سازمان شانگهای ابتدا با اهداف امنیتی پایهگذاری شد، اما در ادامه، توسعه همکاریهای اقتصادی را نیز در دستور کار اعضای خود قرار داد. به دلیل توجه و اهمیت چشمگیر مسأله امنیت در میان کشورهای منطقه و پیوند تنگاتنگ و گسستناپذیر میان امنیت و اقتصاد، تعداد اعضای رسمی و ناظر این سازمان به سرعت افزایش یافت و امروزه جمهوری اسلامی ایران نیز در بالاترین سطح عضویتی (عضویت رسمی) این سازمان قرار دارد.
در شرایط زیادهخواهیهای روزافزون آمریکا در سراسر جهان، تحرکات جنگطلبانهای که علیه ایران ایجاد شده و به بروز اختلال و مشکلاتی در حوزه حملونقل انرژی در تنگه هرمز انجامیده و همچنین جنگهای تعرفهای که ایالات متحده علیه کشورهایی همچون چین و روسیه دنبال میکند، نقش سازمان شانگهای برای حضور فعالتر در عرصه ایجاد و تثبیت امنیت منطقهای فوق العاده حائز اهمیت است. این امر دقیقا همان انتظاری است که ما از سازمان شانگهای داریم؛ موضوعی که در سخنان دکتر پزشکیان در این اجلاس نیز به شکلی برجسته انعکاس یافت.
تاکید بر این بود که جمهوری اسلامی ایران انتظار دارد سازمان شانگهای بهعنوان یک نهاد امنیتی، وظایف و مسئولیتهای خود را در قبال تأمین امنیت در منطقه خلیجفارس با جدیت پیگیری کند و مواضع قاطعتری را اتخاذ نماید.
در مجموع، مسئولیتپذیری سازمان شانگهای در قبال تأمین امنیت در غرب آسیا—نه تنها در حوزه خلیجفارس و در مقابله با سلطهطلبی آمریکا، بلکه در سراسر منطقه غرب آسیا و به دلیل جنایات رژیمصهیونیستی در غزه و مصائبی که امروز بر سر مردم مظلوم فلسطین میگذرد—یکی از خواستهها و مطالبات اصلی جمهوری اسلامی ایران بوده است که نیازمند ایفای نقش و فعالیت بیشتر این سازمان است. این اجلاس فرصت مغتنمی را نیز فراهم آورد تا رئیسجمهور محترم مواضع جمهوری اسلامی ایران را در قبال جنگ و فشارهای تحمیلشده تشریح کند.
در سخنرانی ایشان، بر نقد سیاستهای یکجانبهگرایانه آمریکا تاکید شد و این ضرورت تبیین گردید که سازمان شانگهای باید با سرعتی بیشتر به سمت چندجانبهگرایی حرکت کرده و با یکجانبهگرایی آمریکا—بهویژه در حوزههای اقتصادی و تلاش برای کاهش ارزش و سلطه دلار—به مقابله جدی بپردازد. در کنار این مباحث، دیدارهای دوجانبه رئیسجمهور با مقامات عالیرتبه حاضر در اجلاس، از جمله دیدار با آقای ولادیمیر پوتین، از اهمیت ویژهای برخوردار بود.
در این دیدار، مشابه گفتوگوها با سایر مقامات کشورهای عضو سازمان شانگهای، آقای پوتین تاکید کرد که در ارتباط با تحریمهای غیرقانونی آمریکا علیه ایران، حتما جمهوری اسلامی ایران را همراهی خواهند کرد و اجازه نخواهند داد که این تحریمها به نتیجه برسد. سایر اعضای شانگهای نیز در همین چارچوب و با ادبیات مختلف صحبت کردند. علاوه بر این، موضوع توسعه روابط ایران با کشورهایی نظیر قزاقستان، جمهوری آذربایجان و قرقیزستان نیز در این اجلاس مورد بحث و گفتوگوی دکتر پزشکیان و همتاهای عضو سازمان شانگهای قرار گرفت.
همچنین در بعد دوجانبه، دیداری که با رئیسجمهور قرقیزستان انجام شد و بررسی ظرفیتهای همکاری برای تعامل بیشتر دو کشور، نکته مثبت دیگری از این اجلاس بود. اما در بعد اقتصادی، سه پیشنهاد مهمی که رئیسجمهور ایران مطرح کرد، شامل: «تأسیس یک بانک مشترک»، «ایجاد یک ساختار بیمهای» و «بهرهبرداری و همکاری بیشتر در حوزه انرژی توسط کشورهای عضو شانگهای» بود.
این پیشنهادات سهگانه از اهمیت زیادی برخوردار هستند و چنانچه دبیرخانه سازمان شانگهای به این موضوع توجه کند و کشورهای عضو—که از این پیشنهادها استقبال هم کردهاند—به طور جدی وارد عرصه شوند، ما میتوانیم در بخش اقتصادی نیز با سیاستهای یکجانبهگرایانه آمریکا در جهان مقابله کنیم.
به اعتقاد من، در مجموع، برگزاری اجلاس شانگهای در مقطع فعلی به دلیل حوادث مهمی که در جهان در حال رخ دادن است—از جمله جنگطلبی آمریکا در خلیجفارس، جنایات رژیمصهیونیستی در غرب آسیا، حملاتی که رژیمصهیونیستی به همسایگان پیرامونی خود از جمله سوریه انجام میدهد و همچنین پیشنهادهای کشورهای مختلف در ارتباط با نوعی حرکت چندجانبهگرایانه اقتصادی برای تقویت همکاریهای مهم در زمینههای تجارت انرژی، گردشگری (توریسم) و همکاریهای بانکی با استفاده از پول ملی—از نکات بسیار مثبتی بود.
در دورهگذار از یکجانبهگرایی به چندجانبهگرایی، برگزاری اجلاسهایی مانند اجلاس شانگهای و حضور فعال ایران در این نشستها میتواند تأثیری تعیینکننده را در آینده نظم جهانی، به خصوص در منطقه به جا بگذارد.
منبع: جام جم آنلاین
