اختلاف میان نرخ آزاد اسکناس و نرخ حواله دلار از ۳۱درصد گذشت
روز دوشنبه نرخ تتر و دلار در معاملات نقدی و فردایی تا محدوده ۲۰۹هزار تومان پیشروی کرد؛ این در حالی است که اسکناس دلار عرضهشده در شبکه بانکی و صرافیها در محدوده ۲۰۰تا ۲۰۲هزار تومان به فروش رسید. افزایش فاصله میان این دو نرخ در شرایطی رخ داده که بانک مرکزی هفته گذشته با عرضه ۵۰۰میلیون دلار اسکناس به شبکه بانکی، تلاش کرد سرعت رشد قیمتها و هیجانات بازار را کنترل کند.
بررسی روند بازار نشان میدهد مداخله بازارساز توانست در کوتاهمدت نرخ اسکناس عرضهشده در شبکه رسمی را کاهش دهد، اما تغییر انتظارات معاملهگران در تمام بازار ارز به عواملی فراتر از ورود بازارساز وابسته است. در نتیجه، روز گذشته درحالیکه نرخ دلار در صرافیها و بانکها در محدوده پایینتر از ۲۰۲هزار تومان باقی ماند، نرخهای شکلگرفته در معاملات غیرحضوری، فردایی و بازار تتر مسیر صعودی خود را ادامه دادند.
فاصله میان دو نرخ دلار در بازار
افزایش فاصله میان نرخ اسکناس عرضهشده در شبکه بانکی و نرخ آزاد یکی از مهمترین نشانههای بازار ارز در روزهای اخیر بوده است. پیش از آغاز موج اخیر افزایش قیمتها، فاصله میان این دو نرخ محدودتر بود، اما با پیشروی نرخ آزاد دلار در ارقام بالاتر از ۲۰۰هزار تومان، شکاف قیمتی افزایش یافت و در روز دوشنبه به بیش از ۷هزار تومان رسید.
برخی فعالان بازار معتقدند این فاصله نشان میدهد نرخهای رسمی عرضه اسکناس هنوز با سطح قیمتی شکلگرفته در بازار آزاد هماهنگ نشده است. از نگاه این گروه، اگرچه سیاستگذار ارزی با افزایش عرضه تلاش کرده است از رشد هیجانی قیمت جلوگیری کند، اما فاصله قابلتوجه میان دو نرخ میتواند به عاملی برای افزایش تقاضا تبدیل شود؛ چراکه اختلاف قیمت میان نرخ سهمیهای و آزاد، انگیزه خرید ارز با هدف حفظ ارزش دارایی را افزایش میدهد.
در مقابل، برخی کارشناسان معتقدند رشد اخیر دلار تنها نتیجه کاهش عرضه یا افزایش تقاضای معاملاتی نیست، بلکه بخش مهمی از آن به تغییر انتظارات نسبت به شرایط اقتصادی و سیاسی بازمیگردد. به همین دلیل، کنترل عرضه بهتنهایی نمیتواند روندهای شکلگرفته در بازار را به طور کامل تغییر دهد.
بانک مرکزی هفته گذشته اعلام کرد در نخستین مرحله از مدیریت بازار ارز، بستهای شامل ۵۰۰میلیون دلار اسکناس در اختیار شبکه بانکی قرار داده است. پس از اعلام این خبر، نرخ دلار که روز دوشنبه به بالای ۲۰۰هزار تومان رسیده بود، در روز سهشنبه تا محدوده ۱۹۶هزار تومان کاهش یافت. نرخ عرضه اسکناس در بانکها و صرافیها نیز در روزهای بعد مسیر نزولی طی کرد و در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته به محدوده ۱۹۳هزار تومان رسید.
بااینحال، کاهش نرخ در بازار رسمی پایدار نماند. از روز پنجشنبه، درحالیکه نرخ اسکناس عرضهشده در شبکه بانکی همچنان در مسیر کاهشی قرار داشت، معاملات غیرحضوری و فردایی بار دیگر با افزایش قیمت مواجه شدند. این موضوع نشان داد اثرگذاری عرضه بازارساز در بخش رسمی بازار بیشتر بوده و هنوز نتوانسته انتظارات موجود در کل بازار را تغییر دهد.
بر اساس اعلام بانک مرکزی، در سه روز نخست اجرای این طرح تنها حدود ۲۰میلیون دلار، معادل ۴درصد از کل عرضه اعلامشده، توسط متقاضیان خریداری شد. این موضوع نشان میدهد محدودیت عرضه تنها عامل تعیینکننده در وضعیت فعلی بازار نیست و بخش مهمی از رفتار معاملهگران تحتتاثیر نگرانیها نسبت به آینده اقتصادی و سیاسی قرار دارد.
تشدید روند صعودی تتر از بامداد دوشنبه
بامداد روز دوشنبه خاک ایران (جزیره لارک) مورد تجاوز نیروهای آمریکایی قرار گرفت و در مقابل، ایران به مواضع مربوط به آمریکا در منطقه حملات هوایی انجام داد. این تبادلات آتش در بامداد روز دوشنبه ۹شهریورماه باعث شد گمانهزنیها در خصوص ادامه یافتن ادامه حملات افزایش داد.
همزمان با افزایش تنشها و انتشار اخبار مربوط به درگیریهای نظامی، نرخ تتر بهعنوان یکی از شاخصهای انتظارات بازار ارز وارد کانالهای بالاتر شد. بامداد دوشنبه، نرخ این رمزارز به محدوده ۲۰۷هزار تومان رسید و در ادامه معاملات روزانه تا نزدیکی ۲۰۹هزار تومان افزایش یافت. (در برخی صرافیهای ارز دیجیتال نرخ تتر از ۲۰۹هزار تومان نیز فراتر رفت.)
تتر در بازار ایران به دلیل شباهت قیمتی با دلار، در بسیاری از مواقع بهعنوان یکی از نماگرهای انتظارات معاملهگران مورد توجه قرار میگیرد. افزایش این نرخ در کنار رشد معاملات فردایی نشان میدهد بخش قابلتوجهی از فعالان بازار، چشمانداز کوتاهمدت ارز را همچنان صعودی ارزیابی میکنند.
افزایش فاصله اسکناس و حواله
در کنار شکاف میان نرخ آزاد و نرخ اسکناس بانکی، فاصله میان نرخ دلار اسکناس در بازار آزاد و نرخ حواله مرکز مبادله نیز افزایش یافته است. اگرچه نرخ حواله مرکز مبادله از ابتدای تیرماه تاکنون روند افزایشی داشته، اما سرعت رشد آن کمتر از بازار آزاد بوده است.
روز دوشنبه با ورود دلار آزاد به محدوده بالاتر از ۲۰۹هزار تومان، اختلاف میان نرخ اسکناس بازار آزاد و نرخ حواله مرکز مبادله از ۳۱درصد عبور کرد. این در حالی است که پیشتر مقامات اقتصادی بر کاهش فاصله نرخها و حرکت تدریجی به سمت سازوکارهای بازار تاکید کرده بودند.
برخی کارشناسان معتقدند افزایش شکاف میان نرخهای مختلف ارز میتواند نشانهای از دشواری انتقال سیگنال قیمتها در بازار باشد. از نگاه این گروه، هرچه فاصله میان نرخهای رسمی و آزاد بیشتر شود، مدیریت انتظارات و کاهش تقاضای احتیاطی دشوارتر خواهد شد.
بازار طلا همراه با دلار صعود کرد
بازار طلا نیز در روز دوشنبه همزمان با رشد نرخ ارز داخلی با افزایش قیمت مواجه شد. سکه طرح جدید در معاملات روز گذشته به ۲۲۲میلیون و ۵۰۰هزار تومان رسید، نیمسکه در سطح ۱۱۳میلیون و ۵۰۰ هزار تومان معامله شد و ربعسکه نیز ۶۱میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت خورد. هر گرم طلای ۱۸عیار نیز در محدوده ۲۲میلیون و ۲۵۴هزار تومان قرار گرفت.
با وجود رشد نرخ دلار در روز گذشته و قرارگیری در سطوح جدید، قیمتهای بازار طلا هنوز به سطوح ثبتشده در دوشنبه هفته گذشته نرسید. فعالان بازار معتقدند بخشی از این اختلاف به رفتار طلای جهانی و عدم رشد همزمان متغیرهای اثرگذار بر قیمت طلا بازمیگردد.
طلا در معاملات روز دوشنبه در محدوده ۴۴۴۰ دلار به ازای هر اونس معامله شد و در نزدیکی پایینترین سطح دو هفته اخیر قرار گرفت؛ چراکه تشدید دوباره تنشها در خاورمیانه نگرانیها درباره افزایش تورم را تقویت کرد. قیمت نفت پس از اعلام آمریکا مبنی بر حمله به یک جزیره ایرانی در تنگه هرمز افزایش یافت و تهران نیز به این اقدام واکنش نشان داد.
همچنین اظهارات کوین وارش، رئیس فدرالرزرو، انتظارات برای افزایش نرخ بهره در ماه سپتامبر را افزایش داد. بهای طلا روز جمعه بیش از ۳درصد سقوط کرد که بزرگترین افت یکروزه آن از ۱۰ ژوئن تاکنون بود؛ پس از آنکه وارش هشدار داد اگر شواهد روشنتری از بازگشت تورم به هدف ۲درصدی فدرالرزرو مشاهده نشود، این بانک مرکزی همچنان «کارهایی برای انجام دادن» خواهد داشت.
بازارها روز دوشنبه احتمال افزایش نرخ بهره در ماه سپتامبر را کمی بیش از ۶۰درصد ارزیابی میکنند؛ درحالیکه این احتمال پیش از اظهارات وارش حدود ۳۶درصد بود.
با وجود عقبنشینی اخیر، قیمت طلا در ماه جاری حدود ۱۰درصد افزایش یافته که قویترین رشد ماهانه آن از ژانویه تاکنون محسوب میشود. این افزایش پس از اعلام برنامه خزانهداری آمریکا برای دو برابر کردن بازخرید اوراق قرضه بلندمدت با هدف حمایت از نقدینگی رخ داد؛ اقدامی که نگرانیها درباره کاهش ارزش پول را تشدید کرده است.
منبع: دنیای اقتصاد
