اقتصاد۲۴- وحید شقاقی شهری، کارشناس اقتصاد کلان، در تشریح وضعیت نقدینگی در اقتصاد ایران ابتدا به روندی اشاره میکند که به گفته او یکی از ریشههای اصلی فشارهای تورمی امروز است. او میگوید در فاصله سالهای ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، حجم نقدینگی بیش از سه برابر شده و در زمستان ۱۴۰۴ به ۱۵۵ هزار و ۸۱۲ هزار میلیارد ریال رسیده است. به گفته این اقتصاددان، سیاست کنترل مقداری ترازنامه بانکها در مقطعی توانست سرعت رشد نقدینگی را کاهش دهد؛ بهطوری که نرخ رشد نقدینگی در زمستان ۱۴۰۲ بهطور موقت به ۲۴.۳ درصد رسید. اما این روند دوام چندانی نداشت.
او توضیح میدهد: فشار ناشی از خسارات جنگ، تکالیف بودجهای، تسهیلات تکلیفی و اضافهبرداشتهای مزمن بانکها باعث شد «فنر نقدینگی» در سال ۱۴۰۴ دوباره رها شود و نرخ رشد نقدینگی در زمستان این سال به رقم تاریخی ۵۳.۲۷ درصد برسد. نقدینگی ۲۵ هزار همتی و دلار ۲۵۰ هزار تومانی شقاقی شهری معتقد است اگر شرایط فعلی ادامه پیدا کند، نمیتوان انتظار داشت روند نقدینگی در سال جاری بهسادگی مهار شود.
او با اشاره به اینکه بانک مرکزی هنوز آمارهای پولی و بانکی سال جاری را بهروز نکرده است، میگوید: نرخ رشد نقطهای نقدینگی در اسفندماه ۱۴۰۴ حدود ۵۳ درصد بوده و در صورت تداوم محاصره دریایی، تشدید تحریمهای اقتصادی و افزایش فشار بر منابع مالی، نرخ رشد نقدینگی در پایان ۱۴۰۵ میتواند به محدوده ۶۰ تا ۶۵ درصد برسد. برآورد او این است که در چنین شرایطی حجم نقدینگی به حدود ۲۴ تا ۲۵ هزار همت افزایش پیدا کند.
شقاقی شهری البته این اعداد را در کنار اندازه اقتصاد ایران و حجم تجارت کشور و با در نظر گرفتن بدهی خارجی اندک ایران، یعنی کمتر از ۱۰ میلیارد دلار، قرار میدهد و میگوید در سناریوی بدبینانه، نقدینگی ۲۵ هزار همتی میتواند با دلار حدود ۲۵۰ هزار تومانی در پایان سال همراه شود. به بیان دیگر، از نگاه او قدرت دلاری این حجم از نقدینگی حدود ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد بود. این اقتصاددان در عین حال تأکید میکند که این به معنای ناگزیر بودن چنین مسیری نیست.
به گفته شقاقی شهری، هرچه رشد نقدینگی، البته با لحاظ ضرورت مقابله با رکود، حمایت از خسارتدیدگان جنگ و کمک به دهکهای فرودست، بیشتر کنترل شود، احتمال جهشهای ارزی و در پی آن تشدید تورم نیز کاهش پیدا خواهد کرد. تورم نقطهای؛ ۹۰ تا ۱۰۰ درصد نگرانی تنها به نقدینگی خلاصه نمیشود؛ آخرین آمارهای تورمی نیز تصویری نگرانکننده از وضعیت اقتصاد ارائه میدهد.
شقاقی شهری با اشاره به آمارهای مرکز آمار ایران میگوید در مردادماه ۱۴۰۵، شاخص قیمت مصرفکننده خانوارهای کشور نسبت به ماه قبل ۳.۴ درصد افزایش یافته، تورم نقطهبهنقطه به ۸۹ درصد رسیده و تورم ۱۲ماهه نیز ۶۹.۹ درصد بوده است. به گفته او، بانک مرکزی نیز تورم ماهانه مردادماه را ۳.۷ درصد و تورم نقطهبهنقطه را ۸۴.۴ درصد برآورد کرده است.
این اقتصاددان با کنار هم گذاشتن روند نقدینگی و شرایط اقتصادی کشور میگوید اگر رشد نقدینگی در پایان سال به ۶۰ تا ۶۵ درصد برسد و همزمان سناریوی بدبینانه تداوم محاصره دریایی و فشارهای سنگین تحریمی محقق شود، تورم نقطهای در اسفندماه ۱۴۰۵ میتواند در محدوده ۹۰ تا ۱۰۰ درصد قرار گیرد. با این حال، شقاقی شهری معتقد است حتی در این سناریو نیز میتوان از تشدید بیثباتی جلوگیری کرد؛ مشروط به اینکه انضباط بودجهای، مالی و پولی حفظ شود و اقتدار حکمرانی اقتصادی و سیاسی کشور تضعیف نشود.
«نه جنگ و نه صلح» نسخه مناسبی برای اقتصاد نیست از نگاه شقاقی شهری، یکی از مهمترین متغیرهایی که آینده اقتصاد ایران را تعیین میکند، سرنوشت شرایط سیاسی و امنیتی کشور است. او صریح میگوید تا زمانی که سایه جنگ بهطور کامل برطرف نشود یا وضعیت «نه جنگ و نه صلح» ادامه داشته باشد، دستیابی به ثبات اقتصادی، مهار تورم و تحقق رشد پایدار سرمایهگذاری بسیار دشوار و پیچیده خواهد بود و حتی ممکن است در مقاطعی غیرممکن شود.
منبع: اقتصاد24
