، اسماعیل بقائی در نشست هفتگی خود که عصر روز سهشنبه برگزار شد به سوالات خبرنگاران درباره آخرین تحولات سیاست خارجی کشور، منطقه و جهان پاسخ داد. سخنگوی وزارت خارجه در ابتدای صحبتهای خود با اشاره به انتخاب دستگاه دیپلماسی کشور به عنوان دستگاه برتر در جشنواره شهید رجایی گفت: این انتخاب بازتابی از تلاش بیوقفه همکاران ما در دستگاه دیپلماسی به خصوص در ماههای اخیر است و این انتخاب را به همکارانم در وزارت خارجه تبریک میگویم.
وی همچنین با اشاره به حمله تجاوزکارانه یکشنبه شب آمریکا به جزیره لارک این حملات را محکوم کرد و یاد سه شهروند ایرانی که در این حملات به شهادت رسیدند را گرامی داشت. سخنگوی وزارت خارجه در این نشست در پاسخ به سوالی در ارتباط با سفر هفته گذشته عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان به ایران و اینکه آیا عاصم منیر حامل پیام تهدید آمریکا به ایران بوده است با توجه به اینکه ما در یکشنبه شب شاهد حملات مجدد آمریکا به جنوب ایران بودیم؟ گفت: عاصم منیر نه حامل پیام منفی و نه حامل پیام مثبت بود.
سفر ایشان به تهران در چهارچوب نقشآفرینی پاکستان به عنوان یک کشور دوست و همسایه بود، کشوری که در طول شش ماه گذشته مساعی جمیله خود را برای کاهش تنش در منطقه به کار گرفته است، البته این تلاشها فقط از سوی پاکستان نیست و از سوی برخی دیگر از کشورها نیز این تلاش ها ادامه دارد. وی با اشاره به حمله آمریکا به جزیره لارک گفت: اینکه آمریکا چنین جنایتی را انجام داد برای ما تازگی ندارد، آمریکاییها به هر بهانهای دست به اقدامات تجاوزکارانه میزنند و البته پاسخهای لازم را نیز از سوی ایران دریافت کردهاند.
این رفتارها نشانگر سوء نیت آمریکاست و اینکه آنها دچار سردرگمی هستند به دلیل گرفتار شدن در اشتباه راهبردی که خودشان برای خودشان ایجاد کردند، از دیگر سو آنها معتاد به زیادهخواهی هستند و مفهوم مذاکرات با دیکته کردن اشتباه گرفتند، چیزی که در مورد ایران جواب نمیدهد و مادامی که به چنین شیوهای عمل کنند، نتیجه غیر از این نمیگیرند. سخنگوی وزارت خارجه گفت: ما باید با هوشیاری کامل مراقب تحرکات دشمن باشیم و قطعاً هیچ تعرضی را نیروهای مسلح ما بیپاسخ نمیگذارند.
بقایی در پاسخ به سوالی مبنی بر موضع وزارت خارجه ایران درباره این صحبت ترامپ که گفته ارزشی برای تفاهم اسلامآباد قائل نیست، گفت: وزارت امور خارجه بر اساس منافع و مصالح کشور، تحولات را ارزیابی میکند، دیدگاههای خود را بیان میکند و نهایتا هر آنچه توسط مراجع ذیصلاح تصمیمگیری شود، بر همان اساس عمل میکند. در اینکه هیات حاکمه آمریکا دچار بیثباتی در اعلام موضع، نوسان در اظهارات و سردرگمی در رویکردهاست، تردیدی نیست. اما این باعث نمیشود که ما از استفاده از همه ظرفیتهایمان، چه در میدان و چه در دستگاه دیپلماسی، غافل شویم.
ما حتما با در نظر گرفتن همه جوانب امر، هرجا که لازم باشد از توانمندیها و ابزار دیپلماسی، هم برای تبیین مواضعمان و هم برای تأمین و احقاق حقوق ملت ایران استفاده خواهیم کرد. وی در پاسخ به این سوال که آیا تفاهمنامه امضا شده در اسلامآباد توسط ترامپ، همچنان دارای اعتبار و قابلیت اجراست؟ گفت: در هر گونه بحث و تبادلنظر درباره تفاهم اسلامآباد، نباید از این واقعیت اساسی غافل شد که ایالات متحده، مرتکب نقض آشکار تعهدی شده که در بالاترین سطح هیات حاکمه آن کشور، یعنی با امضای رئیسجمهور آمریکا، به انجام رسیده بود.
آمریکا در آن یادداشت تفاهم، متعهد شده بود که به تعهدات خود عمل کند، اما آگاهانه و تنها در فاصله حدود بیستویک یا دو روز پس از امضای تفاهم، تصمیم به نقض آن گرفت. بنابراین، ایالات متحده باید در قبال این نقض فاحش و گسترده تفاهم اسلامآباد پاسخگو باشد. بقایی افزود: جمهوری اسلامی ایران، با در نظر گرفتن مقتضیات زمانی و شرایط روز، در خصوص نحوه ادامه مسیر، تصمیمگیری خواهد کرد.
در شرایط کنونی که تحریمها و محاصره دریایی آمریکا که خود مصداق عملی تجاوزکارانه است، ادامه دارد و همچنین جنگ اقتصادی علیه ایران تشدید شده، طبیعی است که تمرکز اصلی بر دفاع و مقاومت در برابر زیادهخواهیهای آمریکا معطوف شود. سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به این پرسش که در پی تشدید تحریمهای آمریکا علیه ایران، ارائه بخش عمدهای از خدمات آموزشی بینالمللی به کاربران ایرانی با موانع جدی روبرو شده و آزمونهای معتبر جهانی از جمله تافل در کانون این بحران قرار گرفته؟
گفت: بخشهای مربوطه در وزارت امور خارجه، تا حدی که در توانشان باشد، برای تسهیل امور دانشآموزان، دانشجویان و متقاضیان این گونه آزمونها تلاش میکنند. اما در این میان، یک واقعیت دوباره روشن شد و آن این است که آمریکا در دشمنی خود با جمهوری اسلامی ایران، تکتک شهروندان ایرانی را در همه حوزهها بهعنوان هدف مشروع میشناسد. در غیر این صورت، اگر کوچکترین صداقتی در ادعای نگرانیهای هستهای داشتند، آزمونهای دانشآموزی یا موضوعاتی که صرفاً به مبادلات دانشجویی مرتبط هستند، چه ارتباطی با مسئله هستهای میتوانست داشته باشد؟
وی افزود: این اقدامات نشان میدهد که آنچه خودشان این بار بهصراحت آن را «جنگ اقتصادی علیه ایران» نامیدهاند، در واقع علم، دانش، فناوری و به نوعی تمدن ایرانی را هدف قرار داده است. این موضوع آنقدر روشن است که نیازی به تحلیل ندارد، چراکه بارها در این موارد بهصراحت اعلام موضع کردهاند. بیشک، این اتفاقات، هرچند که ایجاد مزاحمت میکنند و من کاملاً درک میکنم که این تنگناها و تحریمها در حوزههای مختلف موجب دشواری میشوند، اما ما راهی جز مقاومت، یادگیری و استفاده از روشهای جایگزین برای انجام امور ضروری نداریم.
راهحل همین است که با ابتکار و خلاقیت، مسیرهای جدید را پیدا کنیم و پیش برویم. بقایی در پاسخ به سوالی درباره صحبت گروسی پیرامون منطقه «کوه کلنگ» که گفته «شواهد محکمی در مورد ادعاهای مطرحشده درباره فعالیتهای هستهای ایران در این منطقه وجود ندارد» و همچنین آخرین وضعیت مذاکرات با آژانس گفت: ما با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوبهای متعارف و معمول در تماس هستیم. نمایندگی جمهوری اسلامی ایران نزد سازمانهای بینالمللی در وین، هر جا که لازم باشد، با طرفهای ذیربط در آژانس گفتوگو میکند.
اما این که بگوییم مذاکرهای به معنای تحول جدیدی بین ایران و آژانس در جریان است، خیر، چنین چیزی نداریم. وی ادامه داد: در مورد صحبتهایی که درباره فعالیتهای هستهای در نقاط مختلف از جمله کوه کلنگ مطرح میشود، این همان چیزی است که پیش از این نیز گفته بودیم. متأسفانه در برهههای گوناگون، برخی اظهارات ناهماهنگ و همچنین موضعگیریهای سیاسی از سوی مقامات آژانس از جمله شخص مدیرکل موجب سوءاستفاده طرفهای مقابل شده است.
ما همچنان این طلبکاری جدی را از آژانس داریم که رفتار خود را با مسئولیتی که طبق اساسنامهاش بر عهده دارد، منطبق سازد و از ورود به موضوعاتی که آشکارا تحت تأثیر سیاستها و رویکردهای سیاسی برخی کشورهای عضو قرار دارد، خودداری کند. اما درباره اصل سخنی که مدیرکل آژانس اخیراً مطرح کرده است، هرچند ما آن را تأیید کننده موضع خود نمیدانیم، زیرا پیشتر نیز بارها اعلام کردهایم که در آن مکان هیچ فعالیت هستهای نداریم، نشان میدهد که موضع ایران در این زمینه درست بوده است.
با این حال، تأکید ما همواره بر این بوده و هست که اظهارات مدیرکل نباید تحت تأثیر فشارهای سیاسی قرار گیرد و آژانس باید بر اساس واقعیات و مسئولیت فنی خود عمل کند. سخنگوی وزارت خارجه همچنین در پاسخ به سوالی در ارتباط با اخبار منتشر شده مبنی بر اینکه گویی قرار است وزیر خزانهداری آمریکا در اجلاس گروه ۲۰ برای مجاب کردن کشورها جهت همراهی با تحریمهای جدید آمریکا علیه ایران شرکت کند، اقدامات ایران در این ارتباط چیست؟ ایران چگونه میتواند با توجه به برگزاری نشست سران شانگهای در قزاقستان از این ظرفیت برای پیشبرد منافع خود و خنثی کردن اقدامات آمریکا استفاده کند؟
گفت: آمریکا فاقد منطق برای مجاب کردن کشورها جهت همراهی آنها با جنگ اقتصادی است که علیه ایران آغاز کرده است و تنها کسانی که در برابر منطق زور آسیبپذیر هستند، ممکن است با این اقدامات آمریکا همراهی کنند.
وی ادامه داد: نفس و ذات اقدام آمریکا علیه ایران غیرقانونی و غیر انسانی است و ما از تمام ظرفیتها برای مقابله با این موضوع استفاده میکنیم و از سوی دیگر دنیا به خوبی متوجه شده که این اقدام آمریکا صرفاً علیه ایران نیست، بلکه اعلام جنگ علیه همه ارزشها و اصولی است که ۱۹۲ کشور عضو ملل متحد خود را به آن ملزم میدانند و مهمترین اصلی که در معرض آسیب قرار گرفته اصل حاکمیت و استقلال کشورهاست.
این مقام وزارت امور خارجه همچنین با اشاره برگزاری نشست سران کشورهای عضو سازمان شانگهای در قزاقستان و حضور ایران در این نشست، گفت: ما قطعا از ظرفیتهای موجود در این نشستها برای پیشبرد منافع ملی، همچنین موضوع چند جانبهگرایی و بیان مواضع و دیدگاههای جمهوری اسلامی ایران استفاده میکنیم. سخنگوی وزارت خارجه در مورد اعلام موضع اخیر اتحادیه اروپا که بهصورت رسمی از تحریمهای فراگیر آمریکا علیه ایران حمایت کرد، گفت: اگر اروپا تصور میکند که با هزینه کردن از منافع ایران میتواند برای خود نزد آمریکا احترام و جایگاهی دست و پا کند، سخت در اشتباه است.
تجربه نشان داده که مماشات و تبعیت محض در برابر آمریکا که دچار خودبرتر پنداری، زیادهخواهی و قلدری است، تنها اشتهای طرف آمریکایی را افزایش میدهد. وی افزود: بهنظر میرسد اروپاییها مدتی است که استعداد و ظرفیت آموختن از تجارب زیستهی خود را از دست دادهاند. اروپا میتواند اندکی به عقب نگاه کنند و اتفاقی را که پس از همراهی اروپا با آمریکا در جریان مکانیسم «اسنپبک» رخ داد، مرور کنند؛ نتیجهی آن همراهی این شد که آمریکاییها، اروپا را حتی از حضور فیزیکی در مذاکرات با ایران محروم کردند. بنابراین، لازمه کسب احترام این است که از خود هتک حرمت نکنند.
اروپاییها باید این نکته را از ما که چندین دهه با زیادهخواهی و قلدری آمریکا دست و پنجه نرم کردهایم، بهعنوان یک نصیحت خیرخواهانه بپذیرند که از افتادن در ورطه تبعیت محض از دستورات غیرقانونی آمریکا پرهیز کنند. سخنگوی وزارت خارجه افزود: در جریان صدور این بیانیه، اتحادیه اروپا عملاً از همه ارزشهای مورد ادعای خود عدول کرد؛ ارزشی همچون احترام به حاکمیت قانون. حتی در چارچوب مقررات مصوب خود اتحادیه از جمله مقررهی موسوم به «قانون انسداد» به کنار نهاده شده است.
تبعیت اروپا از تحریمهای آمریکا، هم خلاف مقررات حقوق بینالملل است و یک عمل متخلفانه بینالمللی محسوب میشود و هم نقض صریح مقررات داخلی خود اتحادیه اروپاست. بنابراین، اتحادیه اروپا به قیمت چشمپوشی از استقلال خود و حاکمیت تکتک کشورهای عضو، و به بهای زیر پا گذاشتن حاکمیت قانون، خود را مطیع آمریکا کرده است. در این مسیر، قطعاً نتیجهای جز مخدوش کردن بیش از پیش اعتبار خود به دست نخواهند آورد.
همه کشورهای اروپایی که در این تصمیم مشارکت داشتهاند، بهخاطر تبعات سیاسی و حقوقی این حمایت آگاهانه از اقدامی که میدانند خلاف حقوق بینالملل، اصول حقوق بشر و مفاد منشور ملل متحد است، مسئولیت دارند و باید در این زمینه پاسخگو باشند. بقایی در پاسخ به سوالی درباره انتشار گزارشهایی در رسانههای غربی پیرامون ارتکاب جنایت جنگی توسط آمریکا در میناب و لامرد، گفت: واقعاً نیازی به استناد به گزارشهای نشریات غربی یا اظهارنظر کارشناسان خارجی نداریم تا نشان دهیم که آنچه در میناب، لامرد، قشم و بسیاری از مناطق دیگر ایران رخ داده، مصداق بارز جنایت جنگی است؛
این مسئله بهاندازه کافی روشن و آشکار است. یکی از شیوههای طرف آمریکایی برای پوشاندن عمق و گستره جنایاتی که مرتکب شدند، این است که یکی دو مورد را برجسته کنند و رسانهها را به آنها مشغول کنند تا در نهایت تصمیم بگیرند صرفا یک یا دو مورد جنایت جنگی بوده و گویا بقیه اقداماتی که انجام دادند، قانونی بوده است. همه اقداماتی که آمریکا در جریان تجاوز نظامی علیه ایران مرتکب شد، از نظر ما، تکتکشان مصداق جنایت جنگی است. میناب به دلیل اینکه جمعی از معصومترین انسانها در جریان آن جنایت به شهادت رسیدند، برجسته شد.
لامرد هم همینطور، به دلیل اینکه برای اولین بار از یک سلاح ممنوعه برای کشتار بیشتر استفاده کردند. سخنگوی وزارت خارجه در پاسخ به سوال ایسنا مبنی بر اینکه واشنگتنپست خبر داده شماری از فرماندهان ارشد ارتش آمریکا به وزیر جنگ هشدار دادهاند که ادامه جنگ گسترده علیه ایران دیگر از نظر منابع و آمادگی نظامی قابل تداوم نیست و میتواند توان آمریکا برای مقابله با تهدیدها در اروپا، آسیا، آمریکای لاتین و حتی دفاع از خاک خود را کاهش دهد. با توجه به ادعاهای ترامپ مبنی بر اینکه «همه چیز خوب است»، این تناقض را چگونه ارزیابی میکنید؟
گفت: در اینکه آمریکا به دلیل گرفتار شدن در وضعیتی که خودش ایجاد کرده، دچار سردرگمی شده و برای فرار از واقعیت هر بار دروغی را منتشر میکند، تردیدی نیست. وی ادامه داد: آنچه واضح است، اینکه آمریکا به دلیل اشتباه محاسباتی، به دلیل ارتکاب یک جنگ غیرقانونی علیه جمهوری اسلامی ایران و به نوعی گرفتار کردن کل منطقه و جهان در این جنگ، دچار فرسایش شده است و این یک واقعیت است که در بدنه نیروهای مسلح و ارتش آمریکا، اعتراضات فزایندهای نسبت به عملکرد هیات حاکمه آمریکا وجود دارد. افکار عمومی آمریکا نیز از رفتار دولتمردان خود خسته شدهاند.
در این موارد تردیدی نیست و ظاهراً دروغگویی تبدیل به بخشی از دیپلماسی عمومی آمریکا برای مدیریت فضایی شده است که خودشان در آن گرفتار شدهاند. بقایی در پاسخ به این سوال که رئیسجمهور آمریکا در ماههای اخیر چندین بار اقدام به عددسازی درباره تعداد جانباختگان ناآرامیهای دیماه ۱۴۰۰ کرده است؛ بهگونهای که از ابتدا که رقم ۲۰ هزار را مطرح کرد، پیوسته آن را افزایش داد و به ۳۰ هزار، ۴۵ هزار، ۵۰ هزار و اخیراً ۱۰۰ هزار نفر رساند. هرچند که اساساً به اظهارات رئیسجمهور آمریکا هیچ اعتباری نیست، اما این عددسازیهای جعلی را چگونه میتوان ارزیابی کرد؟
گفت: به نظر میرسد که بسیاری تصور میکردند دروغگویی برای طرفهای آمریکایی صرفاً یک تفنن یا سرگرمی است، اما این رفتار کم کم به بخشی از دیپلماسی عمومی آنها تبدیل شده و اکنون گمان میرود که جامعه جهانی به این جمعبندی رسیده که دروغگویی در آمریکا به یک صنعت پردرآمد مبدل شده است. وی افزود: اگر این عددسازیها را در ۶ ماه اخیر کنار هم بگذاریم، میبینیم که از ۲۰ هزار شروع شد، سپس به ۳۰ هزار، ۴۰ هزار، ۱۰۰ هزار رسید و دور از ذهن نیست که در روزها و هفتههای آینده این رقم را به میلیون نفر هم برسانند.
ما برخلاف طرفهای آمریکایی که هیچ ارزشی برای جان انسانها قائل نیستند، برای تکتک شهروندانمان که در جریان ناآرامیها جان خود را از دست دادند، عمیقاً اندوهگین هستیم. اما تردیدی نداریم که آمریکا نه تنها ارزشی برای جان انسانها قائل نیست، بلکه هیچ دلسوزی نیز برای ایرانیان ندارد؛ در غیر این صورت، مرتکب جنایاتی که پیشتر در این جلسه به برخی از آنها اشاره کردید، نمیشد.
بقایی در ادامه گفت: توجه داشته باشید که حتی اگر آمریکا رقم جانباختگان را به یک میلیون نفر هم برساند، عدد ۱۶۸ بهعنوان نماد جنایات میناب از ذهن ما پاک نخواهد شد و هرگز آن جنایات را فراموش نخواهیم کرد. بهنظر میرسد یکی از اهداف آمریکاییها از این عددسازیها و تولید اخبار جعلی، تلاش برای بهحاشیه راندن جنایاتی است که مرتکب شدهاند و ما هرگز از آنها نخواهیم گذشت؛ آنها میخواهند با مشغول کردن جامعه جهانی به این اعداد ساختگی، افکار عمومی را منحرف کنند. اما خوشبختانه جامعه جهانی نیز گول این حرفها را نمیخورد.
جالب است که امروز یکی از دوستان همین موضوع را از یک نرمافزار هوش مصنوعی پرسیده بود و پاسخ دریافتی به تناقضگوییهای آشکار آمریکاییها اشاره داشت. بهگونهای که گویا هوش مصنوعی با وجود آن که بسیاری از بخشهای آن تحت نفوذ خود آمریکا طراحی شدهاند، از دست دروغهای پیاپی آنها ذله شده است.
منبع: خبرگزاری موج
