به گزارش برنا، زمین فوتبال شاید در نگاه اول تنها بخشی از یک ورزشگاه به نظر برسد، اما در عمل، مهمترین سطحی است که تمام فوتبال روی آن جریان دارد. بازیکن حرفهای، مربی شناختهشده، مسابقه لیگ برتر و رقابت آسیایی، در نهایت به یک نقطه مشترک میرسند: زمین مسابقه. با این حال، بررسی آخرین وضعیت ورزشگاههای فوتبال ایران، تصویری متفاوت از مسیر حرفهای شدن این رشته ارائه میدهد. ورزشگاه آزادی همچنان از چرخه میزبانی خارج است و زمان مشخصی برای پایان بازسازی آن وجود ندارد؛
موضوعی که فشار میزبانی مسابقات استقلال و پرسپولیس را به ورزشگاههایی مانند شهدای شهر قدس منتقل کرده است. در سوی دیگر، ورزشگاه سیروس قایقران بندرانزلی با مشکل جدی چمن و ضرورت بازسازی روبهروست و ورزشگاه غدیر اهواز نیز بهتازگی چمن خود را تعویض کرده است.
بررسی خبرنگار برنا در گفتوگو با یکی از مسئولان استانداردسازی ورزشگاههای کشور نشان میدهد در حال حاضر دو ورزشگاه آزادی و تختی تهران از چرخه میزبانی خارج هستند. از نظر وضعیت چمن نیز دو ورزشگاه با مشکل جدی مواجهاند و ورزشگاه غدیر اهواز نیز بهتازگی چمن خود را تعویض کرده است. همچنین سه ورزشگاه آزادی، تختی و سیروس قایقران بندرانزلی درگیر عملیات بازسازی هستند و در فصل جاری نیز دو ورزشگاه به دلیل مشکلات زیرساختی، میزبانی مسابقات لیگ برتر را از دست دادهاند.
در حال حاضر ۱۶ ورزشگاه کشور در چرخه میزبانی مسابقات لیگ برتر قرار دارند و استانداردهای لازم برای برگزاری این رقابتها را دارا هستند. البته ورزشگاههای دیگری نیز در کشور وجود دارند که از نظر استانداردهای فنی امکان میزبانی مسابقات لیگ برتر را دارند، اما به دلیل اینکه در حال حاضر تیمی از آن شهرها در لیگ برتر حضور ندارد، مسابقات لیگ برتر در این ورزشگاهها برگزار نمیشود و در چرخه فعلی میزبانی قرار نگرفتهاند. از جمله این ورزشگاهها میتوان به شهید رئیسی کرمان، امام رضا(ع) مشهد، ورزشگاه رفسنجان و خلیج فارس بندرعباس اشاره کرد.
در سطح رقابتهای آسیایی اما تعداد ورزشگاههای واجد شرایط محدودتر است و در حال حاضر حدود چهار ورزشگاه استانداردهای لازم برای میزبانی مسابقات آسیایی را دارند؛ نقش جهان اصفهان، فولاد هرمزگان، امام رضا(ع) مشهد و پارس شیراز. کنار هم قرار دادن این آمار نشان میدهد چالش ورزشگاههای فوتبال ایران تنها به چند زمین نامناسب محدود نمیشود؛
بلکه وضعیت چمن، زیرساختهای ورزشگاهها، روند بازسازی و استانداردهای لازم برای میزبانی مسابقات داخلی و آسیایی، همچنان از مهمترین چالشهای فوتبال ایران در مسیر حرفهایتر شدن است که طی سال های گذشته این مشکلات انباشته شده و به امروز رسیده است. *چهار زمین، چهار نشانه از یک بحران برای بررسی ریشههای این مشکل، خبرنگار ورزشی برنا سراغ مدیران و مسئولان چهار مجموعه ورزشی با شرایط متفاوت رفته است؛ چهار زمین که هرکدام از زاویهای متفاوت، بخشی از پازل بحران چمن فوتبال ایران را نشان میدهند.
داوود پرهیزکاری رئیس مرکز ملی فوتبال ایران، مسئله را از زاویه تخصص و هزینه بررسی میکند. به گفته او، نگهداری یک زمین حرفهای به تجهیزات تخصصی نیاز دارد و بخشی از این تجهیزات وابستگی ارزی دارند؛ موضوعی که هزینههای نگهداری را تحت تاثیر شرایط اقتصادی کشور قرار میدهد.
با این حال، هزینه بالا الزاما به معنای ناتوانی در ساخت یا احیای زمین باکیفیت نیست. تجربه مرکز ملی فوتبال نشان داده است که با تکیه بر دانش تخصصی و مدیریت صحیح، میتوان حتی با هزینه کمتر نیز زمین را احیا کرد. پرهیزکاری همچنین تاکید میکند که نمیتوان برای تمام ورزشگاههای ایران یک نسخه واحد نوشت. خاک، بستر، آب، اقلیم و میزان استفاده از هر زمین متفاوت است و همین تفاوتها باید در طراحی، بازسازی و نگهداری مورد توجه قرار بگیرند.
*وقتی کیفیت زمین به برنامه نگهداری وابسته است در ورزشگاه شهید دستگردی، یکی از مسئولان ورزشگاه عامل دیگری را برجسته میکند: نظم در نگهداری. به گفته او، در این مجموعه برای عملیات مختلف زمین، برنامه زمانی مشخص وجود دارد و یک نیروی باتجربه نیز بهصورت مستمر وضعیت چمن را کنترل میکند. به این ترتیب، نگهداری زمین به زمانی موکول نمیشود که مشکل به مرحله بحرانی رسیده باشد. این تجربه نشان میدهد کیفیت زمین فقط محصول روز افتتاح یا بازسازی نیست؛ بلکه نتیجه ماهها و سالها مراقبت مستمر، برنامهریزی و مدیریت منظم است.
*وقتی نبود آزادی، فشار را روی چمنهای دیگر میاندازد ورزشگاه شهدای شهر قدس اما نمونه دیگری را مقابل ما قرار میدهد؛ زمینی که در شرایط خروج آزادی از چرخه میزبانی، بار بیشتری را تحمل کرده است. رضا باغستانی مدیر ورزشگاه شهدای شهر قدس، معتقد است زمین این ورزشگاه با وجود فشار مسابقات، کیفیت قابل قبولی دارد، اما همزمان تاکید میکند که برگزاری مسابقات با فاصله بسیار کم، کار نگهداری را برای مسئولان این ورزشگاه سخت کرده است.
باغستانی میگوید: مجموعه پس از هر مسابقه عملیات لازم را روی زمین انجام میدهد، اما واقعیت این است که چمن نیز برای ترمیم به زمان نیاز دارد. وقتی تعداد محدودی ورزشگاه مجبورند بار میزبانی چندین مسابقه را بر عهده بگیرند، فرصت استراحت و بازسازی زمین کاهش پیدا میکند. اینجا مسئله فقط «بد بودن چمن» نیست؛ مسئله، ظرفیت زیرساخت فوتبال ایران برای میزان استفادهای است که از آن میشود. *سیروس قایقران؛ مسئلهای عمیقتر از یک چمن فرسوده در ورزشگاه سیروس قایقران بندرانزلی، شرایط اقلیمی و قدمت ورزشگاه نیز به این عوامل اضافه شده است.
ابراهیم مهربان مدیرکل ورزش و جوانان استان گیلان، معتقد است نمیتوان وضعیت زمین را به یک عامل نسبت داد. ورزشگاهی با قدمت بیش از ۶۰ سال، در منطقهای با بارندگی و رطوبت بالا، همزمان باید پاسخگوی مسابقات یک تیم لیگ برتری نیز باشد. از نگاه مهربان، بازسازی چمن بدون اصلاح زیرساختهای ضروری آن، راهحل پایداری نیست. بستر مناسب، زهکشی، آبیاری، کنترل رطوبت، تجهیزات تخصصی، نیروی انسانی و بودجه مستمر باید همزمان دیده شوند.
به همین دلیل، در پروژه جدید ورزشگاه انزلی، موضوع فقط تعویض چمن نیست و بخشهایی مانند بستر، زهکشی، آبیاری و سیستم گرمایشی نیز مورد توجه قرار گرفتهاند. مهربان اما یک جمله کلیدی دارد: چمن یک پروژه عمرانی نیست که با پایان عملیات کار، تمام شود؛ یک موجود زنده است و برای حفظ کیفیت آن باید بهصورت دائمی مراقبت و هزینه شود. *بحران چمن یک مقصر ندارد وقتی اطلاعات ورزشگاههای مختلف را کنار اظهارات مدیران و مسئولان فنی قرار میدهیم، تصویر روشنتری از ریشه بحران به دست میآید.
یک زمین با فرسودگی و قدمت بالا دستوپنجه نرم میکند، دیگری تحت تأثیر اقلیم و رطوبت قرار دارد، یک ورزشگاه زیر فشار تعداد بالای مسابقات فرصت کافی برای ترمیم ندارد و مجموعهای دیگر با برنامه منظم نگهداری توانسته شرایط زمین خود را بهتر حفظ کند. در کنار این عوامل، هزینه تجهیزات تخصصی، کیفیت آب، نوع خاک و بستر، وضعیت زهکشی، دسترسی به ماشینآلات و نیروی متخصص نیز مستقیما بر کیفیت زمین تاثیر میگذارند. بنابراین نمیتوان برای تمام ورزشگاههای ایران یک نسخه واحد نوشت یا تصور کرد که صرفا با تعویض چمن، مسئله برای همیشه حل خواهد شد.
جمعبندی خبرنگار برنا از این بررسی اما یک نکته مهمتر را نشان میدهد؛ بحران چمن فوتبال ایران، پیش از آنکه فقط بحران «چمن» باشد، بحران «مدیریت زمین» است. زمین فرسوده، زمین پرتراکم، زمین واقع در اقلیم مرطوب و حتی زمین تازه بازسازیشده، هرکدام نیاز متفاوتی دارند و نمیتوان همه آنها را با یک نسخه اداره کرد و مدیریت ضعیف طی سال های متمادی اکنون ورزشگاه ها را با انباشت مشکلات روبرو کرده است.
راهحل از جایی شروع میشود که هر ورزشگاه شناسنامه فنی و برنامه نگهداری مشخص داشته باشد؛ از بستر، زهکشی و کیفیت آب گرفته تا آبیاری، تغذیه، هوادهی، تجهیزات، نیروی متخصص و تعداد مسابقات. بازسازی باید آغاز این فرآیند باشد، نه پایان آن. فوتبال ایران اگر میخواهد از چرخه فرسودگی و بازسازی دوباره خارج شود، باید زمین را از یک هزینه مقطعی به یک سرمایه بلندمدت تبدیل کند؛ یعنی پیش از آنکه چمن خراب شود، برای حفظ آن تصمیم بگیرد. شاید مهمترین نتیجه این بررسی همین باشد: مشکل زمینهای فوتبال ایران فقط کمبود چمن خوب نیست؛
نبود یک نظام دائمی برای زنده نگه داشتن همان چمن است. تا زمانی که زمین فوتبال از یک زیرساخت مصرفی به یک سرمایه تخصصی و قابل مدیریت تبدیل نشود، هر بازسازی تازه، فقط آغاز یک دور دیگر از همین چرخه خواهد بود. گزارش: ترنم کشاورز انتهای پیام/
منبع: خبرگزرای برنا
