اقتصاد۲۴- کلید خودرو هم در حال طیکردن همان مسیری است که کارت بانکی، بلیت هواپیما و بسیاری از مدارک روزمره پیش از آن طی کردهاند؛ انتقال به تلفن همراه. در خودروهای جدید، Digital Key میتواند گوشی یا ساعت هوشمند را به ابزاری برای بازکردن درها، روشنکردن خودرو و حتی واگذاری موقت خودرو به فرد دیگری تبدیل کند. اما هر قابلیتی که با عنوان «کلید دیجیتال» تبلیغ میشود یکسان نیست و جایگزینکردن کامل کلید فیزیکی، به نوع خودرو، گوشی، فناوری ارتباطی و نحوه پیادهسازی خودروساز بستگی دارد.
تا چند سال قبل حذف کلید خودرو بیشتر به معنی جایگزینشدن تیغه فلزی با ریموت و سیستم Keyless Entry بود. راننده ریموت را در جیب میگذاشت، خودرو حضور آن را تشخیص میداد و با لمس دستگیره یا فشردن دکمه استارت میشد وارد خودرو شد. حالا مرحله بعدی از راه رسیده است: دیگر حتی همان ریموت هم الزاماً لازم نیست. در سیستم Digital Key، یک اعتبارنامه دیجیتال امن روی گوشی یا ساعت هوشمند ذخیره میشود و خودرو پس از احراز هویت دستگاه، اجازه بازشدن درها یا روشنشدن موتور را صادر میکند.
Car Connectivity Consortium یا CCC که استاندارد اصلی این حوزه را با همکاری خودروسازان و شرکتهای فناوری توسعه داده، Digital Key را اکوسیستمی استاندارد برای ذخیره، احراز هویت و اشتراک امن کلید خودرو روی دستگاههای همراه تعریف میکند. به زبان ساده، گوشی دیگر فقط فرمان «باز شو» را از طریق اینترنت برای خودرو نمیفرستد؛ در سیستمهای واقعی Digital Key، خود گوشی نقش کلید خودرو را بازی میکند. هر «بازکردن خودرو با موبایل» کلید دیجیتال نیست اینجا یک تفاوت مهم وجود دارد. سالهاست اپلیکیشن بعضی خودروسازان امکان باز و بستهکردن در خودرو از راه دور را ارائه میکنند.
کاربر فرمان را در اپ میزند، درخواست از طریق اینترنت و سرور خودروساز به خودرو میرسد و در باز میشود. این قابلیت الزاماً Digital Key نیست. در کلید دیجیتال استاندارد، اعتبار لازم برای دسترسی به خودرو روی خود دستگاه و در بخش امن سختافزاری آن نگهداری میشود. تلفن میتواند هنگام نزدیکشدن به خودرو یا تماس با نقطه مشخصی از آن احراز هویت شود و در بسیاری از کاربردهای محلی، ارتباط مستقیم میان خودرو و گوشی شکل میگیرد. بنابراین هنگام خرید خودرو باید پرسید «Digital Key» مورد ادعا دقیقاً چگونه کار میکند؛
آیا فقط یک قابلیت داخل اپلیکیشن است، با NFC کار میکند یا از نسل پیشرفتهتر UWB و Bluetooth Low Energy استفاده میکند؟ این تفاوتها تجربه کاربری و حتی سطح امنیت را تغییر میدهند. نسل سادهتر؛ گوشی را به دستگیره نزدیک کنید یکی از روشهای شناختهشده کلید دیجیتال مبتنی بر NFC است؛ همان فناوری ارتباط نزدیک که در پرداخت بدون تماس نیز استفاده میشود. در چنین سیستمی راننده معمولاً گوشی یا ساعت هوشمند را به قسمت مشخصی از دستگیره نزدیک میکند تا خودرو باز شود.
برای روشنکردن خودرو نیز ممکن است لازم باشد گوشی در محل مشخصی داخل کابین ـ برای مثال روی شارژر یا محل خوانش کلید ـ قرار گیرد. BMW Digital Key نمونه واضحی از این ساختار است. در نسخه NFC، گوشی یا ساعت باید مقابل دستگیره راننده قرار گیرد و برای روشنشدن خودرو، دستگاه در محل تعیینشده داخل کابین گذاشته شود. مزیت NFC این است که برد بسیار کوتاهی دارد. خودرو زمانی کلید را میخواند که گوشی عملاً کنار آن قرار گرفته باشد. در نتیجه احتمال اینکه سیستم صرفاً با وجود تلفن در چندمتری خودرو در را باز کند وجود ندارد. اما از نظر راحتی، هنوز باید گوشی را از جیب بیرون آورد؛
چیزی که Digital Keyهای جدیدتر تلاش کردهاند حذف کنند. UWB؛ وقتی گوشی واقعاً جای ریموت را میگیرد نسل پیشرفتهتر از ترکیب Bluetooth Low Energy و Ultra-Wideband یا UWB استفاده میکند. Bluetooth ابتدا حضور و هویت دستگاه را تشخیص میدهد و UWB با دقت بالا موقعیت و فاصله واقعی گوشی نسبت به خودرو را اندازهگیری میکند. نتیجه این است که خودرو میفهمد تلفن واقعاً کنار در، داخل کابین یا مثلاً پشت صندوق قرار دارد. راننده نزدیک میشود، خودرو او را شناسایی میکند و میتواند بدون خارجکردن تلفن از جیب، درها را باز کند.
پس از ورود نیز سیستم تشخیص میدهد دستگاه مجاز داخل خودرو قرار گرفته و اجازه استارت میدهد. استاندارد Digital Key Release ۳ شرکت CCC دقیقاً با همین هدف UWB و Bluetooth LE را به NFC اضافه کرد. NFC نیز بهعنوان مسیر پشتیبان حفظ شد. BMW این فناوری را در Digital Key Plus به کار گرفته است. این شرکت توضیح میدهد که خودرو با UWB نهتنها حضور گوشی، بلکه فاصله و موقعیت آن را تشخیص میدهد؛ بنابراین با نزدیکشدن راننده میتواند بهصورت خودکار باز شود و پس از ورود نیز نیازی به قرار دادن گوشی روی سینی مخصوص برای استارت نیست.
این همان نقطهای است که موبایل از یک «کارت دسترسی دیجیتال» به جایگزینی واقعی برای ریموت سنتی نزدیک میشود. امنیت؛ آیا دزدیدن موبایل یعنی دزدیدن خودرو؟ طبیعی است که اولین نگرانی درباره کلید دیجیتال، امنیت باشد. در استانداردهای جدید، کلید به شکل یک فایل ساده داخل حافظه گوشی ذخیره نمیشود. اطلاعات حساس در Secure Element دستگاه نگهداری میشوند؛ بخشی سختافزاری که برای حفاظت از اعتبارنامههای امنیتی طراحی شده است. اپل نیز در معماری Car Key از Secure Element و ارتباطات رمزنگاریشده برای احراز هویت میان خودرو و دستگاه استفاده میکند.
UWB یک مزیت امنیتی مهم دیگر هم دارد. یکی از روشهای مشهور سرقت خودروهای Keyless، «Relay Attack» است. در این روش سارقان تلاش میکنند سیگنال ریموتی را که مثلاً داخل خانه قرار دارد تقویت یا منتقل کنند تا خودرو تصور کند کلید در نزدیکی آن است. UWB برای مقابله با همین مشکل اهمیت پیدا کرده است، زیرا فاصله فیزیکی را با اندازهگیری زمان رفتوبرگشت سیگنال محاسبه میکند. BMW و CCC هر دو بر نقش این فناوری در جلوگیری از سوءاستفاده از انتقال مصنوعی سیگنال تأکید کردهاند. البته هیچ فناوری را نباید ذاتاً نفوذناپذیر تصور کرد.
امنیت نهایی به پیادهسازی خودروساز، گوشی، نرمافزار و رعایت استانداردها بستگی دارد. به همین دلیل CCC برنامه صدور گواهی برای محصولات سازگار راهاندازی کرده و این استاندارد در سالهای اخیر بهسرعت در حال گسترش بوده است؛ تنها در سال ۲۰۲۵، ۱۱۵ محصول شامل خودرو و ماژول موفق به دریافت گواهی Digital Key این کنسرسیوم شدند. در سال ۲۰۲۶ نیز آزمایشهای مربوط به نسل چهارم این استاندارد و سازگاری آن با نسخه قبلی ادامه دارد. گوشی گم شود چه اتفاقی میافتد؟ برتری کلید دیجیتال نسبت به یک کلید فیزیکی اتفاقاً در همین سناریو مشخص میشود.
اگر ریموت سنتی خودرو گم شود، مالک باید برای حذف یا تعریف دوباره کلید اقدام کند و در برخی خودروها این کار مستلزم مراجعه به نمایندگی است. اما یک کلید دیجیتال را میتوان از راه دور غیرفعال کرد.
منبع: اقتصاد24