سینا نعمتیزاده، مدیرکل پژوهش معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار آنا، با اشاره به ضرورت توجه جدیتر به حوزه نظریهپردازی اظهار کرد: نظریهپردازی مقداری صبوری و داشتن خط فکری میخواهد و به این راحتی اتفاق نمیافتد. از این رو، باید ابتدا حوزههایی مانند نقد، مناظره و فعالیتهای علمی و آموزشی تقویت شوند و اساتید و دانشجویان در این مسیر حرکت کنند.
وی ادامه داد: در حوزه علوم انسانی، بهویژه اساتیدی که در مسیر علمی خود قرار دارند و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی را تربیت میکنند، باید یک خط فکری شکل بگیرد و این خط فکری در حوزههای نظری و نظریهپردازی در ادامه فعالیت علمی آنها دنبال شود. مدیرکل پژوهش معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی با تأکید بر اهمیت ایجاد انگیزه در پژوهشگران و اساتید بیان کرد: اساتید و پژوهشگران باید برای ادامه این مسیر انگیزه پیدا کنند و بدانند که نظریهپردازی الزاماً به این معنا نیست که یک نظریه حتماً در نهایت به نتیجه قطعی برسد.
نعمتیزاده افزود: ممکن است یک فرد پنج یا حتی ۱۰ سال روی یک نظر و یک ایده کار کند و در پایان نیز به نتیجه مورد انتظار نرسد؛ اما همین مسیر و راهی که طی شده، ارزشمند و شیرین است، زیرا میتواند راههای بیشتری را برای ادامه پژوهش و دستیابی به نتایج جدید باز کند. وی با تشبیه نظریهپردازی به یک ساختار معماری گفت: نظریه تقریباً دارای یک ساختار معماری است. حتی ممکن است در یک مسیر نظری، ۱۰ مدل مختلف با کمک دانشجویان دوره دکتری شکل بگیرد و هرکدام به تقویت این ساختار معماری نظری کمک کنند.
مدیرکل پژوهش معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: پس از آن نیز میتوان مدلهای بعدی یا مباحث جدیدی را به این ساختار اضافه کرد و حتی دانشجویان کارشناسی ارشد میتوانند در همان حوزه به فعالیت پژوهشی بپردازند و آن را تقویت کنند. نعمتیزاده با اشاره به ضرورت شناسایی ظرفیتهای نظریهپردازی در استانها تأکید کرد: اعتقاد دارم بالاترین مقام استان که در حال حاضر حکم رئیس کمیته دستگاهی استان را دریافت کرده است، باید خودش به سراغ افرادی برود که ظرفیت نظریهپردازی دارند، با آنها گفتوگو کند و برای ادامه این مسیر به آنها انگیزه بدهد.
وی اظهار کرد: این انگیزه میتواند از جنبههای معنوی و رسانهای نیز مورد توجه قرار گیرد و مجموعه این اقدامات باید به گونهای باشد که بتوانیم بر اساس تمدن علمی و تمدنی که در ایران وجود دارد، حوزه نظریهپردازی را دوباره شکوفا کنیم و در این زمینه به انسجام بیشتری برسیم. ضرورت عبور علوم انسانی از مقالهمحوری به مسئلهمحوری مدیرکل پژوهش معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی یکی از ضرورتهای مهم در حوزه پژوهش را تغییر رویکرد از مقالهمحوری به مسئلهمحوری دانست و گفت: باید مرزهای علوم انسانی از حالت مقالهمحوری به سمت مسئلهمحوری حرکت کند.
نعمتیزاده با تأکید بر اهمیت شناخت مسئله بیان کرد: شناخت مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که علم به صورت روشمند و هدفمند حرکت کند و تمرکز علمی وجود داشته باشد. اساتید دانشگاه، دانشجویان دکتری و مجموعه دانشگاه در مقطع تحصیلات تکمیلی باید تمرکز علمی خود را بر یک حوزه خاص قرار دهند. وی افزود: اگر این تمرکز علمی شکل بگیرد، افراد میتوانند در آینده به عنوان متخصصان آن حوزه خود را نشان دهند و روی مسائل همان حوزه تمرکز کنند.
مدیرکل پژوهش معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه شکلگیری مسئله و حل آن یک فرایند تدریجی است، اظهار کرد: مسئله به صورت خلقالساعه به وجود نمیآید و حل مسئله نیز خلقالساعه اتفاق نمیافتد. شکلگیری مسئله و رسیدن به راهکار برای آن، حاصل یک فرایند است که به تدریج شکل میگیرد. نعمتیزاده ادامه داد: برای حل مسائل نیز به افرادی نیاز داریم که در یک حوزه به صورت علمی و بر اساس یک فرایند تحصیلی مشخص آموزش دیده باشند، تفکر و خط فکری داشته باشند و زمانی که با مسئله مواجه میشوند، بتوانند ابتدا آن مسئله را به خوبی ببینند و تشخیص دهند.
وی گفت: پس از شناخت و تشخیص مسئله، این افراد باید بتوانند مطالعه کنند و برای حل آن راهکار داشته باشند. بنابراین، تمرکز علمی و شکلگیری خط فکری در یک حوزه مشخص میتواند زمینهای ایجاد کند تا پژوهشگر هنگام مواجهه با مسائل، توانایی تشخیص درست و ارائه راهکار علمی داشته باشد. نعمتیزاده با اشاره به نقش دانشگاهها در شناسایی چنین ظرفیتهایی اظهار کرد: اگر این مسیر را به درستی طی کنیم، میتوانیم افرادی را که دارای چارچوب فکری هستند شناسایی کنیم و آنها را ترغیب کنیم که در جهت حل مسائل کشور فعالیت کنند.
مسائل اصلی کشور در حوزه علوم انسانی و هنر است وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به اهمیت علوم انسانی در حل مسائل جامعه بیان کرد: به اعتقاد من، شاید بزرگترین مسائل کشور در حوزه علوم انسانی و هنر قرار داشته باشد. مدیرکل پژوهش معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی ادامه داد: امروز مسائل مربوط به اقتصاد و معیشت مردم، مباحثی که در حوزه علوم سیاسی اتفاق میافتد و همچنین مسائل مرتبط با جامعهشناسی، روانشناسی و بسیاری از رشتههای دیگر، از جمله حوزههایی هستند که مسائل اصلی جامعه را در خود جای دادهاند.
نعمتیزاده تأکید کرد: شاید به برخی از این حوزهها کمتر توجه شده باشد، اما مشکلات اصلی و مسائل اساسی جامعه در همین حوزهها قرار دارد و نمیتوان نسبت به ظرفیت علوم انسانی برای شناخت و حل این مسائل بیتفاوت بود. وی با اشاره به ضرورت ورود اندیشمندان به مسائل واقعی جامعه گفت: باید افراد خاصاندیش و اندیشمندان در این حوزهها تمرکز کنند و تلاش خود را در مسیر شناخت و حل مسائل قرار دهند تا بتوانند برای حل مسائل کشور اقدامات مؤثرتری انجام دهند.
مدیرکل پژوهش معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: اگر قرار باشد علوم انسانی نقش واقعی خود را در پیشرفت کشور ایفا کند، لازم است ظرفیتهای فکری و علمی موجود شناسایی شوند، پژوهشگران و اساتید دارای خط فکری و چارچوب مشخص مورد حمایت قرار گیرند و زمینه برای ادامه فعالیت آنها فراهم شود.
نعمتیزاده در پایان تأکید کرد: مسیر نظریهپردازی و حل مسائل کشور، مسیری تدریجی و نیازمند صبر، تمرکز علمی، شکلگیری خط فکری و استمرار فعالیت پژوهشی است و با تقویت این فرایند میتوان زمینه را برای شکوفایی دوباره ظرفیتهای علمی کشور در حوزه علوم انسانی و ارائه راهکارهای مؤثر برای مسائل جامعه فراهم کرد.
منبع: آنا
