رویداد۲۴| روزنامه ایران با بررسی روند بازسازی واحدهای مسکونی آسیبدیده در جنگ، درباره نحوه استفاده از «تراکم مازاد» بهعنوان ابزار تأمین مالی این بازسازیها گزارش داده است؛ ابزاری که بر اساس مصوبات کمیسیون ماده ۵ برای واحدهای کاملاً تخریبشده پیشبینی شده، اما گسترش دامنه آن نیازمند بازنگری در ضوابط شهرسازی و توجه به ظرفیت محدود زیرساختهای تهران است.
روزنامه ایران با اشاره به ضرورت بازسازی واحدهای مسکونی آسیبدیده در جریان جنگ، نوشته است این مسئله تنها به تعمیر ساختمانها محدود نمیشود و با بازگشت آرامش، امنیت و ثبات به زندگی خانوادههای آسیبدیده ارتباط دارد. این روزنامه تأکید کرده است خانوارهایی که خانه خود را بهطور کامل یا بخشی از آن در جریان جنگ از دست دادهاند، انتظار دارند روند جبران خسارت و بازسازی با سرعت، شفافیت و حمایت مؤثر نهادهای مسئول انجام شود. با این حال، روزنامه ایران نوشته است تأمین مالی بازسازی در تهران موضوعی چندبعدی است؛
چراکه از یک سو باید امکان بازسازی سریع برای مالکان فراهم شود و از سوی دیگر، هر تصمیم در حوزه ساختوساز باید با ملاحظات شهرسازی، ظرفیت زیرساختها و برنامههای توسعه شهری هماهنگ باشد. بازسازی در اولویت، اما با ضابطه روزنامه ایران در ادامه به اظهارات احمد نیکخواه نائینی، مدیرکل دبیرخانه شورایعالی شهرسازی و معماری ایران، اشاره کرده و نوشته است وی از بررسی گزارش شهرداری تهران درباره روند بازسازی واحدهای آسیبدیده در کمیسیون ماده ۵ خبر داده است.
بر اساس توضیحات ارائهشده، برخی اقدامات انجامشده در این زمینه نیازمند تطبیق دقیقتر با مفاد مصوبات ۷۱۲ و ۷۱۶ کمیسیون ماده ۵ است؛ مصوباتی که چارچوب حمایتهای ساختمانی از واحدهای آسیبدیده در جنگ ۱۲ روزه را مشخص کردهاند. طبق این مصوبات، شهرداری تهران مجاز شده بود برای جبران بخشی از هزینههای بازسازی واحدهای مسکونی که بهطور کامل تخریب شدهاند، حداکثر تا سقف ۵۰ درصد تراکم مازاد اختصاص دهد.
روزنامه ایران نوشته است این مشوق میتواند در همان پلاک آسیبدیده یا در قالب یک واحد معوض مورد استفاده قرار گیرد و هدف از آن، کمک به تأمین هزینه بازسازی خانوارهایی بوده که خسارت سنگینتری متحمل شدهاند. تراکم مازاد؛ ابزار جبران خسارت یا مسیر توسعه شهری؟ روزنامه ایران در توضیح سازوکار تراکم مازاد نوشته است این ابزار امکان ساخت بیشتر از ظرفیت معمول یک پلاک را، در حدود مشخص و تحت ضوابط تعیینشده، فراهم میکند و میتواند برای مالک یا سازنده ارزش اقتصادی ایجاد کند.
به نوشته این روزنامه، استفاده از این ظرفیت به جای پرداخت مستقیم تمام هزینهها از منابع عمومی، راهی برای تسهیل بازسازی واحدهای تخریبشده در نظر گرفته شده است. با این حال، ایران تأکید کرده است که گسترش دامنه اجرای چنین مشوقی نیازمند بررسی دقیق است. شورایعالی شهرسازی و معماری بر این نکته تأکید دارد که مصوبات مورد اشاره در شرایطی تدوین شده بودند که تعداد قطعات کاملاً تخریبشده محدود و حدود ۱۰۰ پلاک برآورد میشد. روزنامه ایران نوشته است: «در چنین مقیاسی، اعطای تراکم مازاد میتوانست بهعنوان یک راهکار مشخص و کنترلپذیر برای جبران هزینه بازسازی عمل کند.».
اما اگر تعداد واحدهای مشمول افزایش پیدا کند یا استفاده از این امکان به انواع دیگر خسارت و ساختوساز تعمیم داده شود، سازوکار تأمین مالی و ضوابط شهرسازی باید متناسب با شرایط جدید مورد بازنگری قرار گیرد. تفاوت خانه تخریبشده با خانه قابل تعمیر روزنامه ایران تأکید کرده است که مسئله اصلی، توقف یا کند شدن بازسازی واحدهای آسیبدیده نیست، بلکه حمایت از بازسازی باید در قالبی روشن و قابل پیشبینی انجام شود.
این روزنامه نوشته است: «سرعتبخشی به بازگشت خانوادهها به خانههای خود باید در اولویت باشد.» با این حال، باید میان واحدی که در جنگ بهطور کامل تخریب شده و واحدی که آسیب جزئی یا قابل تعمیر دیده است، تفاوت قائل شد. به نوشته ایران، خانهای که بهطور کامل از بین رفته، نیازمند بازسازی اساسی و منابع مالی قابل توجه است و استفاده از مشوقهایی مانند تراکم میتواند در چنین شرایطی توجیه داشته باشد.
در مقابل، برای واحدهایی که آسیب محدودتری دیدهاند، ابزارهایی مانند تسهیلات کمبهره، کمکهای بلاعوض، تخفیف در عوارض، تسهیل صدور مجوز یا حمایت بیمهای میتواند متناسبتر باشد. تهران چقدر ظرفیت بارگذاری جدید دارد؟ یکی از محورهای اصلی گزارش روزنامه ایران، محدودیتهای زیرساختی تهران است. این روزنامه نوشته است تهران سالهاست با مشکلاتی از جمله محدودیت منابع آب، فشار بر شبکه برق و گاز، ترافیک، آلودگی هوا، کمبود ظرفیت حملونقل عمومی و نیاز به توسعه شبکه فاضلاب و خدمات شهری روبهرو است.
ایران تأکید کرده است که افزایش تراکم ساختمانی صرفاً به معنای اضافه شدن چند طبقه به یک ساختمان نیست و هر واحد مسکونی جدید میتواند جمعیت بیشتری را به یک محله وارد کند. در نتیجه، تقاضا برای آب، برق، گاز، مدرسه، فضای سبز، پارکینگ، حملونقل عمومی، جمعآوری پسماند و خدمات امدادی نیز افزایش خواهد یافت.
این روزنامه بر همین اساس نوشته است: «به همین علت، سیاستهای تشویقی در ساختوساز باید در کنار ارزیابی توان زیرساختی هر محدوده شهری طراحی شوند.» به نوشته ایران، ممکن است یک محله ظرفیت افزایش محدود تراکم را داشته باشد، اما در محلهای دیگر شبکه معابر، آبرسانی یا حملونقل عمومی از پیش در وضعیت فشرده قرار گرفته باشد. از این منظر، نگاه یکسان به تمام مناطق تهران بدون توجه به ویژگیهای محلی و ظرفیت خدماترسانی میتواند در بلندمدت هزینههای بیشتری برای مدیریت شهری و شهروندان ایجاد کند.
ترکیب منابع مالی برای بازسازی روزنامه ایران در بخش دیگری از گزارش خود پیشنهاد کرده است به جای اتکا به یک ابزار، از ترکیبی از روشهای حمایتی برای جبران خسارت استفاده شود. بر اساس این گزارش، اگر تمام هزینههای بازسازی تنها از مسیر افزایش تراکم تأمین شود، هم امکان برنامهریزی شهری محدود میشود و هم ممکن است میان گروههای مختلف آسیبدیده در میزان بهرهمندی از حمایتها تفاوت ایجاد شود. در مقابل، ترکیبی از منابع دولتی، تسهیلات بانکی، تخفیفهای عوارضی، پوششهای بیمهای و مشوقهای محدود شهرسازی میتواند مدل متوازنتری برای بازسازی ایجاد کند.
این روزنامه همچنین بر شفافیت در تعیین دامنه مشمولان تأکید کرده و نوشته است مالکان واحدهای آسیبدیده باید بدانند بر اساس میزان خسارت، موقعیت ملک و نوع بازسازی، چه حمایتهایی دریافت میکنند و روند دریافت این حمایتها چه مدت طول خواهد کشید. بازسازی میتواند فرصتی برای ایمنسازی باشد روزنامه ایران در ادامه، بازسازی پس از جنگ را فرصتی برای ارتقای کیفیت ساختمانها دانسته است.
این روزنامه نوشته است ساختمانهای بازسازیشده نباید صرفاً از نظر خسارت ظاهری ترمیم شوند، بلکه باید ایمنی سازهای، استانداردهای مقاومسازی، مصرف انرژی، دسترسیهای ایمن و تابآوری در برابر بحرانهای احتمالی آینده نیز در آنها مورد توجه قرار گیرد. ایران همچنین بر نقش شهرداری تهران در تسهیل فرآیندهای اجرایی، صدور بهموقع مجوزها، هماهنگی میان دستگاههای خدماترسان و ارائه گزارشهای دقیق از روند بازسازی تأکید کرده است.
شهرداری باید پیشنهاد جدید ارائه کند بر اساس گزارش روزنامه ایران، مقرر شده است شهرداری تهران متناسب با نیازهای موجود و برنامههای پیشرو برای ادامه بازسازی، پیشنویس پیشنهادی جدیدی تهیه و برای بررسی به کمیسیون ماده ۵ ارائه کند. به نوشته این روزنامه، این اقدام میتواند به روشن شدن دامنه حمایتها، تعیین سازوکارهای متناسب با تعداد واقعی واحدهای آسیبدیده و ایجاد تعادل میان ضرورت بازسازی و ملاحظات زیرساختی شهر منجر شود.
روزنامه ایران در پایان تأکید کرده است که بازسازی پس از جنگ یک مسئولیت اجتماعی و ملی است و نباید خانوادههای آسیبدیده درگیر پیچیدگیهای اداری یا ابهام در ضوابط شوند. این روزنامه در عین حال تصریح کرده است: «حمایت مؤثر از این خانوارها زمانی پایدار خواهد بود که در کنار سرعت عمل، بر پایه ضوابط روشن، ارزیابی دقیق خسارت و توجه به ظرفیتهای شهر تهران طراحی شود.» ایران در پایان نوشته است: «بازگرداندن مردم به خانههایشان، هدف اصلی است؛ هدفی که میتواند با برنامهریزی هماهنگ، همزمان به حفظ کیفیت زندگی در پایتخت و تقویت تابآوری شهر نیز کمک کند.»
منبع: رویداد 24
