اقتصاد۲۴- گزارشی که به تازگی از تراکنشهای شاپرک منتشر شده است، نشاندهنده تداوم رشد حقیقی مصرف برای چهارمین ماه متوالی بود. این آمار که عمدتا شامل حجم و تعداد تراکنشهای صورتگرفته از پایانههای فروشگاهی است، حاکی از رشد ۲.۵درصدی ارزش حقیقی تراکنشها در مرداد ماه بود. با این حال، بررسی روند بلندمدت دادهها نشان میدهد که متوسط ارزش حقیقی هر تراکنش طی سالهای اخیر روندی کاهشی را تجربه کرده است. این وضعیت میتواند نشاندهنده اثر تورم بر مصرف خانوارها و حرکت مصرفکنندگان به سمت خریدهای کوچکتر و ضروریتر باشد.
دادههای شاپرک از بازگشت تدریجی مراودات مالــی الکترونیک به مسیر رشد در ماههای نخست سال ۱۴۰۵ حکایت دارد؛ بازگشتی که پس از افت ناگهانی رشد حقیقی تراکنشها در اسفندماه و اختلال در الگوی معمول خریدهای نوروزی رخ داد. بررسی این روند نشان میدهد که در کنار افزایش مداوم ارزش اسمی تراکنشها، تورم و شوکهای بیرونی همچنان نقش مهمی در فاصله گرفتن آمار پرداختها از واقعیت مصرف خانوارها دارند.
بر اساس گزارش جدید شاپرک از تراکنشهای مردادماه، مبلغ اسمی تراکنشها در این ماه به ۳۶۵۴ هزارمیلیارد تومان رسیده و تعداد آنها بیش از ۴میلیارد و ۶۵۱میلیون مورد را به ثبت رسانده است. این ارقام از رشد حقیقی ۲.۵ درصدی مبلغ تراکنشها نسبت به مرداد ۱۴۰۴ حکایت دارد. با وجود رشد حقیقی مثبت در ماههای ابتدایی سال جاری، به نظر میرسد که روند رشد حقیقی ارزش تراکنشها در بلندمدت در یک سراشیبی قرار دارد.
تراکنشهای ثبتشده در شبکه شاپرک بخش قابلتوجهی از مبادلات مالی روزمره کشور را پوشش میدهند، اما نمیتوان آنها را معادل مجموع تراکنشهای بانکی یا شاخصی از کل فعالیتهای اقتصادی کشور دانست. دادههای شاپرک صرفا پرداختهایی را دربرمیگیرند که از طریق شبکه پرداخت الکترونیک انجام میشوند؛ از جمله خرید با کارتخوانهای فروشگاهی، پرداخت از طریق درگاههای اینترنتی و ابزارهای پرداخت موبایلی. به همین دلیل، بخش مهمی از خرید کالا و خدمات خانوارها و پرداختهای روزمره در این آمار منعکس میشود.
در مقابل، بسیاری از مبادلات از جمله کارتبهکارت، انتقال وجه از طریق ساتنا و پایا، واریز و برداشت نقدی از شعب و خودپردازها، نقلوانتقالهای بینبانکی، پرداختهای مبتنی بر چک، معاملات بازار سرمایه و بخش قابلتوجهی از مبادلات مالی شرکتها و نهادهای مالی دولتی در دادههای شاپرک ثبت نمیشوند. بنابراین، آمار شاپرک بیش از آنکه تصویری از کل گردش پول در اقتصاد ارائه دهد، شاخصی برای بررسی روند پرداختهای الکترونیک خرد و تحلیل رفتار مصرفی خانوارها و کسبوکارهای پذیرنده محسوب میشود.
روند مصرف در مردادماه دادههای «شرکت شبکه الکترونیکی پرداخت کارت» (شاپرک) نشان میدهد که روند تراکنشها در ماههای اخیر، علاوه بر الگوهای معمول فصلی، تحتتاثیر شوکهای اقتصادی و سیاسی نیز قرار گرفته است. این دادهها میتواند تصویری از روند مصرف و فعالیت در بخشهای خرد اقتصاد ارائه دهد. بررسی تعداد و ارزش تراکنشها در ماههای نخست سال ۱۴۰۵ و مقایسه آن با مرداد ۱۴۰۴ نشان میدهد که رشد اسمی پرداختهای الکترونیک همچنان چشمگیر است، اما پس از تعدیل اثر تورم، تصویر متفاوتی از وضعیت مصرف و مبادلات خرد در اقتصاد به دست میآید.
بر اساس آمارها، رشد اسمی مبلغ تراکنشها در مردادماه، نسبت به مدت مشابه سال ۱۴۰۴ حدود ۹۳ درصد افزایش یافته است. با این حال، افزایش ارزش اسمی تراکنشها لزوما به معنای افزایش حقیقی مصرف به همان میزان نیست. در همین راستا، تعدیل مبالغ اسمی بر اساس شاخص قیمت مصرفکننده (سال پایه ۱۴۰۰) گویای رشد حقیقی ۲.۵ درصدی کل تراکنشها است.
منبع: اقتصاد24