مصطفی صفاری، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری آنا، درباره روند نزولی اخیر بورس و واکنش بازار سرمایه به تحولات سیاسی و اقتصادی اظهار کرد: بورس را میتوان دماسنج اقتصاد دانست و در ادبیات اقتصادی نیز از شاخصهای مقدم برای ارزیابی وضعیت آینده اقتصاد استفاده میشود. بازار سرمایه یکی از حساسترین این شاخصهاست و معمولاً در مواجهه با شوکهای سیاسی و اقتصادی، سریعتر از سایر بخشهای اقتصاد واکنش نشان میدهد.
کارشناس بازار سرمایه، افزود: به همین دلیل، کاهش شاخصها و نوسانات بازار سرمایه الزاماً به معنای تغییر در ارزش ذاتی شرکتها نیست و باید بررسی کرد منشأ این نوسانات چیست. در شرایط فعلی، مهم است که میان شوک سیاسی و شوک اقتصادی تفاوت قائل شویم. صفاری ادامه داد: شوکهای سیاسی معمولاً در کوتاهمدت اثرگذار هستند؛ برای مثال اخبار مربوط به جنگ، صلح، احتمال توافق یا تغییر در مناسبات سیاسی میتواند بازار را به سرعت تحت تأثیر قرار دهد، اما اگر این اتفاقات در سطح سیاسی باقی بمانند، آثار آنها معمولاً کوتاهمدت خواهد بود.
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: در مقابل، شوک اقتصادی میتواند آثار بلندمدتی داشته باشد. تغییرات پایدار در نرخ بهره، نرخ ارز یا سایر متغیرهای اقتصادی، در صورتی که به یک روند اقتصادی تبدیل شوند، میتوانند برای مدت طولانیتری بر عملکرد شرکتها و ارزش سهام اثر بگذارند. سهامداران منشأ نوسانات بازار را شناسایی کنند وی با تأکید بر ضرورت پرهیز سرمایهگذاران از تصمیمهای هیجانی گفت: سهامداران باید قبل از هر تصمیمی مشخص کنند اتفاقی که موجب افت یا رشد بازار شده، منشأ سیاسی دارد یا اقتصادی.
اگر منشأ اتفاق یک شوک سیاسی باشد، باید توجه داشت که این نوع شوک معمولاً نفس کوتاهمدتی دارد و با تغییر شرایط سیاسی میتواند برطرف شود. صفاری خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی نباید صرفاً بر اساس هیجان ناشی از اخبار اقدام به فروش سهام کرد؛ چراکه ممکن است ارزش ذاتی شرکتها تغییری نکرده باشد، اما قیمت سهام تحت تأثیر فضای روانی و اخبار سیاسی دچار نوسان شود. وی اضافه کرد: البته اگر شوک سیاسی به یک شوک اقتصادی تبدیل شود، شرایط متفاوت خواهد بود و ممکن است اثرات آن بلندمدت شود؛
بنابراین سرمایهگذاران باید به جای واکنش لحظهای به اخبار، روندهای اصلی اقتصاد و اثر آنها بر سودآوری شرکتها را مورد توجه قرار دهند. توصیه به سرمایهگذاران خرد؛ سرمایهگذاری غیرمستقیم صفاری درباره نحوه رفتار سهامداران خرد در شرایط پرنوسان بازار نیز اظهار کرد: یکی از مهمترین توصیهها به سرمایهگذاران حقیقی، داشتن نگاه بلندمدت است. با توجه به اینکه متغیرهای سیاسی و اقتصادی دائماً در حال تغییر هستند، تحلیل همه این دادهها برای یک سرمایهگذار خرد کار سادهای نیست.
وی افزود: به همین دلیل، برای افرادی که تخصص و دانش کافی برای تحلیل بازار ندارند، سرمایهگذاری غیرمستقیم میتواند روش مناسبی باشد. در این روش، منابع سرمایهگذاران در اختیار افراد حرفهای قرار میگیرد و مدیریت سرمایه توسط متخصصان انجام میشود. در بسیاری از کشورهای دنیا، از جمله چین و آمریکا، مردم از طریق صندوقهای سرمایهگذاری و سبدگردانهای حرفهای وارد بازار سرمایه میشوند و منابع آنها توسط متخصصان مدیریت میشود.
صفاری تأکید کرد: بنابراین به سهامداران خرد توصیه میکنم به جای اینکه در مواجهه با هر خبر سیاسی یا اقتصادی به صورت هیجانی تصمیمگیری کنند، از ظرفیت صندوقهای سرمایهگذاری و سبدگردانهای حرفهای استفاده کنند. شرکتهای صادراتمحور همچنان از گزینههای مهم بازار هستند وی درباره گروههای شرکتهایی که از ظرفیت بیشتری برای سودآوری برخوردارند، گفت: به طور کلی شرکتهای صادراتمحور از جمله مجموعههایی هستند که میتوانند از منظر سودآوری و ارزندگی مورد توجه قرار گیرند، اما در شرایط خاص باید تهدیدهای پیش روی آنها نیز در نظر گرفته شود.
صفاری توضیح داد: شرکتهایی که در مناطق صادراتی و صنعتی مانند عسلویه قرار دارند، از یک سو به دلیل صادراتمحور بودن میتوانند از مزیتهای ارزی برخوردار باشند، اما از سوی دیگر، در شرایط تحریمی و افزایش ریسکهای سیاسی ممکن است با تهدید بیشتری مواجه شوند. در کنار ماهیت فعالیت شرکت، موقعیت مکانی نیز در شرایط خاص اهمیت پیدا میکند. برای نمونه، در شرایط جنگی شرکتهایی که در مناطق کمتر آسیبپذیر قرار دارند، ممکن است با خسارت و اختلال کمتری مواجه شوند.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: بنابراین در چنین شرایطی نمیتوان تنها بر اساس یک شاخص مانند صادراتمحور بودن درباره یک شرکت تصمیم گرفت، بلکه باید مجموعهای از عوامل از جمله موقعیت مکانی، میزان آسیبپذیری، ظرفیت صادرات، وضعیت تولید و چشمانداز سودآوری شرکت مورد بررسی قرار گیرد. بازار سرمایه ایران از منظر دلاری به یکچهارم گذشته رسیده است صفاری در ادامه با اشاره به کاهش شدید ارزش دلاری بازار سرمایه ایران اظهار کرد: در مقطعی ارزش بازار سرمایه ایران حدود ۴۳۰ میلیارد دلار بود، اما در مرداد ۱۳۹۹ این رقم به حدود ۲۳۰ میلیارد دلار رسید.
پس از روی کار آمدن دولت چهاردهم، ارزش دلاری بازار سرمایه به حدود ۱۵۰ میلیارد دلار رسید و اکنون که صحبت میکنیم، این رقم به کمتر از ۹۰ میلیارد دلار کاهش یافته است. صفاری تأکید کرد: این ارقام نشان میدهد ارزش واقعی و دلاری بازار سرمایه ایران به حدود یکچهارم گذشته رسیده است و از این منظر، بازار همچنان ظرفیت قابل توجهی برای رشد دارد. کاهش ارزش بازار سرمایه در سالهای اخیر تحت تأثیر شرایط سیاسی، اقتصادی و جنگی رخ داده است. طبیعی است که وقتی چنین فضای سنگینی بر اقتصاد حاکم میشود، بازار سرمایه نیز تحت تأثیر قرار گیرد و ارزش شرکتها در بازار کاهش پیدا کند.
این کارشناس بازار سرمایه خاطرنشان کرد: با این حال، اگر شرایط سیاسی و اقتصادی به سمت ثبات حرکت کند و فضای فعلی برطرف شود، بازار سرمایه میتواند به ارزشهای واقعی خود نزدیک شود و در این صورت ظرفیت ایجاد سود قابل توجه برای سرمایهگذاران وجود خواهد داشت. شرکتهای دانشبنیان و فناور فرصت جدید بازار سرمایه صفاری در بخش دیگری از اظهارات خود با اشاره به آینده شرکتهای فناور و دانشبنیان در بازار سرمایه گفت: در اقتصاد جهانی، شرکتهایی وجود دارند که در ابتدا مجموعههایی کوچک بودند، اما به واسطه فناوری و نوآوری به شرکتهای بزرگ و ارزشمند تبدیل شدند.
وی افزود: شاید در سالهای ابتدایی فعالیت شرکتهایی مانند اپل، بسیاری تصور نمیکردند که چنین شرکتهایی روزی به یکی از باارزشترین مجموعههای بازارهای جهانی تبدیل شوند، اما امروز شرکتهای فناوریمحور در میان برترین شرکتهای جهان قرار دارند. این کارشناس بازار سرمایه ادامه داد: به نظر میرسد در بازار سرمایه ایران نیز باید منتظر ظهور و رشد شرکتهای مشابه باشیم. ایجاد بازار نوآفرین و فراهم شدن امکان حضور شرکتهای دانشبنیان و فناور در بازار سرمایه، میتواند مسیر ورود این شرکتها به بورس را هموار کند.
صفاری اظهار کرد: شرکتهایی که در حوزه فناوری، دانش و بهویژه هوش مصنوعی فعالیت میکنند، در دنیا با سرعت بالایی در حال رشد هستند و این روند میتواند در ایران نیز فرصتهای جدیدی برای سرمایهگذاران ایجاد کند. وی تأکید کرد: بنابراین در بلندمدت، شرکتهای دانشبنیان و تکنولوژیمحور میتوانند بخشی از سبد سرمایهگذاری را به خود اختصاص دهند؛ البته انتخاب این شرکتها نیازمند تحلیل تخصصی و بررسی دقیق ظرفیت رشد، مدل کسبوکار و توانایی آنها برای ایجاد سود پایدار است.
بورس در صورت کاهش ریسکهای سیاسی ظرفیت رشد دارد صفاری در جمعبندی شرایط فعلی بازار سرمایه گفت: کاهش ارزش دلاری بازار به کمتر از ۹۰ میلیارد دلار، در حالی که این رقم در مقاطعی به ۴۳۰ میلیارد دلار رسیده بود، نشاندهنده فاصله قابل توجه ارزش فعلی بازار با دورههای گذشته است. وی افزود: اگر فضای سیاسی و اقتصادی کشور به سمت ثبات حرکت کند، بازار سرمایه میتواند به ارزش واقعی خود نزدیک شود و این موضوع ظرفیت ایجاد سود قابل توجه برای سرمایهگذاران را فراهم میکند.
این کارشناس بازار سرمایه با تأکید بر اینکه سهامداران نباید تحت تأثیر نوسانات کوتاهمدت تصمیمگیری کنند، گفت: رفتار شتابزده و هیجانی در شرایط نوسانی میتواند به زیان سرمایهگذاران منجر شود؛ بنابراین سهامداران باید ضمن توجه به افق بلندمدت سرمایهگذاری، از تصمیمگیری بر اساس اخبار لحظهای خودداری کنند. صفاری تصریح کرد: سرمایهگذارانی که تخصص کافی برای تحلیل مستقیم بازار ندارند، بهتر است از ظرفیت صندوقهای سرمایهگذاری و سبدگردانهای حرفهای استفاده کنند تا مدیریت منابع آنها با نگاه تخصصی و بلندمدت انجام شود.
منبع: آنا