اقتصاد۲۴- دور تازه تنشهای نظامی میان تهران و واشنگتن پس از تجاوز هوایی ایالاتمتحده به جزیره راهبردی لارک و پاسخ برق آسا، ترکیبی و چندلایه نیروهای مسلح ایران به مقرهای ارتش امریکا در منطقه، ابعاد راهبردی و بازدارندگی ایران را بار دیگر به نمایش گذاشت. این تحولات که بلافاصله بازار جهانی انرژی را با جهش بهای نفت برنت به بالای ۹۰ دلار شوکه کرد، نشان داد همانطور که رییسجمهور پزشکیان و سایر مقامات کشورمان بارها تاکید کردهاند اراده دفاعی تهران خلل ناپذیر است.
رییسجمهور ایران پیش از عزیمت به بیشکک جهت حضور در اجلاس سران سازمان همکاری شانگهای، چارچوب کلان راهبرد ایران را تبیین کرد و گفت: «ایران به دنبال جنگ نیست، اما در برابر تجاوز با قدرت و قاطعیت پاسخ خواهد داد.» پزشکیان تصریح کرد: «بیثباتی و ناآرامی در منطقه به نفع هیچ یک از کشورها نیست و همه بازیگران را دچار چالش خواهد کرد.» این رویکرد نشان میدهد که تهران بر پایه اقتدار دفاعی خود، همواره آماده گفتوگو، دستیابی به تفاهمهای منطقهای متوازن و مهار کانونهای بحران است.
در همین زمینه، ابتکار عمل همهجانبه دستگاه دیپلماسی ایران برای افشای تلههای جنگ افروزانه تل آویو، تثبیت چارچوبهای بینالمللی و گشودن مسیر تفاهم و ثبات منطقهای، حاکی از پیوند منسجم «میدان» و «دیپلماسی» در تامین منافع ملی و دفع ماجراجوییهای بیگانگان است. تجاوز به لارک و شکست محاسباتی دیگری برای پنتاگون تنشهای نظامی میان ایران و امریکا پس از چند هفته آرامش شکننده، با اقدام تجاوزکارانه جنگندههای امریکایی وارد مرحلهای جدید و حساس شد.
براساس گزارشهای واصله، ارتش ایالاتمتحده در اقدامی ناقض تمامیت سرزمینی ایران، در دو نوبت متوالی بخشهایی از جزیره راهبردی لارک در دهانه تنگه هرمز را هدف قرار داد. منابع رسمی گزارش دادند که در جریان این تجاوز آشکار، متاسفانه دو تن از مدافعان میهن به شهادت رسیده و دو تن دیگر مجروح شدند و خساراتی نیز به داراییهای عمومی و خصوصی منطقه وارد آمد. با این حال، پاسخ ایران نه تنها با تاخیر مواجه نشد، بلکه در همان ساعات اولیه با حجمی کوبنده و هماهنگ به اجرا درآمد.
نیروهای مسلح کشورمان با بهره گیری از اصل دفاع مشروع مصرح در ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، مبادی طراحی و پشتیبانی این حمله را هدف مستقیم آتش خود قرار دادند. همزمان در عرصه دریایی و هوایی تنگه هرمز، پدافند هوایی سپاه موفق شد یک فروند پهپاد پیشرفته و گرانقیمت جاسوسی-تهاجمی «MQ-۹ Reaper» ارتش تروریستی امریکا را بر فراز آسمان خلیجفارس سرنگون کند؛ رویدادی که بار دیگر اشراف راداری و اقتدار پدافندی ایران در کنترل فضای حیاتی منطقه را به رخ کشید.
علاوه بر این، در پی تشدید رویههای حفاظتی در تنگه هرمز، یک فروند سوپرتانکر متخلف که قصد داشت برخلاف مقررات دریانوردی بینالمللی از مسیرهای غیرقانونی در جنوب این آبراه استراتژیک عبور کند، بر اثر برخورد با مینهای دریایی دچار حریق گسترده شد و به طور کامل متوقف گردید. این رخدادها به روشنی این پیام راهبردی را به واشنگتن مخابره کرد که تسلط بر آبراه بینالمللی هرمز در انحصار اقتدار جمهوری اسلامی ایران است و هرگونه ماجراجویی با پاسخ بیدرنگ مواجه خواهد شد.
ضربه به پایگاههای مبدا در اردن پاسخ متقابل ایران به حمله جزیره لارک تنها به تنگه هرمز محدود نماند، بلکه عمق مقرهای پشتیبان امریکا در منطقه را نشانه رفت.
روابط عمومی سپاه با صدور دومین اطلاعیه رسمی خود اعلام کرد: «رزمندگان غیور نیروی هوافضای سپاه در پاسخ به تجاوز هوایی دشمن امریکایی-صهیونی به جزیره لارک، در عملیات تنبیه متجاوز در یک عملیات ترکیبی موشکی پهپادی با رمز یا محمدابن عبدالله (ص) زیرساختهای فنی و تعمیراتی و محل استقرار جنگندههای دشمن در دو پایگاه هوایی امریکایی ملک حسین و الازرق در اردن را با شلیک موشکهای بالستیک در هم کوبیدند و خسارات سنگینی به آن وارد کردند.»
بیشتر بخوانید:نقشه عربستان و امارات برای «فرار از هرمز»؛ آیا ایران اهرم نفتی خود را از دست میدهد؟
منابع منطقهای شلیک دستکم هشت فروند موشک بالستیک نقطهزن ایرانی به سمت پایگاههای امریکایی در اردن را تایید کردند. گزارشهای خبری از رسانههایی، چون الجزیره و خبرگزاری فارس نیز از وقوع انفجارهای شدید در پایگاه «موفقالسلطی» حکایت دارد؛ پایگاهی که نقشی کلیدی در تحرکات منطقهای نیروهای سنتکام ایفا میکرد. همچنین گزارشهایی از هدف قرار گرفتن پایگاههای پشتیبانی امریکا در امارات نیز مخابره شده است.
این مانور موشکی ارتش و سپاه ثابت کرد که هیچ نقطهای در منطقه که برای اقدام علیه امنیت ملی ایران مورد استفاده قرار گیرد، از تیررس آتش سامانههای دقیق بالستیک و پهپادی ایران مصون نخواهد بود. این پاسخ هدفمند، توانمندی عملیاتی نیروهای مسلح را در تعریف خطوط قرمز مقتدرانه به نمایش گذاشت و دکترین بازدارندگی پشیمانکننده تهران را در میدان نبرد تثبیت کرد. تفکیک بازدارندگی نظامی از راهبرد صلح ایران نشان داده است که اعمال قدرت دفاعی را به عنوان پشتوانهای برای تحقق صلح پایدار، ثبات منطقهای و گشودن مسیرهای سازنده دیپلماتیک به کار میگیرد.
دستگاه دیپلماسی کشور بلافاصله همگام با نیروهای مسلح، اقدام به تبیین حقوقی و سیاسی مواضع کشور کرد.
وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با انتشار بیانیهای تفصیلی و قاطع، تجاوز نظامی امریکا به لارک را نقض فاحش بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد خواند و تصریح کرد: «نیروهای مسلح مقتدر ایران پایگاههای نظامی امریکا واقع در کشور اردن را که مبدا و پشتیبان تجاوز نظامی امریکا علیه کیان ایران بود، براساس حق ذاتی دفاع مشروع مورد ضربات دفاعی و کوبنده خود قرار دادند.» افشاگری عراقچی درباره تله نتانیاهو یکی از محوریترین جنبههای تحرکات دیپلماتیک ایران، خنثیسازی جنگطلبی رژیم صهیونیستی و هوشیار کردن فضای بینالمللی نسبت به اهداف تلآویو است.
سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، با انتشار پیامی در فضای مجازی، پشتپرده تلاشهای رژیم صهیونیستی برای سوق دادن امریکا به درگیری تمامعیار با ایران را افشا کرد. وزیر امور خارجه نوشت: «نتانیاهو وقتی به زبان عبری صحبت میکند، با افتخار میگوید که دولت امریکا را فریب داده و آن را به نیابت از اسراییل وارد جنگ با ایران کرده است. او صراحتا با خنده و استهزا میگوید که چگونه از طریق هزار ساعت حضور رسانهای در شبکههای تلویزیونی امریکا، بر افکار و سیاست آنها تاثیر گذاشته است؛
اما وقتی انگلیسی صحبت میکند، از توان رهبری رییسجمهور امریکا تمجید میکند.» عراقچی در پایان با توصیف نتانیاهو با واژه «افعی»، بر ضرورت هوشیاری جامعه جهانی و دیپلماتهای غربی نسبت به هزینههای سنگین نیابتگری از تلآویو تاکید کرد. این تحلیل روشنگرانه، فضای مانور تبلیغاتی کاخ سفید را محدود کرده و زمینه را برای دیپلماتها جهت تفکیک منافع واشنگتن از بازیهای ویرانگر نتانیاهو هموار میسازد. اما تبعات تجاوز به جزیره لارک و واکنش کوبنده ایران، بلافاصله در ابعاد بینالمللی و بازارهای راهبردی نمایان شد.
براساس گزارش خبرگزاریهای رویترز و الجزیره، بهای نفت خام برنت بلافاصله پس از حملات با جهشی ۲ تا ۳درصدی به بیش از ۹۰دلار در هر بشکه رسید. این شوک قیمتی نشان داد که جهان تا چه میزان به ثبات در خلیجفارس وابسته است و هرگونه تنشآفرینی ازسوی امریکا، بحرانهای تورمی شدیدی را به اقتصاد شکننده غرب تحمیل میکند. شکاف سیاسی و راهبردی در داخل ایالاتمتحده در داخل ایالاتمتحده نیز شکافهای عمیق سیاسی و نظامی درباره ادامه رویارویی با ایران آشکار شده است.
روزنامه واشنگتنپست فاش کرد که چندین مقام ارشد نظامی امریکا در گزارشی محرمانه به وزیر جنگ این کشور هشدار دادهاند که تداوم عملیات گسترده علیه ایران، نیروهای مسلح امریکا را در سطح جهانی دچار فرسایش شدید کرده است؛ زیرا پنتاگون برای مواجهه با ایران ناچار شده است ناوها، جنگندهها و ادوات کلیدی خود را از سایر مناطق حساس جهان خارج کند. همزمان خبرنگار شبکه الجزیره گزارش داد که دور جدید تشدید تنش، برای دیپلماتهای امریکایی کابوسی است که هرگز مایل به دیدن آن نبودند.
جو کنت، از مقامات سابق مبارزه با تروریسم در دولت ترامپ، نیز به صراحت به بنبست کنونی اشاره کرده و گفت: «ما اهدافی را در جزیره لارک مورد حمله قرار دادیم و ایران پاسخ داد.
اگر میخواهیم چرخه تشدید تنش را کنترل کنیم و نگذاریم جنگ شدت بگیرد، باید نیروهایمان را از منطقه خارج کنیم و تمرکز را بر دیپلماسی بگذاریم.» اگرچه دونالد ترامپ با لفاظیهای تکراری مدعی شده است که «در زمان مناسب یا ما پیروز خواهیم شد یا ایران دست به اقدامی میزند»، اما شواهد میدانی و مخالفتهای بدنه نظامی امریکا حاکی از آن است که واشنگتن اهرم کارآمدی برای تحمیل اراده خود به تهران دراختیار ندارد. توازن قدرت و ضرورت گشایش مسیر تفاهم تحولات اخیر تصویری شفاف از معادله قدرت در غرب آسیا ارایه میدهد.
پاسخ متوازن، دقیق و چندسطحی نیروهای مسلح ایران به تجاوز در لارک، نشان داد که راهبرد «زدن و گریختن» در برابر ایران مفهومی ندارد و هرگونه تعدی، هزینههایی سنگین در عرصه میدانی و پایگاههای منطقهای متجاوز در پی خواهد داشت. در کنار این بازدارندگی صلب، فعالیت همهجانبه ارکان دیپلماسی کشور از تریبونهای بینالمللی تا نشستهای چندجانبه نظیر اجلاس سران شانگهای در بیشکک، گویای آن است که تهران خواهان ثبات و رسیدن به چارچوبهای پایدار است.
پیام روشن جمهوری اسلامی ایران به بازیگران جهانی این است که امنیت منطقهای و کشتیرانی بینالمللی تنها از طریق احترام متقابل، توقف ماجراجوییهای صهیونیستی و خروج عوامل ناامنکننده بیگانه تضمین میشود؛ امری که راه را برای ابتکارات واقعبینانه دیپلماتیک و تفاهمهای جامع بر پایه احترام به حاکمیت ملی ایران هموار میسازد.
منبع: اقتصاد24
