشته باشیم. وی با اشاره به مسئله حجاب و عفاف اظهار داشت: یکی از مسائلی که امروز در جامعه ما بهعنوان یک ناهنجاری بزرگ مطرح شده، مسئله حجاب و عفاف است. این مسائل باید مورد توجه قرار گیرد و برای آنها کار شود. مدیر حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: البته نباید مسائل پیچیده را سادهنمایی کنیم.
مسئله حجاب و عفاف امروز یک مسئله بسیار پیچیده است که خود را بهعنوان یک تجربه ناگوار در جامعه نشان داده است. این مسئله، هم ابعاد علمی دارد، هم ابعاد فکری، اسلامی و دینی، هم ابعاد اجتماعی، هم ابعاد امنیتی و هم ابعاد هویتی؛ بنابراین با یک مسئله چندبعدی، پیچیده و حساس مواجه هستیم. وی افزود: نباید تصور کنیم که میتوان با بیان یک جمله، این مسئله را در جامعه حل کرد. این مسئله آثار و ابعاد پیچیدهای دارد و باید با نگاه کاملاً روزآمد و پاسخهای ارائهکننده در این عرصه قدم برداریم.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط ضرورت تولید نظریات جدید را از دیگر مسائل مهم حوزه دانست و گفت: اگر میخواهیم قدم جدیدی برداریم، باید به تولید نظریه برسیم. صرفاً رصد کردن نظریات رقیب و نقد آنها یا بررسی نظریات قدیمی و وارد کردن نقد بر آنها، راهگشای همه مسائل امروز ما نیست؛ بلکه باید به تولید نظریات جدید برسیم تا بتوانیم به حل مسائل جامعه کمک کنیم. وی خطاب به اساتید حوزههای علمیه اظهار داشت: اساتید بزرگوار همه مایه افتخار حوزه علمیه هستند و ما به وجود آنان افتخار میکنیم؛ اما بیش از همه، وظیفه در این میدان متوجه اساتید است.
مدیر حوزه علمیه خراسان ادامه داد: اگر بحثهای علمی با پژوهشها و مسائل واقعی جامعه پیوند نخورد، آن تأثیری را که باید داشته باشد، نخواهد داشت. وی با اشاره به ضرورت ایجاد احساس هویت و کارآمدی در میان طلاب گفت: یکی از مشکلات حوزه این است که گاهی طلاب احساس میکنند آنچه میخوانند، در زندگی و مسائل واقعی جامعه کاربرد ندارد. باید احساس هویت و احساس کارآمدی در طلبه ایجاد شود. حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: احساس کارآمدی از اینجا به وجود میآید که طلبه احساس کند آنچه میخواند، او را توانمند و قدرتمند میکند و برای نقشآفرینی آماده میسازد.
وقتی چنین حسی داشته باشد، با تمام وجود برای این مسیر تلاش میکند؛ اما اگر این احساس وجود نداشته باشد، ممکن است این سؤال برای او ایجاد شود که آنچه میخواند، چه مشکلی را حل میکند و چرا مسائل جامعه را درک نمیکند. وی تصریح کرد: هر استان باید بتواند ضرورت دانشی را که طلبه به آن نیاز دارد، به او تعلیم دهد، ضرورت آن را برای طلبه تبیین کند و بتواند او را نسبت به نقشآفرینی در این زمینه آماده کند.
مدیر حوزه علمیه خراسان ادامه داد: این مسئله مهم و نقشآفرین باید در ادبیات حوزه جایگاه خود را پیدا کند و عالیترین مباحث تحصیلی در حوزه نیز باید بهگونهای تدریس شود که طلبه بتواند ارتباط آن را با مسائل واقعی جامعه درک کند. وی خاطرنشان کرد: اگر حوزه در تولید پاسخ برای مسائل جامعه عقب بماند، جامعه برای حل مسائل خود منتظر کسی نمیماند و ممکن است مسیر دیگری را دنبال کند؛ بنابراین، این مسئله از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. اخلاق و معنویت؛
سرمایه اصلی حوزههای علمیه حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به اهمیت اخلاق و معنویت در کنار دانش و تحصیل، اظهار داشت: حوزههای علمیه همواره در کنار دانش و علمی که فراگرفتهاند، بر مسئله اخلاق و تربیت معنوی نیز تکیه داشتهاند و اگر خدای ناکرده این مسئله کمرنگ شود و حوزه در این زمینه توفیق لازم را نداشته باشد، نسلی که تربیت میشود، کارآمدی لازم را نخواهد داشت. وی افزود: حتی اگر فردی دانش بیاموزد، اما در حوزه اخلاق و معنویت عقبمانده باشد، نمیتواند تأثیری را که باید در جامعه داشته باشد، ایفا کند.
مسئله تربیت اخلاقی طلاب، مسئلهای فراتر از آن است که صرفاً به رشد ذهنی و علمی آنان توجه شود. مدیر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه امروز حوزه باید سرمایه عظیم اعتماد اخلاقی جامعه را حفظ کند، تصریح کرد: حوزه امروز با حوزه گذشته تفاوت دارد و دیگر مجموعهای نیست که افراد صرفاً در درون آن رفتوآمد و با یکدیگر معاشرت داشته باشند. رفتار و عملکرد حوزه و روحانیت امروز در معرض نگاه همه آحاد ملت قرار دارد و اگر این سرمایه عظیم اخلاقی آسیب ببیند، مشکلات فراوانی به وجود خواهد آمد.
وی ادامه داد: مبلغ پیش از آنکه در منبر قرار گیرد و به تبلیغ بپردازد، باید در حوزه تحصیل، خود را ساخته باشد؛ در غیر این صورت نمیتواند نقشی را که باید، بهصورت صحیح و منصفانه ایفا کند. نسبت علم و عمل و همچنین مسئولیت اجتماعی باید بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد. حجتالاسلام والمسلمین خیاط سادهزیستی و فاصله گرفتن از تجملگرایی را یک ضرورت برای جامعه روحانیت دانست و گفت: حتی اگر روحانی از توان مالی و امکانات برخوردار باشد، باید در جامعه نسبت به این مسئله ملاحظات لازم را داشته باشد؛
چراکه نمیتوان مردم را به سادهزیستی دعوت کرد، اما خود در رفتار و سبک زندگی به آن پایبند نبود. وی با تأکید بر ضرورت صداقت، شفافیت و اخلاق در رفتار روحانیت اظهار داشت: طلاب و روحانیون در آینده در جایگاههای مختلف اجتماعی قرار میگیرند و ارکان مختلف نظام اسلامی به آنان نیاز دارند. اگر حوزه در زمینه اخلاق کمبود داشته باشد، خسارت و جبران آسیبهایی که از این ناحیه ایجاد میشود، بسیار سنگین خواهد بود. مدیر حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: به هیچ عنوان نباید میان افکار، گفتار و کردار روحانی تفاوت وجود داشته باشد؛
نمیتوان مردم را به امری نصیحت کرد، اما همان امر در رفتار ما بروز نداشته باشد. امروز جامعه بیش از آنکه سخن روحانی را بشنود، عمل، کنش و نحوه مواجهه او با مسائل را میبیند؛ بنابراین باید بیش از گذشته به مسئله اخلاق توجه داشته باشیم. وی با اشاره به نقش اساتید در تربیت طلاب گفت: برخی از اساتید بزرگوار نسبت به این مسئله گلایه دارند؛ در حالی که اگر قرار است طلبهای ساخته شود، رفتار خود ما در این سازندگی نقش اساسی دارد. در حوزه، پیش از آنکه گفتار ما اثرگذار باشد، رفتار و پوشش اخلاقی خود اساتید است که طلبه را میسازد.
اگر به دنبال درس اخلاق و برنامههای تربیتی هستیم، باید بدانیم که مؤثرترین عامل، عمل خود ماست. روحانیت در کنار مردم و احیای کارکردهای اجتماعی حجتالاسلام والمسلمین خیاط با اشاره به جایگاه اجتماعی روحانیت اظهار داشت: روحانیت و حوزههای علمیه همواره از مردم، برای مردم و در کنار مردم بودهاند و اگر این ارتباط آسیب ببیند، بزرگترین سرمایه اجتماعی حوزه آسیب خواهد دید. وی افزود: حوزههای علمیه باید مسائل مردم را بهخوبی درک کنند و بدانند جامعه با چه مسائلی مواجه است. مسائل مردم باید بهدقت رصد و برای حل آنها تلاش شود.
در کنار مردم بودن به معنای قرار گرفتن در مقابل بخشهایی از نظام نیست؛ بلکه فهم مسئله مردم یک موضوع است و کمک به حل مسائل آنان در کنار ارکان نظام، موضوع دیگری است. مدیر حوزه علمیه خراسان تصریح کرد: این مسئله ریشه در نقشهای اجتماعی دارد که روحانیت همواره در جامعه داشته است و این نقشها باید پررنگتر از گذشته شود. کارکردهای اجتماعی مساجد باید احیا شود و روحانی و امام جماعت بار دیگر محور محله و جامعه قرار گیرد.
وی ادامه داد: اگر به مدارس قدیم علمیه در شهرستانها مراجعه کنیم، مشاهده میشود که معمولاً مسجد در ورودی مدرسه قرار داشته و مسجد به بازار نیز ارتباط داشته است. این مکان محل اجتماع اقشار مختلف مردم بوده و ارتباط صمیمی میان آحاد ملت و روحانیت از همین مسیر شکل میگرفته است. خیاط خاطرنشان کرد: این ارتباط صمیمی میان روحانیت و مردم باید همچنان برقرار باشد و اگر در این زمینه آسیبی ایجاد شده است، باید برای احیای آن تلاش و در این مسیر گام برداشته شود. حفظ هویت حوزه، انجام رسالتها و تضمین آینده حوزه، به توجه جدی به این مسئله نیاز دارد.
سه سرمایه مورد نیاز طلبه تراز وی با اشاره به الزامات تربیت طلبه تراز اظهار داشت: اگر میخواهید طلبه تراز باشید، باید بر سه سرمایه اساسی کار کنید؛ نخستین سرمایه، سرمایه علمی است و باید به آن توجه جدی داشت. طلبهای که از دانش غنی و عمیق برخوردار نباشد، نمیتواند کارآمدی لازم را داشته باشد. مدیر حوزه علمیه خراسان افزود: در حوزههایی مانند اصول، تفسیر، کلام، حدیث، تاریخ و سایر دانشهای حوزوی باید عمیق کار کنید. صرف عبور از مسائل علمی و عمیق نشدن در آنها، هرگز به شما برای نقشآفرینی و تأثیرگذاری کمک نمیکند.
وی دومین سرمایه را سرمایه اخلاقی دانست و تصریح کرد: طلبهای که در آینده میخواهد نقشآفرینی کند، به سرمایه اخلاقی نیاز دارد. این سرمایه باید در دوران تحصیل، در مدرسه و در زمان انجام فعالیتهای علمی مورد توجه قرار گیرد و مسائل خودسازی و اخلاقی باید همواره در ذهن طلبه حاضر باشد. حجتالاسلام والمسلمین خیاط سومین سرمایه را سرمایه اجتماعی، بصیرتی و مهارتی عنوان کرد و گفت: بسیاری از طلاب از نظر علمی و اخلاقی تلاش خوبی داشتهاند، اما مهارت لازم برای استفاده از این دانش و حضور مؤثر در صحنه اجتماعی را ندارند.
امروز باید برای مهارتهای مورد نیاز طلاب برنامهریزی شود. وی ادامه داد: مهارتهایی مانند سواد رسانهای، هوش مصنوعی، زبانهای خارجی، ارتباطات، مهارت مناظره و گفتوگو، روایتگری و شناخت درست مسائل از جمله مهارتهای ضروری برای طلاب است. اگر مسائل را بهدرستی نشناسیم، ممکن است موضعگیری ما نیز صحیح نباشد.
مدیر حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه همه این مهارتها لزوماً نمیتوانند در برنامه رسمی درسی حوزه قرار گیرند، اظهار داشت: باید برای مدیریت و آموزش این مهارتها در قالب برنامههای حاشیهای حوزه برنامهریزی شود تا طلبه بتواند در کنار برنامه اصلی تحصیل، مهارتهای مورد نیاز برای نقشآفرینی اجتماعی را نیز کسب کند.
اجرای برنامه جامع آموزشی و توجه به رسالت بینالمللی حوزه وی با اشاره به تلاشهای صورتگرفته در حوزه علمی و نظام جامع آموزشی، گفت: در حوزه علمی تلاش خود را انجام میدهیم و درباره نظام جامع آموزشی نیز باید اشاره کنم که این برنامه میتواند فرصت مناسبی برای تحقق تربیت طلبه تراز و نقشآفرینی صحیح او فراهم کند.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: این برنامه در سال ۱۴۰۲، در زمانی که اعضای شورای عالی حوزه به محضر امام شهید رسیدند، ارائه شد، ایشان نیز با دقت آن را شنیدند، درباره بخشهای مختلف برنامه پرسشهایی مطرح کردند و پس از ارائه گزارش، از آن استقبال و برای موفقیت این کار دعا کردند. وی ادامه داد: تاکنون کمتر برنامهای برای کلیت حوزههای علمیه تدوین شده بود که همه سطوح را دربر بگیرد و بتواند بر مجموعه حوزه تأثیرگذار باشد. این برنامه، مرحله نخست را پشت سر گذاشته و امروز در مرحله عملیات و اجرا قرار دارد.
مدیر حوزه علمیه خراسان اظهار داشت: برای اجرای مطلوب این برنامه، ابعاد مختلفی در دستور کار قرار دارد که معاون علمی حوزه نیز به بخشهایی از آن اشاره کرد. همه افراد میتوانند نسبت خود را با این برنامه مشخص کنند؛ از اساتید و مؤلفان گرفته تا دیگر اعضای حوزه، همه باید در اجرای این برنامه نقش داشته باشند. وی تصریح کرد: همانگونه که در شورای عالی حوزه نیز بر آن تأکید شده است، همه اعضای شورا برای اجرای صحیح برنامه کمک و پیگیری خواهند کرد و اگر این برنامه بهدرستی اجرا شود، آثار و نتایجی را که برای آن پیشبینی شده است، به همراه خواهد داشت.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط در ادامه با اشاره به شرایط بینالمللی و رسالت جهانی حوزههای علمیه گفت: رسالت حوزههای علمیه، رسالتی جهانی است و محدود به داخل ایران نیست. بهویژه پس از جنگ، شرایط ویژهای در عرصه بینالملل ایجاد شده و نمیتوان نسبت به این مسئله بیتفاوت بود. وی بر ضرورت تقویت فعالیتهای بینالمللی حوزه تأکید کرد و افزود: در حوزه بینالملل باید اقدامات بیشتری انجام شود و در زمینه آموزش مهارتهای رسانهای و تربیت نیروهای چندزبانه که بتوانند در این عرصه گامهای اساسی بردارند، برنامهریزی شود.
مدیر حوزه علمیه خراسان با اشاره به ظرفیت تولید محتوای دیجیتال در حوزه اظهار داشت: در زمینه تولید محتوای دیجیتال نیز اقدامات ارزشمندی در حال انجام است و بهزودی کار تولید محتوای دیجیتال در حوزه راهاندازی و نهایی خواهد شد و طلاب و فعالان حوزه میتوانند در این زمینه مشارکت کنند. وی با اشاره به ظرفیت علمی موجود در حوزههای علمیه گفت: در حوزه از نظر مطالعه عمیق و سرمایه علمی کمبود نداریم و آثار فراوانی از بزرگان در اختیار ماست.
از جمله سرمایههای حوزه علمیه خراسان، حضرت آیتالله مرتضوی، استاد بزرگوار و ارزشمند حوزه هستند که سالهای طولانی، بیش از ۴۰ و ۵۰ سال، در این حوزه خدمت کردهاند. حجتالاسلام والمسلمین خیاط افزود: آثار متعددی از ایشان وجود دارد که برخی از آنها اخیراً به چاپ رسیده و برنامهای برای رونمایی از آثار ایشان نیز برگزار خواهد شد. سه جلد از آثار مربوط به تدریس ایشان آماده شده است و بخشهای دیگری نیز در دست تهیه قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: این سرمایههای علمی در حوزههای علمیه فراوان است، اما باید بتوانیم آنها را به محتوای دیجیتال و محتوایی قابل ارائه در سطح بینالمللی تبدیل کنیم؛ هم از نظر سطح فهم مخاطب بینالمللی و هم از نظر ابزار ارائه محتوا، باید اقدامات گستردهای انجام شود. مدیر حوزه علمیه خراسان در پایان اظهار داشت: اگر بخواهیم در این مقطع تاریخی نقشآفرینی کنیم، باید سه محور را همزمان مورد توجه قرار دهیم؛ حفظ هویت حوزه، انجام رسالتهای حوزه و اثرگذاری بر آینده. آنچه بیان شد، بخشی از الزامات تحقق این اهداف است.
حجتالاسلام والمسلمین خیاط با قدردانی از تلاش همه همکاران حوزه علمیه خراسان و مجموعههایی که در این مسیر همکاری داشتهاند، تصریح کرد: اقدامات و فعالیتهای فراوانی در حوزه انجام شده است، اما تا رسیدن به نقطه مطلوب، همچنان مسیر و کارهای زیادی پیش رو داریم و همه باید برای تحقق این اهداف تلاش کنیم.
منبع: رسانیوز
