به گزارش تجارت نیوز، بر اساس تازهترین گزارش فدراسیون بینالمللی فوتبال، در فاصله اول ژوئن تا دوم سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از ۹.۸۹ میلیارد دلار برای نقلوانتقال بازیکنان در فوتبال مردان هزینه شده است؛ رقمی که بالاترین میزان ثبتشده در یک پنجره نقلوانتقالات میانفصل محسوب میشود. همزمان بیش از ۱۲ هزار و ۵۰۰ انتقال بینالمللی به ثبت رسیده که آن نیز رکورد جدیدی است.
اما مهمترین بخش این آمار برای اقتصاد فوتبال، سهم مستقیم بازیکنانی است که در جام جهانی ۲۰۲۶ حضور داشتند. طبق اعلام فیفا، ۲۶۷ بازیکن از ۴۷ ملیت که در این جام به میدان رفتند، پس از پایان مسابقات باشگاه خود را تغییر دادهاند و مجموع مبالغ انتقال آنها از ۳.۳ میلیارد دلار فراتر رفته است.
این ارقام نشان میدهد جام جهانی برای بسیاری از بازیکنان صرفا یک رقابت ورزشی نبوده؛ بلکه یک بازار بزرگ کشف و بازتعیین ارزش سرمایه انسانی فوتبال است. عملکرد یک بازیکن در چند مسابقه میتواند توجه باشگاههای بزرگ، مدیران ورزشی و استعدادیابها را جلب کرده و در نهایت به افزایش تقاضا و ارزش انتقال او منجر شود.
از این منظر، جام جهانی را میتوان یکی از مهمترین ویترینهای جهانی برای صادرات استعداد فوتبال دانست. کشورهایی که بازیکنان جوان و مستعد خود را در چنین رویدادی به نمایش میگذارند، در صورت برخورداری از ساختار حرفهای و ارتباط مناسب با بازارهای بینالمللی، میتوانند از این حضور برای افزایش ارزش اقتصادی سرمایه انسانی فوتبال خود استفاده کنند.
انگلیس؛ بزرگترین بازیگر بازار
در میان کشورهای مختلف، باشگاههای انگلیسی با بیش از ۳.۰۲ میلیارد دلار بیشترین هزینه را برای خرید بازیکنان انجام دادهاند. پس از انگلیس، ایتالیا با حدود ۱.۱ میلیارد دلار، اسپانیا با ۹۴۰ میلیون دلار، آلمان با ۹۰۴ میلیون دلار و فرانسه با ۶۴۱ میلیون دلار قرار گرفتهاند.
در طرف دیگر بازار نیز باشگاههای فرانسوی با دریافت حدود ۱.۷ میلیارد دلار بیشترین درآمد را از محل انتقال بازیکن داشتهاند و انگلیس، آلمان، اسپانیا و پرتغال در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند.
این اعداد نشان میدهد فوتبال حرفهای امروز تنها درباره درآمد حاصل از بلیتفروشی یا اسپانسرینگ نیست؛ بازیکن خود یک دارایی اقتصادی قابل معامله است. باشگاهی که بتواند بازیکن را در سن مناسب شناسایی، آموزش و در بازار بینالمللی عرضه کند، میتواند از محل انتقال او ارزش قابل توجهی خلق کند.
سهم فوتبال زنان هم در حال افزایش است
روند رشد اقتصادی فوتبال تنها به بخش مردان محدود نمانده است. فیفا اعلام کرده در همین دوره، ۱۴۰۶ انتقال بینالمللی در فوتبال زنان ثبت شده که رکوردی تاریخی است. مجموع هزینه انتقال بازیکنان زن نیز به ۲۸.۶ میلیون دلار رسیده که بیش از دو برابر رقم دوره مشابه سال قبل است.
اگرچه فاصله مالی فوتبال زنان و مردان همچنان بسیار زیاد است، اما رشد تعداد انتقالها و افزایش ارزش قراردادها نشان میدهد این بخش نیز به تدریج در حال تبدیلشدن به یک بازار اقتصادی جدیتر است.
ایران؛ حضور در جام جهانی، بدون تبدیل فرصت به ارزش اقتصادی
در این میان، وضعیت ایران از زاویه اقتصاد ورزش قابل تأمل است. تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ با یکی از باتجربهترین و البته مسنترین ترکیبهای تاریخ خود حاضر شد. میانگین سنی فهرست ۲۶ نفره ایران حدود ۲۹.۸ سال بود و ۱۶ بازیکن، یعنی بیش از ۶۱ درصد فهرست، حداقل ۳۰ سال داشتند.
این مساله از منظر ورزشی ممکن است مزیتهایی مانند تجربه و شناخت شرایط مسابقات بینالمللی داشته باشد، اما از منظر اقتصاد بازیکن و بازار نقلوانتقالات یک محدودیت مهم ایجاد میکند.
بازار جهانی نقلوانتقالات معمولا برای بازیکنان جوانی که امکان رشد، افزایش ارزش و استفاده بلندمدت دارند، جذابیت بیشتری دارد. در چنین شرایطی، حضور بازیکنان جوان ایرانی در جام جهانی میتوانست فرصتی برای معرفی آنان به بازارهای بزرگتر و افزایش ارزش اقتصادی سرمایه انسانی فوتبال ایران باشد.
این فرصت در حالی اهمیت بیشتری پیدا میکند که فیفا تاکید کرده جام جهانی ۲۰۲۶ مستقیما بر بازار نقلوانتقالات اثر گذاشته و بیش از ۳.۳ میلیارد دلار از مجموع انتقالهای بازیکنان حاضر در این رقابتها را رقم زده است.
بنابراین مساله فقط این نیست که ایران چه نتیجهای در جام جهانی گرفته است؛ پرسش اقتصادی مهمتر این است که چه مقدار ارزش اقتصادی از حضور ایران در این ویترین جهانی خلق شد؟
ایران با در اختیار داشتن بازیکنانی با سابقه حضور در لیگهای اروپایی و آسیایی میتوانست جام جهانی را به سکویی برای معرفی نسل جدید فوتبال خود تبدیل کند. اما انتخاب ترکیبی با میانگین سنی بالا، در کنار محدود بودن حضور بازیکنان جوان در سطح اول فوتبال اروپا، ظرفیت ایران برای بهرهبرداری از بازار پس از جام جهانی را کاهش داد.
جام جهانی؛ فرصت کوتاه، اثر اقتصادی بلندمدت
تجربه جام جهانی ۲۰۲۶ نشان میدهد مسابقات ملی و بازار باشگاهی دیگر دو حوزه کاملا جدا از یکدیگر نیستند. جام جهانی میتواند مستقیما بر ارزش بازیکنان، درآمد باشگاهها، قراردادهای تجاری و جریان سرمایه در فوتبال تاثیر بگذارد.
برای فوتبال ایران نیز درس اقتصادی بزرگی در این میان مطرح است: حضور در جام جهانی زمانی به یک دستاورد اقتصادی تبدیل میشود که پشت آن برنامهای برای کشف استعداد، پرورش بازیکن جوان، حضور در بازارهای بینالمللی و تجاریسازی سرمایه انسانی وجود داشته باشد.
در غیر این صورت، ممکن است یک کشور میلیاردها دلار ارزش جدید در بازار جهانی فوتبال ایجادشده پس از جام جهانی را تماشا کند، بدون آنکه سهم قابل توجهی از این جریان اقتصادی نصیب باشگاهها و فوتبال آن کشور شود.
گزارشهای بیشتر را در صفحه ورزشی بخوانید.
منبع: تجارت نیوز
