وزیر علوم گفت: نباید عدالت را با چرخه انتقام یکسان پنداشت. اگر گذشته را نادیده بگیریم، ادراک بیعدالتی، قربانیان را برآشفته میکند. اما اگر مدام به فکر انتقام باشیم، جنگ ادامه مییابد. باید میان این دو تعادل اجرا و عدالت را به خشت صلح تبدیل کرد.
به گزارش خبرنگار جماران، حسین سیمایی صراف صبح امروز ۱۰ شهریور در آیین رونمایی از مجموعه کتاب ۱۲ جلدی «تجربههای جهانی بازسازی پساجنگ» که در موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم برگزار شد، ضمن تشکر از تدوینکنندگان این مجموعه، اظهار کرد: سختترین روز یک کشور، الزاما روز آغاز جنگ نیست، بلکه روزی است که جنگ تمام شده و مردم نمیدانند چگونه با هم زندگی و آبادانی را از کجا شروع کنند. جنگ فقط ویرانیهای فیزیکی و مادی ندارد، بلکه اعتماد و امید را تخریب میکند و لذا بسیار مهم است که امید ازدسترفته را بازسازی کنیم.
وی در تشریح ۵ درس سیاستگذاری در دوران پساجنگ، بیان کرد: درس نخست این است که بازسازی با امنیت آغاز میشود. امنیت فقط در بعد نظامی نیست. موشک و پهپاد اگرچه ضروری است، اما کافی نیست. ما نیازمند امنیت اجتماعی، غذایی و… هستیم. اگر گروهی مدام روی اعصاب و روان جامعه رژه روند، این جامعه ساخته نخواهد شد. برای حصول امنیت در تمام ابعاد، باید یک گفتوگوی ملی را آغاز کرد. همان طور که امام علی میفرمایند، جامعه با تضارب آرا ساخته میشود؛ یعنی گفتوگو با حسن نیت و بر محور منافع ملی.
مجددا از امام علی وام میگیریم که میفرمایند یکی از علل عقبماندگی ملتها، اهتمام به فروع و بیتوجهی به اصول است. همین الان آیا ما واقعا در حال پرداختن به اصول هستیم؟ وزیر علوم اضافه کرد: درس دوم این است که در پساجنگ، خیلی سریع باید زندگی عادی را آغاز کرد. یعنی فکر نکنیم باید از پروژههای بزرگ آغاز کرد، بلکه اگر آب، برق و مایحتاج مردم تامین شود، جامعه به زندگی بازمیگردد. بعد از آن باید به توسعه پرداخت. سیمایی صراف با اشاره به درس سوم، بر اهمیت اجرای عدالت تأکید کرد و گفت: اما نباید عدالت را با چرخه انتقام یکسان پنداشت.
اگر گذشته را نادیده بگیریم، ادراک بیعدالتی، قربانیان را برآشفته میکند. اما اگر مدام به فکر انتقام باشیم، جنگ ادامه مییابد. باید میان این دو تعادل اجرا و عدالت را به خشت صلح تبدیل کرد. وی با بیان اینکه درس چهارم سیاستگذاری پساجنگ، ایجاد اتحاد میان گروههای اجتماعی است، عنوان کرد: صلح پایدار زمانی محقق میشود که کشورها منافع مشترک برای با هم بودن را پیدا کنند. در داخل نیز باید مفهوم «ما» شکل گیرد. نهایتا، درس پنجم سیاستگذاری، هدایت بازسازی از بالا و شکلگیری آن در پایین است. علاوه بر نهادهای اقتصادی، نهادهای مدنی و…
نیز باید در کنار هم به بازسازی بپردازند. وزیر علوم با تأکید بر اهمیت امیدآفرینی در کشور، بیان کرد: نسل جدید که جنگ ۸ ساله را تجربه نکرده، ممکن است اکنون فکر کند زندگی به پایان رسیده است. اما اگر تجربیات بازسازی را نشان دهیم، جامعه نسبت به امکان بازسازی و رسیدن به شرایط بهتر امیدوار میشود. این مجموعه ۱۲ جلدی باید گردآوری شود تا ما آن را برای نهادهای مختلف دولتی بفرستیم تا بازسازی را با هوشیاری آغاز کنیم. بازسازی پس از جنگ ۸ ساله، یک کار فوقالعادهای بود، اما درسهای عبرتآموزی نیز دارد، زیرا به پیوستهای اجتماعی و فرهنگی آن توجه نشد.
منافع ملی، گمشده کشور ماست همچنین سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم نیز در بخش دیگری از این نشست، با بیان اینکه ۱۲ جلد کتاب «تجربههای جهانی بازسازی پساجنگ» به یک سوال همیشگی من پاسخ داد، اظهار کرد: من همیشه فکر میکردم اروپا پس از جنگ جهانی دوم و علیرغم اینکه شکست خورده بود، چگونه در باب نظری رشد فوقالعادهای کرد و به رشد در زمینههای مختلف و توسعه متوازن رسید و به سرعت خود را بازآفرینی کرد و در نقطه مقابل، چطور کشورهای اسلامی مانند عراق و افغانستان، پس از جنگ دچار فساد و مشکلات بیشتر شدند؟
وی افزود: سالها پیش ما در لبنان با شهید نصرالله دیدار کردیم و ایشان گفتند "ما در کشورهای عربی، مفهوم وطن را نمیفهمیم و من برای لبنان، این مفهوم را از ایران گرفتم". ما در ایران نیز مفهوم گمشدهای داریم به نام منافع ملی. این مفهوم خصوصا در بین فعالان سیاسی گم شده و به نظر میرسد نسل z بهتر در حال درک این مفهوم است. باید با درک مفهوم منافع ملی، از اقدامات نوکیسگانی که به دنبال غارت کشور هستند، ممانعت کنیم.
بازسازی اجتماعی از وظایف دانشگاههاست در ادامه، وحید شالچی، معاون فرهنگی اجتماعی وزارت علوم نیز با بیان اینکه این اثر، واکنش جامعه آکادمیک به جنگ تحمیلی بود، گفت: این یک نمونه از کارهایی است که نشان میدهد جامعه آکادمیک نیز مانند سایر نهادها، در شرایط جنگی متعهد به کشور بود. جنگ فقط یک موضوع پژوهشی نیست، بلکه کمک به کاهش رنج مردم نیز برای جامعه آکادمیک مهم است. البته که این جنگ در کنار رنج، یک بعد حماسی نیز داشت، زیرا کشور ما توانست در برابر یک ابرقدرت بایستد.
وی اضافه کرد: جنگ فقط ساختمانها و صنایع را ویران نمیکند، بلکه نهادهای اجتماعی و آموزشی را نیز مختل میکند و خاطره یک ملت را تحت فشار قرار میدهد. لذا در این ابعاد نیز باید بازسازی انجام شود. این از وظایف دانشگاههاست. در دانشگاه نسل ۴، باید توجه داشت که دانشگاه فراتر از بنگاه کارافرینی، دغدغه بازسازی جامعه و حل مسئله را دارد و به عنوان یک میانجی، به بازسازی امید جامعه کمک میکند.
منبع: جماران
