اقتصاد۲۴- پس از فروپاشی آتشبس شکننده تابستانی و پایان مهلت ۶۰ روزه مذاکرات هستهای بدون دستیابی به توافقی جامع، چرخه تنش میان تهران و واشنگتن بار دیگر به نقطه اوج خود بازگشته است. تبادل آتش مستقیم میان دو طرف طی روزهای گذشته، سایه یک درگیری منطقهای گسترده را بر سر امنیت، اقتصاد و معیشت عمومی سنگینتر از هر زمان دیگری کرده است. بررسی تحولات اخیر نشان میدهد که با وجود شدت گرفتن حملات، هر دو طرف در حال دستپنجه نرم کردن با هزینههای سنگین یک «جنگ فرسایشی» هستند؛
وضعیتی که ضرورت بازگشت به عقلانیت دیپلماتیک و احیای راهحلهای گفتوگو محور را بیش از پیش نمایان میسازد. شعلهور شدن مجدد درگیریها؛ از سواحل خلیج فارس تا پایگاههای منطقهای دور تازه درگیریها پس از حملات سنگین آمریکا به برخی مناطق ساحلی و جزایر جنوبی کشور، از جمله جزیره لارک، قشم و سیریک آغاز شد. فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) مدعی شده که هدف این عملیات خنثی کردن توان نظامی ایران برای مینگذاری و محدودیت در تنگه هرمز بوده است.
خسارت و آسیب به زیرساختهای غیرنظامی از جمله حمله به یک مراسم عروسی در سیریک و کشته شدن ۴ نفر از جمله یک کودک و مجروح شدن دهها تن، حساسیتها نسبت به شرایط پرتنش فعلی را افزایش داد. علاوه بر این، نقاطی در میناب، لامرد و قشم نیز هدف قرار گرفتهاند که واشنگتن از پاسخگویی شفاف درباره ابعاد آسیب به مناطق غیرنظامی آن طفره میرود. در مقابل، ارتش جمهوری اسلامی ایران با تشدید پاسخهای موشکی و پهپادی خود، مواضع و پایگاههای نظامی آمریکا را در منطقه هدف ضربات انتقامی قرار داده است.
روابط عمومی ارتش در بیانیهای رسمی اعلام کرد که سامانههای ارتباطات ماهوارهای، انبارهای تجهیزات و آشیانه هواپیماهای جنگنده را در پایگاههای «احمد الجابر» در کویت و «المنهاد» در امارات متحده عربی موشکباران کرده و هشدار داده است که هرگونه اقدام بعدی آمریکا با پاسخی سختتر روبهرو خواهد شد. پیش از این نیز پایگاههای آمریکا در اردن و اقلیم کردستان عراق هدف پاسخهای موشکی ایران قرار گرفته بودند. نبرد بر سر شریانهای انرژی و خطوط مخابراتی ابعاد نظامی این بحران اکنون به شکل مستقیمی شریانهای مواصلاتی و اقتصادی جهان را هدف گرفته است.
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، با تاکید بر قدرت بازدارندگی ایران صراحتاً اعلام کرد که «تنگه هرمز بدون اراده جمهوری اسلامی ایران باز نخواهد شد.» او با اشاره به عقبنشینی ناوگان آمریکا به فاصله ۵۰۰ مایلی تأکید کرد که واشنگتن به دلیل ناتوانی در باز کردن قفل تنگه هرمز دست به اقدامات تلافیجویانه زده است.
در همین حال، حسین شریعتمداری در یادداشتی در روزنامه کیهان، پیشنهادی بیسابقه را مطرح کرده و خواستار قطع کابلهای فیبر نوری بینالمللی در خلیج فارس و تنگه هرمز توسط نیروهای مسلح شده تا از این طریق اهرم فشاری حیاتی علیه آمریکا و متحدانش ایجاد شود. این پیشنهادها و مواضع نشاندهنده تعمیق نبرد زیرساختی در صورت ادامه حملات آمریکا است؛ اگرچه چهرههای سیاسی نظیر حسن روحانی تأکید دارند که تنگه هرمز باید آبراهی پررونق باشد و ایران قصد مختل کردن تجارت جهانی را ندارد، مشروط بر آنکه حقوق و امنیت آن محترم شمرده شود.
تهدیدهای تند واشنگتن و تلآویو همزمان با درگیریهای میدانی، لحن تهدیدات سیاسی طرفهای غربی و منطقهای نیز به شدت تند شده است. یسرائیل کاتس، وزیر دفاع اسرائیل، در مواضعی تهدیدآمیز ادعا کرده که در صورت ادامه پاسخهای ایران، تلآویو حتی زیرساختهای انرژی و ملی ایران را هدف قرار خواهد داد و کشور را با بحرانهای گسترده مواجه میسازد؛ تهدیداتی که البته از سوی تحلیلگران بیشتر مانور تبلیغاتی برای سرپوش نهادن بر تحرکات ناکام قبلی تلقی میشود.
از سوی دیگر، اسکات بسنت، وزیر دارایی آمریکا، با خطونشان کشیدن برای کشورهای ثالث خواهان ایزوله کامل اقتصادی ایران و قطع هرگونه پشتیبانی جهانی شده است. اما این تحکم واشنگتن با واکنش تند مسکو و پکن مواجه شد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، با رد اولتیماتوم آمریکا تأکید کرد که ایالات متحده در جایگاهی نیست که روابط بینالمللی را در انحصار خود درآورد و روسیه روابط مشارکتی خود را با تهران حفظ کرده و توسعه خواهد داد.
منبع: اقتصاد24
