اقتصاد۲۴- شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی با تصویب قطعنامهای، پرونده عدم پایبندی ایران را برای نخستینبار طی حدود ۲۰ سال به شورای امنیت سازمان ملل ارجاع داد؛ اقدامی که با رأی موافق ۲۳ عضو از مجموع ۳۵ عضو شورا به تصویب رسید و میتواند زمینه را برای تشدید فشارهای سیاسی و حقوقی علیه تهران فراهم کند. این قطعنامه که آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان از بانیان آن بودند، عمدتا بر ناتوانی آژانس در راستیآزمایی کامل درباره مواد و تأسیسات هستهای ایران استوار است؛
بهویژه پس از آنکه دسترسی بازرسان به برخی سایتهای هدف حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی قطع شد و سرنوشت ذخایری که پیش از این حملات حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد برآورد میشد، همچنان روشن نیست. تلاش برای بینالمللی کردن پرونده اهمیت سیاسی این قطعنامه فراتر از ابعاد فنی آن است؛ چرا که اختلاف بر سر برنامه هستهای ایران را از چارچوب آژانس، که ابزارهای بازرسی و راستیآزمایی دارد، اما ابزار نظامی در اختیار ندارد، به شورای امنیت منتقل میکند.
شورای امنیت میتواند بر اساس ماده ۳۹ منشور سازمان ملل، موضوع را تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی تشخیص دهد و سپس بر اساس ماده ۴۱، اقدامات غیرنظامی علیه کشور مورد نظر اعمال کند یا در مرحلهای بعد، طبق ماده ۴۲ به اقدامات نظامی روی آورد. با این حال، رسیدن به مرحله اقدام نظامی خودکار نیست و نیاز به تصمیمی مستقل از سوی شورای امنیت دارد. روسیه و چین نیز بهعنوان اعضای دائم شورا از حق وتو برخوردارند و میتوانند مانع تصویب چنین تصمیمی شوند. عراق؛
سناریویی مشابه، اما نه کاملا یکسان مقایسه این وضعیت با بحران عراق در سال ۲۰۰۲ نشان میدهد که قطعنامه کنونی بهلحاظ حقوقی به معنای باز شدن خودکار مسیر «مداخله ناتو» یا صدور مجوز استفاده از زور نیست. قطعنامه ۱۴۴۱ شورای امنیت، عراق را در وضعیت «نقض اساسی» تعهدات خود قرار داد، اما مجوز خودکاری برای استفاده از زور صادر نکرد. با این حال، آمریکا و انگلیس بعدها با استناد به تفسیری حقوقی و سیاسی که با مناقشه گستردهای همراه شد، وارد جنگ عراق شدند.
ناتو نیز رسما تأکید کرده است که تصمیمی برای حمله به عراق نگرفت و عملیات سال ۲۰۰۳ توسط «ائتلافی به رهبری آمریکا» انجام شد. با این حال، ارجاع پرونده ایران میتواند مسیر متفاوتی را باز کند؛ مسیری که در آن یک سابقه رسمی بینالمللی برای تشدید تدریجی فشارها علیه تهران شکل میگیرد.
منبع: اقتصاد24