رویداد۲۴| جبرئیل نوکنده، رئیس موزه ملی ایران، درباره سرنوشت آثار تاریخی ایران که برای برگزاری دو نمایشگاه به چین منتقل شدهاند، توضیح داد. به گفته او، یکی از این نمایشگاهها با عنوان «شکوه ایران باستان» و با مدیریت موزه ملی ایران برگزار شد و بیش از ۲۱۶ اثر تاریخی از دورههای مختلف، از حدود سه هزار سال پیش تا دوره قاجار، در آن به نمایش درآمد. این نمایشگاه از سال ۱۴۰۲ در کاخموزه پکن آغاز شد و سپس به موزه شانگهای و موزه سینکیانگ در ارومچی رفت و سرانجام در فروردین ۱۴۰۴ تمام آثار آن به ایران بازگردانده شد.
نوکنده استقبال مردم چین از این نمایشگاه را قابل توجه دانست و گفت بلیت ۱۵ روز نمایشگاه در پکن در همان روز نخست به فروش رسید. ۱۵۱ اثر همچنان در چین اما سرنوشت دومین محموله آثار تاریخی متفاوت است. این نمایشگاه با عنوان «از سرزمین مهر» و با مشارکت چند موزه ایرانی برگزار شد و بیش از ۱۵۰ اثر در آن به نمایش درآمد. به گفته نوکنده، این آثار قرار بود در اسفندماه به ایران بازگردانده شوند، اما یک هفته پیش از آغاز جنگ و همزمان با توقف پروازها، امکان انتقال آنها فراهم نشد.
در پی این اتفاق، هماهنگیهای لازم با دولت انجام شد تا آثار در یک مخزن امن نگهداری شوند و پس از فراهم شدن شرایط، به کشور بازگردند. رئیس موزه ملی ایران تأکید کرد که ۱۵۱ اثر تاریخی ایرانی هنوز به کشور بازنگشتهاند، اما هیچ تهدیدی متوجه آنها نیست و این آثار در شرایط امن نگهداری میشوند. قراردادها تضمین بازگشت آثار نوکنده با اشاره به قراردادهای نمایشگاهی گفت مفاد قراردادهای دو نمایشگاه کاملاً روشن است و برای شرایط بحرانی نیز بخش مشخصی در نظر گرفته شده است. سفارت ایران نیز وضعیت آثار را در چین پیگیری میکند.
او تأکید کرد طرف چینی براساس قرارداد موظف است آثار را در شرایط تعیینشده نگهداری کند و در نخستین فرصت امکان بازگشت آنها را فراهم کند. به گفته نوکنده، همکاری طولانیمدت موزه ملی ایران با طرف چینی نیز نشان داده که مسئولان این نمایشگاهها حرفهای و متعهد هستند. نگرانی درباره کپیبرداری رد شد رئیس موزه ملی ایران همچنین نگرانیها درباره احتمال کپیبرداری از آثار تاریخی ایران را رد کرد. او توضیح داد که آثار در تمام مراحل انتقال و نمایش تحت نظارت امین اموال ایران قرار دارند و با پلمب و فک پلمب کنترل میشوند.
بیشتر بخوانید: آمار تازه از خسارت به میراث فرهنگی | از گلستان تا نقشجهان؛ جنگ چه بلایی بر سر بناهای تاریخی ایران آورده است؟
به گفته نوکنده، اشیا هیچگاه به صورت آزاد در اختیار طرف خارجی قرار نمیگیرند و در محل نگهداری و هنگام انتقال به ویترین نیز با حضور امین اموال کنترل و پلمب میشوند. دوربینهای نظارتی نیز بر فرآیند نگهداری نظارت دارند. احتمال نمایشگاه جدید در چین نوکنده درباره احتمال نمایش آثار در یک نمایشگاه دیگر در چین نیز گفت در دورهای که بازگشت آثار به دلیل توقف پروازها ممکن نبود، پیشنهاد شده بود این اشیا به جای باقی ماندن در مخزن امن، در نمایشگاه دیگری به نمایش گذاشته شوند؛ با این حال او درباره سرنوشت این پیشنهاد اطلاعات بیشتری ارائه نکرد.
او همچنین از برنامه برگزاری نمایشگاهی از آثار و فرهنگ چین در ایران خبر داد و گفت برگزاری این نمایشگاه پس از برقراری امنیت و عبور از شرایط جنگی دنبال خواهد شد. مصونیت قضایی آثار رئیس موزه ملی ایران در پاسخ به نگرانی درباره احتمال توقیف آثار در کشور مقصد نیز گفت پیش از برگزاری نمایشگاهها، دولتها نامه مصونیت قضایی صادر میکنند و آثار براساس تعهدات بینالمللی قابل توقیف نیستند.
نوکنده تأکید کرد عضویت کشورها در کنوانسیونها و رعایت پروتکلهای جهانی نمایشگاههای موزهای از شروط اصلی انتقال آثار است و اگر این شرایط وجود نداشته باشد، موزه ملی ایران اثری را به کشور مقصد ارسال نمیکند. او در نهایت همکاری موزههای ایران و چین را حرفهای و مسئولانه توصیف کرد و گفت براساس تجربه دو دهه همکاری، نگرانی خاصی درباره امنیت و بازگشت آثار تاریخی ایران وجود ندارد.
منبع: رویداد 24