تشدید تکاپوی منطقهای برای باز کردن گره هرمز
روز سهشنبه، هشتم سپتامبر، خبرگزاری تیآرتی ترکیه اعلام کرد که آمریکا پیشنهاد جدیدی را از طریق میانجیها به تهران ارسال کرده است. براساس این گزارش، تهران با اشاره به «نقض مکرر تعهدات» و تغییر مواضع واشنگتن، شروط خود را برای ادامه مذاکرات مطرح کرده است. این خبرگزاری در ادامه عنوان کرد که میانجیها همچنان به رایزنی و برقراری تماس با دو طرف برای پیشبرد مذاکرات ادامه میدهند. در همین رابطه، نورالدین الدغیر، مدیر دفتر الجزیره در تهران، با تشریح سفر یک هیات قطری به تهران گفت: «یک هیات قطری در تهران حضور داشت و پیشنهادهایی را مطرح کرد.
هدف پیشنهادها کاهش تنش از آبهای خلیج فارس تا دریای عمان بود.» وی افزود: «بررسی امکان بازگشت تهران و واشنگتن به میز مذاکره از دیگر اهداف این پیشنهادها بود. تهران نیز سفر این هیات را خوب توصیف کرد. قطر در هفتههای اخیر نیز بر کاهش تنش و بازگشت به میز مذاکرات تاکید کرده است.»
در عین حال، شامگاه دوشنبه، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر با بیان اینکه در حال نهایی کردن مفاد توافقنامه هستیم، به سیانان گفت که این کشور در تلاش است تا بحران خاورمیانه را مهار کرده و شرایط را برای مذاکراتی که به یک راهحل پایدار منجر شود، فراهم کند. وی افزود: «ما نمیخواهیم درگیری را متوقف کنیم و پس از ماهها به آن برگردیم. اولویت ما باز کردن تنگه هرمز و کاهش فشار اقتصادی بر مردم منطقه از جمله ایران است.» در همین راستا رئیس دستگاه دیپلماسی قطر روز سهشنبه در سفر به پکن رایزنیهای گستردهای درباره تنشهای خاورمیانه صورت داد.
بنا به گزارشها، شیخ محمد بن عبدالرحمن با همتای چینی درباره تلاشها برای کاهش تنش در منطقه گفتوگو و تبادل نظر کردند. طبق گزارش الجزیره، وزرای خارجه قطر و چین در این دیدار درباره تلاشها برای کاهش تنش در منطقه و تقویت امنیت و ثبات آن گفتوگو و بر لزوم تضمین امنیت و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز تاکید کردند. نخستوزیر قطر طی سفر به پکن در پیامی در شبکه ایکس نوشت: «آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی را مورد بررسی قرار دادیم. ما به ادامه همکاریهای مشترک برای تقویت امنیت و صلح بینالمللی امیدواریم.»
همراستا با این سفر، دیپلمات سعودی نیز راهی مسکو شده تا درباره تحولات منطقه و جنگ جاری آمریکا و ایران گفتوگو کند. بر اساس گزارش تاس، سرگئی لاوروف در دیدار با فیصل بن فرحان در مسکو تاکید کرد که تمایل صادقانه مسکو بر حمایت از تلاشها برای حل اوضاع در خاورمیانه است. در چند روز گذشته وزرای خارجه ایران و عربستان نیز در جریان یک تماس تلفنی تحولات تنگه هرمز را محور رایزنی قرار دادند.
در ادامه این تلاشها سید عباس عراقچی و توشیمیتسو موتگی، وزیر امور خارجه ژاپن، روز سهشنبه در گفتوگویی تلفنی، درباره موضوعات دوجانبه و آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی گفتوگو و تبادل نظر کردند. عراقچی با تشریح آخرین وضعیت مذاکرات ایران و عمان درباره تنگه هرمز، از پیشرفت قابلتوجه گفتوگوهای دو کشور برای تعیین یک مسیر موقت تردد در تنگه خبر داد و بر تداوم رایزنیها میان دو کشور برای توافق درباره سازوکارهای آتی مدیریت تنگه هرمز تاکید کرد. این در حالی است که کره جنوبی مدعی اعزام یک تیم تحقیقاتی برای ارزیابی وضعیت هرمز شد.
تحولات روزهای اخیر حاکی از آن بوده که پنج بازیگر منطقه یعنی پاکستان، عمان، قطر، عربستان و مصر بار دیگر دیپلماسی را برای حل اختلافات محور رایزنیهای گسترده قرار دادهاند. باید منتظر ماند و دید که تلاشهای این کشورها بهویژه قطر و عمان آیا قدرت فائق آمدن بر پیچیدگیهای موجود در پرونده جنگ ایران و آمریکا را دارد؟
منبع: دنیای اقتصاد