به گزارش گروه رسانهای شرق،
محمود فاضلی، دیپلمات پیشین و تحلیلگر امور بینالملل- آقای گوترش دبیرکل سازمان ملل پس از دیدار مشترک با رهبران دو بخش یونانینشین و ترکنشین قبرس در پایان ژوئیه در این جزیره، توافق تمامی طرفها برای برگزاری نشست غیررسمی ۱+۵ را اعلام نمود. این نشست احتمالا در حاشیه هشتاد و یکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل در ماه سپتامبر در نیویورک برگزار خواهد شد و در آن جمهوری قبرس، بخش ترکنشین قبرس و همچنین یونان، ترکیه و بریتانیا بهعنوان سه کشور ضامن و همچنین دبیر کل سازمان ملل شرکت خواهند کرد. اتحادیه اروپا نیز بهعنوان ناظر حضور خواهد داشت.
گوترش در نشست خبری در پایان سفرش به قبرس که نخستین سفر دبیر کل سازمان ملل به نیکوزیا پس از حدود ۲۰ سال بود تاکید داشت که رضایت هر دو طرف قبرس و کشورهای ضامن را برای برگزاری این نشست دارد، اما باید در زمینه اقدامات اعتمادسازی، روششناسی و محتوا تدارکات بیشتری انجام شود چرا که نمیخواهم نشستهای ۱+۵ بیشتری بدون نتیجه داشته باشم. به قبرس آمدهام تا تعهد خود را برای حمایت از جوامع قبرسی در جستوجوی یک راهحل جامع و پایدار برای مسئله قبرس ابراز کنم. سازمان ملل نمیتواند صلح را تحمیل کند، بلکه فقط قبرسیها، از طریق رهبران خود، میتوانند آن را بسازند.
آقای خریستوذولیدیس رئیسجمهور قبرس از نقش دبیرکل در جلب موافقت تمامی طرفها تقدیر کرد و اعلام نمود مذاکرات بر پایه دستاوردهای نشست «کران مونتانا- ۲۰۱۷» پیش خواهد رفت. اما آقای «ارهورمان» رهبر بخش ترکنشین واکنش محتاطانهتری دارد چرا نسبت به برخی اقدامات اعتمادسازی، از جمله بازگشایی برخی گذرگاهها در خط سبز، تردید دارد.
این دیدار مشترک در حالی برنامهریزی میشود که اردوغان رئیسجمهور ترکیه اخیرا بار دیگر از حمله کشورش به قبرس در سال 1974 دفاع کرد و مدعی شد به «ظلم علیه ترکهای قبرس پایان داده و صلح و ثبات را در جزیره برقرار کرده است. هیچ ابتکاری که برابری حاکمیتی قبرسیهای ترک را نادیده بگیرد به موفقیت نخواهد انجامید.» وزارت خارجه ترکیه نیز مدعی شد «راهحلهای الگو که در طول دهههای گذشته آزموده شدند به گذشته تعلق دارند و راهحل جامع، تنها بر پایه «برابری حاکمیتی» ترکهای قبرس ممکن است. آنکارا طرف یونانی را به اتخاذ «موضع سرسختانه» متهم کرده و حمایت کامل خود را از آنچه «جمهوری ترک قبرس شمالی» میخواند مجددا تایید نمود.
ترکیه اخیرا در نامهای به سازمان ملل، موضع تکراری خود مبنی بر اینکه مداخله نظامی ۱۹۷۴ این در قبرس «قانونی و موجه» بوده است را تکرار نمود و قطعنامه اخیر پارلمان اروپا درباره جنایات علیه زنان قبرسی را مورد انتقاد قرار داد. آقای احمد یلدیز نماینده دائم ترکیه در سازمان ملل، در نامهای خطاب به دبیرکل این سازمان، خواستار توزیع این نامه به عنوان سند رسمی در مجمع عمومی و شورای امنیت شد.
در ضمیمه این نامه، نامهای از «مورات سویسال» نماینده بخش ترکنشین قبرس در نیویورک، درج شده که در آن به اظهارات نماینده جمهوری قبرس در شورای امنیت پاسخ داده و قطعنامه ۸ ژوئیه پارلمان اروپا درباره «تاثیر تجاوز ۱۹۷۴ ترکیه بر زنان و دختران قبرسی و جرایم ارتکابی توسط نیروهای ترکیه» مورد انتقاد قرار گرفته است.
ترکها در نامه خود تاکید کردهاند که مداخله نظامی ۱۹۷۴ ترکیه «قانونی و موجه» بوده، واژههای «تجاوز» و «اشغال» رد شده، و موضع «دو کشوری و دو ملت جداگانه در قبرس» تکرار گردیده است. به باور آنکارا، تمامی تلاشهای پیشین برای حل و فصل به شکست انجامیده و دستیابی به توافقی «عادلانه، پایدار و دائمی» فقط از طریق همکاری دو طرف «بهعنوان طرفین برابر با جایگاه بینالمللی مساوی» ممکن است. طرف یونانینشین قبرس از نبود نمایندگی ترکهای قبرس در مجامع بینالمللی سوءاستفاده میکند».
وزارت خارجه یونان از اعلام برگزاری نشست استقبال کرد و اعلام نمود یونان با همسویی با جمهوری قبرس آماده مشارکت سازنده است و از هر ابتکار اعتمادسازی بهعنوان پیششرط ضروری برای از سرگیری مذاکرات حمایت خواهد کرد. هدف ثابت، حل مسئله قبرس در چارچوب پارامترهای مطرح شده از سوی شورای امنیت جهت اتحاد مجدد این جزیره است.
آقای میچوتاکیس نخستوزیر محافظهکار پیش از سفر گوترش به قبرس در دیدار با خریستوذولیدیس رئیس جمهور قبرس در آتن اظهار داشت «دیدار طرفین در سازمان ملل، در مقطع زمانی حساسی انجام میشود. طبل جنگ در فرامنطقه بار دیگر به صدا درآمده و احتمالا در آستانه تشدید مجدد خصومتها قرار داریم که این بار به نظر میرسد منطقه دریای سرخ را نیز تحت تاثیر میدهد. در این مقطع حساس با توجه به تحرکات مهمی که اکنون در مسئله قبرس شاهد آن هستیم، هماهنگی دو کشور اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
یونان بهطور کامل از ابتکارات رئیسجمهور قبرس برای از سرگیری واقعی مذاکرات، در چارچوب قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، حمایت میکند. این موضعی است که یونان و قبرس هرگز از آن فاصله نخواهند گرفت.
به باور نخستوزیر یونان، این تحرکات با پایان دوره ماموریت دبیرکل کنونی سازمان ملل همزمان شده و به همین دلیل احساس فوریت برای بررسی امکان دستیابی به پیشرفت واقعی وجود دارد. یونان همواره در عمل در کنار قبرس ایستاده و بار دیگر نیز حضور خواهد داشت.
به اعتقاد مقامات قبرسی، مسئله قبرس در مقطعی حساس قرار دارد و پس از سالهای زیاد، یک تحرک بینالمللی برای نخستین بار مشاهده میشود. اقدامات، راهبرد و اراده سیاسی قبرس به این علاقه بینالمللی انجامیده. علاقه اتحادیه اروپا نیز بهطور محسوسی افزایش یافته که نتیجه ابتکارات و تلاشهای مشترک قبرس و یونان است. مسئله قبرس یک مسئله اروپایی است و انتصاب معاون اجرایی رئیس کمیسیون اروپا در خصوص مسئله قبرس، نشانه روشنی از توجه رئیس کمیسیون اروپا ارزیابی میشود.
ترکیه از سال ۱۹۷۴ بهطور مستمر در قبرس شمالی حضور نظامی داشته و حدود ۳۵ هزار نیرو در آن مستقر کرده است. آنکارا در این منطقه پایگاههای هوایی و زیرساختهای نظامی در اختیار دارد و برای استقرار جنگندههای اف-۱۶ یا توسعه باندهای پروازی نیازی به اجازه دولت دیگری ندارد.
رقابت میان اسرائیل و ترکیه در شرق مدیترانه نیز طی ماههای اخیر ابعاد راهبردیتری پیدا کرده است. شواهد نشان میدهد که افزایش تنش میان اسرائیل و ترکیه در شرق مدیترانه، احتمال گسترش اختلافات دو طرف به شمال قبرس و حتی وقوع درگیری نظامی را مطرح کرده است. در صورتی که اسرائیل به این جمعبندی برسد که حضور نظامی ترکیه در شرق مدیترانه منافع امنیتی این رژیم را تهدید میکند، احتمال دارد حمله به برخی اهداف نظامی ترکیه در شمال قبرس را بررسی کند.
ترکیه نیز سطح آمادگی نظامی خود در قبرس شمالی را افزایش داده و جنگندههای اف-۱۶ خود را در قبرس شمالی مستقر کرده تا به آنچه فعالیت اسرائیل در اطراف منطقه میخواند، پاسخ دهد. مقامات دفاعی ترکیه بارها تاکید کردهاند وضعیت آمادگی نظامی این کشور و قبرس شمالی با توجه به تحولات منطقه و فعالیتهای اسرائیل بهطور مستمر مورد بازبینی قرار میگیرد.
منبع: شبکه شرق
