به گزارش جام جم آنلاین بر اساس آمار اتحادیه بینالمللی مخابرات، میانگین جهانی تولید زباله الکترونیکی ۷.۸ کیلوگرم به ازای هر نفر در سال است؛ اما سرانه ایران به ۹.۳ کیلوگرم میرسد؛ رقمی که حدود ۱۹ درصد بالاتر از میانگین جهانی است. این عدد، بهتنهایی شاید چندان نگرانکننده به نظر نرسد، اما وقتی پای میلیونها نفر و میلیونها وسیله الکترونیکی به میان میآید، با کوهی از پسماند مواجه میشویم؛ پسماندی که فقط «زباله» نیست و میتواند حاوی فلزات و مواد ارزشمندی باشد که برای تولید دوباره آنها، منابع و انرژی زیادی مصرف شده است.
اما سؤال مهمتر این است: آیا واقعاً همه این وسایل باید دور انداخته شوند؟ بخشی از پاسخ را باید در فرهنگ مصرف جستوجو کرد. در سالهای اخیر، سرعت تغییر فناوری آنقدر افزایش یافته که گاهی هنوز یک وسیله عمر مفید خود را تمام نکرده، مدل جدید جای آن را گرفته است. تبلیغات هم مدام این پیام را تکرار میکند که «جدیدتر، بهتر است»؛ در نتیجه، تعمیر و استفاده مجدد کمکم جای خود را به تعویض و دور انداختن میدهد. از سوی دیگر، ضعف در جمعآوری تفکیکشده و بازیافت تخصصی زبالههای الکترونیکی، مسئله را پیچیدهتر میکند. اگر وسیلهای کهنه است، الزاماً بیارزش نیست؛
شاید فقط باید مسیرش از سطل زباله به تعمیرگاه یا مرکز بازیافت تغییر کند. اینجا دیگر نمیتوان همه مسئولیت را بر دوش مردم گذاشت. تولیدکنندگان و واردکنندگان نیز باید در قبال محصولی که وارد چرخه مصرف میکنند، مسئولیت داشته باشند؛ از طراحی محصولات بادوام و قابل تعمیر گرفته تا ایجاد سازوکار جمعآوری کالای فرسوده. راهکار میتواند از یک سیاست ساده، اما مؤثر آغاز شود: هر کالای الکترونیکی که فروخته میشود، باید برای پایان عمرش نیز برنامهای داشته باشد.
دریافت کالای فرسوده هنگام خرید محصول جدید، ارائه مشوق مالی برای تحویل تجهیزات قدیمی، توسعه مراکز تعمیر و بازسازی و ایجاد شبکه رسمی بازیافت میتواند این چرخه را اصلاح کند. از طرف دیگر، ما هم به عنوان مصرفکننده باید یک سؤال ساده را پیش از خرید بعدی از خودمان بپرسیم: «واقعاً به مدل جدید نیاز دارم یا فقط به خریدن آن عادت کردهام؟» ۹.۳ کیلوگرم زباله الکترونیکی برای هر ایرانی، فقط یک عدد آماری نیست؛ آینهای از شیوه مصرف ماست. اگر قرار است فناوری زندگی ما را آسانتر کند، نباید هزینه پیشرفت فناوری را با کوهی از زباله و هدررفت منابع بپردازیم.
شاید وقت آن رسیده باشد که به جای «مصرف بیشتر»، به سمت «مصرف هوشمندتر» حرکت کنیم
منبع: جام جم آنلاین
