به گزارش تجارت نیوز، ناصر عاشوری با اشاره به مهمترین چالشهای پیش روی صنعت پالایش نسبت به تبعات تغییر فرمول خوراک پالایشگاهها و تداوم قیمت گذاری دستور فرآوردهها هشدار داد و به آوای آگاه، اعلام کرد: دولت باید در سیاست گذاری این صنعت، منافع را به عنوان یکی از بزرگترین ذینفعان شرکتهای پالایشی در نظر بگیرد. چرا که فشار بر سودآوری پالایشگاهها در نهایت به کاهش منافع دولت و سهامداران و آسیب به بازار سرمایه منجر خواهد شد.
نگاه دولت به پالایشگاهها همچنان دولتی است
همه چیز به نوع نگاه دولت به بخش خصوصی باز میگردد. متاسفانه نگاه دولت به پالایشگاهها همچنان دولتی است بویژه به دلیل اهمیت موضوع بنزین و تامین سوخت. دولت در بسیاری از موارد وارد این حوزه میشود و به صورت دستوری تصمیم گیری میکند و حتی دستوراتی صادر میشود که الزاماً در قوانین بالادستی پیش بینی نشده است. پالایشگاهها بنگاههای اقتصادی هستند و باید ضمن انجام وظایف در تامین سوخت و خوراک صنایع پایین دستی برای صاحبان سرمایه نیز سودآوری داشته باشند.
تخفیف خوراک نباید به اهرم فشار تبدیل شود
تخفیف ۵ درصدی خوراک پالایشگاهها زمان واگذاری سهام آنها و در شرایط و تعهدات مربوط به آن دوره پیشبینی شده و و بخشی از شروط واگذاری بود. با این حال دولت در مقاطعی تلاش کرده این تخفیف را به اجرای برخی پروژهها مشروط کند. مشروط کردن تخفیف خوراک به اجرای پروژهها مبنای قانونی روشنی ندارد و در برنامه هفتم توسعه نیز چنین حکمی که اجرای پروژهها به این تخفیف گره بخورد پیش بینی نشده است.
قانون گذار باید موضوع را جامع ببیند. برای اجرای پروژه توسعهای در پالایشگاه تنها خود شرکت مسئول نیست. حداقل ۲۰ دستگاه و نهاد در مراحل مختلف اجرای پروژه نقش دارند و پروژه باید از موانع و مجوزهای متعددی عبور کند. یک پروژه باید از هفت خوان رستم عبور کند اما در نهایت اگر با تاخیر مواجه شود فشار اصلی متوجه پالایشگاه میشود.
در همین راستا انجمن موضوع ابطال این آیین نامه و نحوه مشروط کردن تخفیف خوراک به اجرای پروژهها را پیگیری کرده است. این موضوع نیازمند بازنگری جدی است.
پالایشگاهها با خوراک گران و کیفیت نامناسب مواجههاند
نرخ خوراکی که به پالایشگاهها تحویل میشود با توجه به کیفیت خوراک هزینه بالایی دارد و در مواردی حتی قیمت تمام شده نسبت به برخی معیارهای مقایسهای بالاتر است. در حالی که خوراک تحویلی همواره از کیفیت مطلوب برخوردار نیست و این مسئله هزینههای بیشتری را به پالایشگاهها تحمیل میکند.
دولت نباید تنها سود نهایی پالایشگاه را ببیند. پالایشگاه بنگاه اقتصادی است که باید هزینههای جاری، سرمایهگذاری، مالیات، طرحهای توسعه ای و سایر تعهدات را تامین کند. نمیتوان انتظار داشت شرکت سودآوری داشته باشد، مالیات پرداخت کند، پروژههای توسعهای و کیفیسازی را اجرا کند و همزمان با افزایش هزینه خوراک نیز مواجه شود.
اگر پالایشگاه سود کند دولت نیز منتفع میشود
اگر پالایشگاهها سودآوری داشته باشند یکی از بزرگترین ذینفعان این سود دولت است. بخشی از سهام این شرکتها به صورت مستقیم یا از طریق صندوقها و نهادهای وابسته به دولت و مجموعههای عمومی در اختیار دولت قرار دارد. بنابراین منطقی نیست سیاستی اتخاذ شود که سودآوری پالایشگاهها را تحت فشار قرار دهد بدون اینکه آثار آن بر منافع دولت محاسبه شود.
دولت ممکن است در کوتاه مدت به دنبال کاهش هزینهها یا جبران کسری بودجه باشد اما باید انتهای زنجیره را نیز ببیند. کاهش سود پالایشگاه ها یعنی کاهش سود سهامداران، کاهش مالیات و در نهایت کاهش منافع دولت. در شرایط فعلی عملاً بخش قابل توجهی از سود پالایشگاهها برای اجرای پروژههای توسعهای و کیفیسازی باید حفظ شود. اگر شرکت سود مناسبی نداشته باشد چگونه میتواند منابع لازم برای این پروژهها را تامین کند.
دولت باید میان تامین سوخت و حفظ بنگاه اقتصادی تعادل ایجاد کند
عقل اقتصادی حکم میکند در کنار تامین سوخت و خوراک میانی صنایع، حقوق صاحبان سرمایه نیز مورد توجه قرار گیرد. پالایشگاهها باید سود شناسایی کنند و ادامه فعالیت اقتصادی آنها نیز تضمین شود. این مسئله را میتوان در پالایشگاه آبادان مشاهده کرد جایی که ساختار و شرایط دولتی آن در مقاطعی باعث شده شرکت با مشکلات و زیاندهی مواجه شود. تجربه چنین مجموعههایی نشان میدهد صرفاً با نگاه دولتی نمیتوان بنگاه بزرگ اقتصادی را اداره کرد.
۱.۵ سال مذاکره برای اصلاح فرمول خوراک
اعتراض انجمن برای اصلاح دستورالعمل خوراک به دلیل تدوین یک طرفه مطرح شده است. بیش از ۱۱ جلسه با سازمان برنامه و بودجه و وزارت اقتصاد برگزار و تلاش شده آثار این دستورالعمل بر صنعت پالایش توضیح داده شود. در این جلسات طرف مقابل معتقد بود، سود پالایشگاهها بالا است و از این منظر با اصلاحات پیشنهادی همراه نشد.
در نهایت پیشنهادهایی مطرح شد که از نظر انجمن حتی میتوانست شرایط را نسبت به دستورالعمل فعلی دشوارتر کند. به همین دلیل ترجیح داده شد فعلاً همان دستورالعمل موجود ادامه پیدا کند تا به راه حل مورد توافق رسید. این دستورالعمل نیازمند اصلاح است و مذاکرات برای رسیدن به فرمول منطقی باید ادامه پیدا کند.
حتی در نامه ارسال شده از واژه تمدید به معنای پذیرش دستورالعمل استفاده نشده بلکه تاکید شده با توجه به اینکه هنوز اجماع نهایی حاصل نشده، وضعیت موجود به صورت موقت ادامه پیدا کند تا امکان رسیدن به تفاهم فراهم شود.
مطالبات ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی پالایشگاهها نباید با فرمول خوراک تسویه شود
مطالبات پالایشگاهها از دولت به حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان رسیده است. متاسفانه در روند تدوین برخی پیشنهادها و دستورالعملهای مربوط به خوراک این نگرانی وجود دارد که بجای پرداخت و تعیین تکلیف شفاف مطالبات از نرخ خوراک به عنوان ابزاری برای تسویه تدریجی این بدهیها استفاده شود.
حتی پیشنهادهای مطرح شده بود که عملاً میتوانست این ۱۰۰ هزار میلیارد تومان مطالبات را طی چند سال کاهش دهد. این در حالی است که مطالبات شرکتها یک موضوع و فرمول قیمت گذاری خوراک موضوعی دیگر است و نباید با یکدیگر ترکیب شوند.
جای خالی سازمان بورس در تصمیمات پالایشگاهها
متاسفانه سازمان بورس در بسیاری از جلسات و فرایندهای تصمیم گیری حضور پررنگی ندارد. در حالی که ۹ پالایشگاه در بازار سرمایه حضور دارند و هزاران سهامدار به صورت مستقیم و غیر مستقیم در این شرکتها ذینفع هستند.
سازمان بورس باید در موضوع مطالبات پالایشگاهها و تصمیماتی که مستقیماً بر سودآوری و ارزش شرکتهای پالایشی اثر میگذارد، نقش فعالتری ایفا کند. تصمیمی که فرمول خوراک یا نحوه قیمت گذاری محصولات پالایشگاهها را تغییر میدهد، صرفاً تصمیم صنعتی نیست بلکه مستقیماً با منافع سهامداران و بازار سرمایه ارتباط دارد.
فشار بر پالایشگاهها در نهایت به ضرر دولت و بازار سرمایه است
باید توجه داشت دولت همزمان با اینکه سیاست گذار صنعت پالایش است در بسیاری از این شرکتها ذینفع و سهامدار نیز محسوب میشود. بنابراین هر سیاستی که سودآوری پالایشگاهها را کاهش دهد بخشی از منافع دولت را نیز کاهش خواهد داد.
دولت ممکن است در شرایط سخت اقتصادی به دنبال این باشد که در کوتاه مدت هزینهها را کاهش دهد یا بخشی از کسری بودجه را جبران کند اما در سیاست گذاری باید آثار بلند مدت آن را نیز ببیند. اگر فشار بر پالایشگاه افزایش پیدا کند ابتدا سود شرکتها و سهامداران کاهش مییابد، سپس توان شرکتها برای اجرای پروژههای توسعهای و کیفیسازی محدود میشود و در نهایت دولت نیز از محل مالیات و سود سهام منافع کمتری خواهد داشت
پالایشگاهها از صنایع بزرگ و اثرگذار بازار سرمایه هستند و تغییرات شدید در سودآوری آنها میتواند بر اعتماد و روند بازار نیز اثر بگذارد. بنابراین انجمن انتظار دارد در تصمیم گیری نرخ خوراک و قیمت گذاری فرآوردهها، منافع صنعت، سهامداران، دولت و بازار سرمایه همزمان دیده شود و تصمیمات کوتاه مدت، آینده این صنعت استراتژیک را تحت تاثیر قرار ندهد.
منبع: تجارت نیوز
