به گزارش خبرنگار سرویس حوزه و روحانیت خبرگزاری رسا، آیتالله علیرضا اعرافی مدیر حوزههای علمیه سراسر کشور در آیین رونمایی از محصولات فناورانه علوم اسلامی موسسه علم، تمدن و عرفان که صبح امروز در مجموعه آل البیت برگزار شد، با اشاره به مواجهه جوامع بشری با تحولات شتابان علمی و فناورانه، اظهار داشت: در برابر هر تحول نوظهوری در عرصه علوم، فناوریها و سبکهای جدید زندگی، سه نوع مواجهه قابل تصور است که امام راحل(ره) نیز در حوادث گوناگون با آنها دستوپنجه نرم کردند.
وی به تشریح سه گانه مواجهه با تحولات پرداخت و بیان داشت: اولین نوع مواجهه، مواجهه منفعلانه و ذوقزده همراه با بهرهگیری شتابزده و سطحی از پدیدههای نو است که در بسیاری از جوامع و حتی در میان برخی از ما نسبت به برخی تحولات علمی و فناورانه شاهد آن هستیم. مدیر حوزه های علمیه افزود: دومین مواجهه، مواجهه غفلتزده و رویگردان، همراه با نادیدهانگاری و نفی تحولات بزرگ است که در عرصه حوزوی و غیرحوزوی و در میان ملتهای عالم تجربه شده است و سومین مواجهه، راه خردمندانه و حکیمانه است.
آیتالله اعرافی با تأکید بر اینکه صاحبان حکمت و اندیشه و بهرهمندان از معارف ناب اسلام راه سومی را برگزیدهاند، تصریح کرد: راه سوم، راه فهم دقیق، دریافت عمیق، تلاش برای شناخت هوشمندانه و حکیمانه، نقد درست و بهرهگیری مبتنی بر مبانی و موازین عقلی و دینی است. مدیر حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: این منهج که از بزرگان دین آموختهایم، امروز نیز در مواجهه با علوم شناختی، فناوریهای پیشرفته و هوش مصنوعی در حوزه برگزیده شده است و امیدواریم محققان و پژوهشگران با همین نگاه حکیمانه در این قلمرو گام بردارند.
تباین نداشتن علوم شناختی و معارف دینی آیتالله اعرافی در ادامه با اشاره به نسبت علوم شناختی و فناوریهای پیشرفته با منابع دینی، اظهار داشت: علوم شناختی، فناوریهای پیشرفته و هوش مصنوعی با متون اسلامی و معارف الهی تباین ندارند، بلکه همپوشانیهای وسیعی میان آنها وجود دارد.
وی دو محور اصلی برای پژوهشگران را « سخن دین در قلمرو هوش مصنوعی و بهرهگیری از تحولات در کارهای علمی و پژوهشی اسلامی» ترسیم و با تاکید بر لزوم بهرهگیری از تحولات در کارهای علمی و پژوهشی اسلامی ابراز کرد: کاربست هوش مصنوعی را می توان در پنج تا هفت حوزه برشمرد که عبارتاند از: تعمیق در منابع و متون اصلی، منابع و متون ثانویه، علوم اسلامی و نظامات اسلامی، تبلیغ و ترویج معارف الهی، الگوسازی برای عینیت اسلام در ساحتهای فردی و اجتماعی، حکمرانی اسلامی، تمدن اسلامی با نگاه جامع و کلان.
مدیر حوزههای علمیه تأکید کرد: حوزه های علمیه نمیتوانند خود را از این تأثیرات کنار ببینند و باید پیشاپیش و فعالانه وارد این میدان شوند. سخن دین در قلمرو هوش مصنوعی آیتالله اعرافی معکوس مسئله را نیز حائز اهمیت دانست و عنوان کرد: اسلام در قلمرو هوش مصنوعی نیز سخن دارد و باید سخن دین و معارف الهی در این پیکره روشن شود. این محور شامل پنج ساحت است که عبارتند از فلسفه هوش مصنوعی با رویکرد اسلامی و حکمی، فقه و حقوق هوش مصنوعی، کلام و الهیات هوش مصنوعی، اخلاق هوش مصنوعی و نهایتاً نظام اسلامی در قلمرو هوش مصنوعی.
ضرورت بازخوانی پیکره علوم با پیوست هوش مصنوعی وی با تأکید بر دایره گسترده علوم شناختی و هوش مصنوعی، اظهار داشت: به نظر میرسد باید با نگاهی باز، عمیق، مجتهدانه و مبتنی بر اصالتهای خودی، پیکره علوم اسلامی را با پیوست هوش مصنوعی بازخوانی کنیم که این خود کاری حساس و دشوار است. مدیر حوزه های علمیه تصریح کرد: ما باید کلام و فقه و دانش فاخر و اصیل تاریخی خود را با پرسشهای جدید از قلمرو هوش مصنوعی مواجه کنیم و پاسخهای تازهای تولید نماییم.
آیت الله اعرافی با اشاره به تحولات شتابان فناوریهای نوین در جهان، اظهار داشت: ضروری است در تمامی ساحتهای علوم اسلامی، از فقه و اخلاق گرفته تا فلسفه و حکمت متعالیه، خوانش و قرائتی جدید صورت گیرد. این پیکره دانشی ما نیازمند مداقهای نوین است تا بتواند با پیوند میان مباحث سنتی و واقعیتهای امروز، به نیازهای زمانه پاسخ دهد. وی با تأکید بر لزوم تعامل میان حوزه و دانشگاه در این زمینه افزود: در این مسیر، همکاری با متخصصان دانشگاهی یک ضرورت اجتنابناپذیر است تا بتوانیم با بهرهگیری از ظرفیتهای دو نهاد، به تحول در علوم انسانی و اسلامی دست یابیم.
آیتالله اعرافی در بخش دیگری از سخنان خود به تحلیل فرصتها و تهدیدهای ناشی از پیشرفتهای فناورانه، بهویژه در حوزه هوش مصنوعی پرداخت و خاطرنشان کرد: کشورهای غربی مطالعات گستردهای در باب تأثیرات این تحولات بر اقتصاد، سیاست، حکمرانی و آینده تمدن بشری انجام دادهاند. ما نیز در حوزه دفاعی و امنیتی، با بهرهگیری از تجربیات جنگهای اخیر، باید با حساسیت بیشتری نسبت به آسیبهای احتمالی هوش مصنوعی عمل کنیم.
وی با اشاره به دیدار خود با شهید آیتالله رئیسی، از اهتمام ویژه آن شهید والامقام به مباحث علمی و فناوری یاد کرد و بیان داشت: پیشرفتهای خیرهکننده علمی و فناورانه کشور، مرهون پیگیریهای دقیق و جزبهجز آن شهید عزیز است. ایشان در تولید اقتدار علمی، پیشگام بودند و این مسیر باید با جدیت تداوم یابد. مدیر حوزههای علمیه در پایان ضمن اشاره به بازتاب جهانی قدرت و ایستادگی ملت ایران در برابر متجاوزان خاطرنشان کرد: ما برای حفظ این عظمت، رسالت سنگینی بر دوش داریم تا بر پایه اجتهاد عمیق و میراث گرانسنگ فقهای بزرگ، آفاق نویی را در عرصه دانش و تمدن بگشاییم.
وی تاکید کرد: هدف ما در این مسیر، نیروسازی حوزوی و دانشگاهی، کادرسازی برای تمدن نوین اسلامی و تولید دانش برای پیشبرد و دفاع از ارزشهای الهی است.
منبع: رسانیوز
