فیلم تازه پل شریدر، «مبانی فلسفه»، با بازی جک هیوستون، سوفیا بوتلا و بیل پولمن، در بخش خارج از مسابقه جشنواره فیلم ونیز به نمایش درآمد. مارتین اسکورسیزی نیز تهیهکنندگی اجرایی این فیلم را بر عهده دارد.
همشهری آنلاین: پل شریدر، فیلمساز ۷۹ ساله، در نشست خبری فیلم درباره علاقه همیشگیاش به موضوعاتی مانند گناه، رستگاری و عذاب وجدان گفت ریشه این دغدغهها به دوران کودکیاش بازمیگردد. او که در خانوادهای هلندی و کالوینیست بزرگ شده و تمام دوران تحصیلش را در مدارس مسیحی و سپس مدرسه الهیات گذرانده است، معتقد است انسان از سالهای نخست زندگی شکل میگیرد و نمیتواند بهسادگی از آن تأثیرات فرار کند.
شریدر با اشاره به دیدگاه فروید گفت انسان در سالهای ابتدایی زندگی «برنامهریزی» میشود و همان الگوها را تا پایان عمر با خود حمل میکند. او توضیح داد: «مهم نیست چقدر دور یا با چه سرعتی فرار کنید؛ نمیتوانید از کودکیتان فرار کنید.» به گفته او، مفاهیمی مانند تقدیر از پیش تعیینشده، گناه و تباهی انسان در کودکیاش ریشه دواندهاند و به همین دلیل نمیداند چگونه میتواند درباره گناه و رستگاری ننویسد.
«مبانی فلسفه» داستان جان جوریسن، استاد فلسفه، با بازی جک هیوستون را روایت میکند؛ مردی که زندگی منظم و کنترلشدهای دارد، اما گذشتهای پنهان و خطایی سنگین را با خود حمل میکند. بازگشت ناگهانی فردی که جوریسن در گذشته به او آسیب زده، او را وادار میکند با احساس گناه، میل، توجیه رفتارهای گذشته و امکان تغییر انسان روبهرو شود. این شخصیت نیز مانند بسیاری از قهرمانان آثار شریدر، مردی منزوی و درگیر با ذهن و گذشته خویش است. سوفیا بوتلا نقش بکا، شریک زندگی و همکار جوریسن، را بازی میکند و دنیل زواتو، بیل پولمن، دانا دلینی و چند بازیگر دیگر نیز در فیلم حضور دارند.
هیوستون درباره نقش خود گفت جوریسن برخلاف تصویر کلیشهای یک شرور، هیولایی آشکار نیست؛ بلکه «آدمی معمولی» است که در برابر چشم دیگران زندگی میکند و با بخش هولناکی از گذشتهاش دستوپنجه نرم میکند. او همچنین گفت اگر میتوانست با فردی از گذشته گفتوگو کند، پدربزرگش، جان هیوستون، بازیگر و کارگردان برنده اسکار، را انتخاب میکرد. سوفیا بوتلا نیز گفت برای ایفای نقش بکا تلاش کرده قضاوت شخصی خود را پنهان کند تا مشخص نباشد این شخصیت تا چه اندازه روایت شریک زندگیاش را باور میکند یا حاضر است او را ببخشد.
بیل پولمن در نشست خبری با اشاره به صراحت شریدر در انتخاب بازیگران، فضای جلسه را طنزآمیز کرد. او گفت کارگردان معمولاً به بازیگران یادآوری میکند که پیش از آنها چه کسانی برای نقش پیشنهاد شده و کنار کشیدهاند.
در نهایت، فیلم بار دیگر به پرسش محوری سینمای شریدر بازمیگردد: آیا انسان میتواند از گذشته و گناه خود عبور کند؟ پاسخ شریدر روشن است: هرقدر هم بدویم، از کودکیمان جلو نمیزنیم.
منبع: همشهری
