اقتصاد۲۴- در روز بیست و سوم اوت، وزیر خارجه سوریه، اسعد الشیبانی با رومان گوفمن، رئیس موساد در اردن دیدار کرد؛ دیداری که پس از چند روز افزایش تنش و حمله اسرائیل به یک پایگاه هوایی سوریه در ادلب شمالی انجام شد. هدف این گفتوگو، کاهش تنش و جلوگیری از تشدید رویارویی میان دو طرف عنوان شد منشا اختلاف ترکیه و اسرائیل چست؟ سیان وارد در نیو عرب نوشت: این دیدار نخستین تماس مستقیم میان مقامهای سوری و اسرائیلی نبود، اما اهمیت آن از آن جهت بود که برای نخستین بار، مقامهای سطح بالای دوطرف رودرروی یکدیگر قرار گرفتند.
در پس تمامی این تحولات، رقابت فزاینده اسرائیل و ترکیه بر سر آینده سوریه قرار دارد؛ بازیگرانی که اگرچه هر دو در تحولات سوریه منافع مهمی دارند، اما در مورد آینده این کشور تقریباً در دو مسیر متفاوت حرکت میکنند. پیام اسرائیل به ترکیه اسرائیل اعلام کرده است که حمله ۱۸ اوت این رژیم به پایگاه ابوالظهور، در واکنش به نزدیک شدن ترکیه به نقض «وضعیت موجود در مسائل امنیتی» انجام شده است؛ تلآویو مدعی بود استقرار نیروهای ترکیه در سوریه میتواند توازن امنیتی موجود را بر هم بزند. آنکارا، اما حضور نیروهای خود در این پایگاه را پیش از حمله یا هنگام آن، رد کرده است.
به گفته کارشناسان، این حمله بیش از آنکه صرفا متوجه دمشق باشد، پیامی مستقیم برای آنکارا دارد: اسرائیل میخواهد نشان دهد که در صورت احساس تهدید، توان هدف قرار دادن هر نقطهای در سوریه را دارد و از گسترش نفوذ نظامی ترکیه جلوگیری خواهد کرد. سیاست یک تیر و دو نشان الگوی این حمله بهنحوی بود که اسرائیل تأسیسات نظامیای را هدف قرار داد که ترکیه برای بازسازی یا استفاده مجدد از آنها برنامهریزی کرده بود. پایگاههای تی۴، حما و پالمیرا نیز پس از تلاش ترکیه برای بازسازی یا توسعه، هدف حملات اسرائیل قرار گرفته بودند.
این سیاست همزمان دو هدف را دنبال میکند: محدود کردن نفوذ ترکیه در سوریه و جلوگیری از بازسازی توان نظامی دولت سوریه. روابط اسرائیل و ترکیه نیز از زمان حملات ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بهشدت تیره شده است. اگرچه روابط دیپلماتیک بهطور کامل قطع نشد، اما ترکیه در نوامبر همان سال، سفیر خود را در اعتراض به عملیات اسرائیل در غزه فراخواند. در ماههای اخیر نیز مقامهای اسرائیلی، ترکیه را بهعنوان یکی از تهدیدهای اصلی منطقهای معرفی کردهاند. آنکارا به دنبال سوریه باثبات است اختلاف اصلی به اهداف متفاوت دو طرف در سوریه بازمیگردد.
ترکیه از حامیان اصلی انقلاب سوریه بود و اکنون نیز خواهان شکلگیری دولتی مرکزی و باثبات در دمشق است. یکی از مهمترین انگیزههای آنکارا، بازگشت میلیونها پناهجوی سوری ساکن ترکیه و ایجاد ثبات در مرزهای جنوبی این کشور است. بر همین اساس، ترکیه تلاش کرده تا ظرفیتهای دولت سوریه را تقویت کند و حضور نظامی خود را افزایش دهد تا به تثبیت کشور و مقابله با گروههایی که آنها را سازمانهای تروریستی میداند، از جمله نیروهای دموکراتیک سوریه، کمک کند. در مقابل، رویکرد اسرائیل بر جلوگیری از شکلگیری یک سوریه قدرتمند استوار است.
از نگاه تلآویو، سوریهای که توانایی بازسازی ارتش و انجام عملیات نظامی داشته باشد، میتواند در آینده به تهدیدی مستقیم تبدیل شود؛ بنابراین اسرائیل تلاش میکند تا روند بازسازی توان نظامی سوریه را محدود یا دستکم طولانی کند.
منبع: اقتصاد24