به گزارش تجارت نیوز، افزایش قیمت مکملهای ویتامینی در سالهای اخیر، دسترسی بخشی از خانوارها به محصولاتی را که در شرایط خاص میتوانند برای جبران کمبودهای تغذیهای ضروری باشند، دشوارتر کرده است. بررسی قیمت پنج مکمل پرمصرف شامل مولتیویتامین بانوان بالای ۵۰ سال، منیزیم سیترات پلاس، ویتامین D3، ویتامین C و ویتامین B کمپلکس نشان میدهد قیمت همه این محصولات بین سالهای ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ افزایش قابلتوجهی داشته است.
بر اساس قیمتهای ارائهشده، بیشترین افزایش مربوط به ویتامین D3 هزار واحد یوروویتال است که از ۲۰۵ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به ۹۳۸ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی قیمت آن در دو سال حدود ۳۵۸ درصد افزایش یافته است. پس از آن، ویتامین B کمپلکس با حدود ۱۵۸ درصد و مولتیویتامین بانوان بالای ۵۰ سال با حدود ۱۵۵ درصد افزایش قرار دارند.
ویتامینها چرا برای بدن مهماند؟
به گفته بسیاری از کارشناسان حوزه سلامت در شرایطی که درصد قابل توجهی از مردم توانایی تامین مواد مغذی خود را ندارند، استفاده از ویتامینها تا حد امکان میتواند از بروز بیماریها و کمبودهای تغذیهای جلوگیری کند اما افزایش قیمت این مکملها هم خود به معضل تازهای برای خانوارهای کم درآمد تبدیل شده است.
ویتامینها و مواد معدنی برای مجموعهای از فرآیندهای حیاتی بدن از جمله تولید انرژی، عملکرد سیستم عصبی، خونسازی، عملکرد عضلات، سلامت استخوانها و فعالیت سیستم ایمنی ضروری هستند. با این حال، یک نکته مهم وجود دارد: مکمل غذایی جایگزین تغذیه سالم نیست و مصرف آن برای همه افراد الزامی نیست. نیاز به مکمل به سن، رژیم غذایی، شرایط جسمی، داروهای مصرفی و وجود یا نبود کمبود بستگی دارد.
دفتر مکملهای غذایی مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH) نیز تأکید میکند که مکملها باید بر اساس نیاز فردی و با توجه به میزان دریافت مواد مغذی از غذا مورد استفاده قرار گیرند. بنابراین افزایش قیمت مکملها زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که فرد به دلیل رژیم غذایی نامناسب، بیماری، افزایش سن یا شرایط خاص پزشکی واقعاً به تأمین یک ماده مغذی نیاز داشته باشد.
مولتیویتامین بانوان بالای ۵۰ سال؛ چرا اهمیت دارد؟
با افزایش سن، احتمال ناکافی بودن دریافت برخی ویتامینها و مواد معدنی افزایش پیدا میکند. مولتیویتامینهای مخصوص بانوان بالای ۵۰ سال معمولاً با هدف تأمین بخشی از نیازهای تغذیهای این گروه سنی طراحی میشوند.
این محصولات میتوانند مجموعهای از ویتامینها و مواد معدنی را در یک فرآورده فراهم کنند، اما نباید تصور کرد مصرف آنها بهتنهایی میتواند از تمام بیماریها جلوگیری کند یا جایگزین رژیم غذایی شود. اهمیت این موضوع در سنین بالاتر بیشتر میشود؛ برای مثال، کمبود ویتامین B12 میتواند با خستگی، ضعف، اختلالات عصبی و مشکلات شناختی همراه باشد و بررسی وضعیت B12 در افراد مسن در شرایط خاص اهمیت پیدا میکند.
منیزیم؛ از عملکرد عضلات تا سیستم عصبی
منیزیم یکی از مواد معدنی ضروری بدن است و در عملکرد طبیعی عضلات و اعصاب، تنظیم قند خون و بسیاری از واکنشهای سلولی نقش دارد. کمبود شدید منیزیم میتواند با ضعف، بیاشتهایی، تهوع، گرفتگی عضلات، گزگز و بیحسی، اختلالات ریتم قلب و در موارد شدیدتر تشنج همراه شود. با این حال، مصرف خودسرانه دوزهای بالای منیزیم نیز منطقی نیست و مکمل منیزیم میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد؛ بنابراین انتخاب نوع و مقدار مکمل بهتر است بر اساس شرایط فرد انجام شود.
ویتامین D؛ یکی از مهمترین ویتامینها برای سلامت استخوان
ویتامین D نقش مهمی در جذب کلسیم و حفظ سلامت استخوانها دارد. کمبود آن در بزرگسالان میتواند به استئومالاسی، درد استخوان و ضعف عضلانی منجر شود. به همین دلیل، ویتامین D یکی از مکملهایی است که در صورت اثبات کمبود یا وجود عوامل خطر، ممکن است توسط پزشک توصیه شود. اما قیمت این محصول هم از ۲۰۵ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ به ۹۳۸ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی طی دو سال حدود ۴.۶ برابر شده است.
ویتامین C؛ نقش در کلاژنسازی و عملکرد سیستم ایمنی
ویتامین C یک ویتامین محلول در آب است که در ساخت کلاژن، ترمیم بافتها، جذب آهن و عملکرد طبیعی سیستم ایمنی نقش دارد. کمبود شدید و طولانیمدت ویتامین C میتواند پیامدهای جدی داشته باشد، اما در فردی که رژیم غذایی متنوعی دارد، الزاماً نیاز به مصرف روزانه مکمل با دوز بالا وجود ندارد. بنابراین نباید افزایش قیمت مکمل ویتامین C را به معنای ضرورت خرید آن برای همه افراد تفسیر کرد؛ مسئله اصلی، تأمین نیاز بدن است که در بسیاری از موارد از طریق مواد غذایی امکانپذیر است.
ویتامینهای گروه B؛ سوختوساز و سیستم عصبی
ویتامینهای گروه B مجموعهای از ویتامینهای مختلف هستند که در فرآیندهای متابولیکی، تولید انرژی، عملکرد سیستم عصبی و تشکیل سلولهای خونی نقش دارند. برای مثال، کمبود ویتامین B6 میتواند با کمخونی، مشکلات پوستی، التهاب زبان و در کمبود شدیدتر با افسردگی، گیجی و ضعف سیستم ایمنی همراه باشد. البته این مسئله به معنای آن نیست که هر فرد برای افزایش انرژی یا متابولیسم خود باید B کمپلکس مصرف کند. اگر کمبود وجود نداشته باشد، افزایش مصرف ویتامینها الزاماً به افزایش محسوس سوختوساز یا انرژی منجر نمیشود.
تبعات عدم استفاده از مکملها چیست؟
باید میان «کمبود ویتامین» و «مصرف نکردن مکمل» تفاوت قائل شد. اگر فردی نیاز تغذیهای خود را از طریق غذا دریافت کند، مصرف نکردن مکمل لزوماً پیامد منفی ندارد. اما اگر فرد دچار کمبود یک ماده مغذی باشد و این کمبود درمان نشود، ممکن است در طول زمان عوارض ایجاد کند. بنابراین مشکل اصلی، ادامهدار شدن کمبود تغذیهای بدون تشخیص و درمان است، نه صرفاً نخوردن قرص مکمل.
گرانی مکملها؛ فشار مضاعف بر سبد سلامت خانوار
مساله دیگر این است که روند افزایش قیمت مکملها یکسان نبوده و همین مساله هم می تواند فشار مضاعفی به سبد سلامت خانوار وارد کند. در فاصله ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵، ویتامین D با افزایش حدود ۳۵۸ درصد در صدر قرار گرفته و B کمپلکس و مولتیویتامین بانوان نیز بیش از ۱۵۰ درصد افزایش قیمت داشتهاند. در مقابل، ویتامین C حدود ۸۸ درصد و منیزیم سیترات پلاس حدود ۹۲ درصد گران شدهاند. این اختلاف نشان میدهد نمیتوان از یک نرخ واحد برای گرانی مکملها صحبت کرد. با این حال، نتیجه مشترک همه این قیمتها افزایش هزینه خانواری است که چند مکمل را به صورت مستمر مصرف میکند.
اگر فردی بخواهد هر پنج محصول را بر اساس قیمتهای سال ۱۴۰۵ خریداری کند، مجموع هزینه یک دوره خرید از این پنج محصول به حدود ۳ میلیون و ۳۶۸ هزار تومان میرسد؛ در حالی که همین پنج محصول بر اساس قیمتهای سال ۱۴۰۳ در مجموع حدود ۱ میلیون و ۳۴۲ هزار تومان قیمت داشتند. به این ترتیب هزینه خرید این سبد نمونه طی دو سال حدود ۱۵۱ درصد افزایش یافته است.
ضرورت دسترسی عادلانه به مکملهای مورد نیاز
مکملها نباید به کالاهای لوکس تبدیل شوند؛ البته از سوی دیگر، سیاست سلامت نیز نباید به سمت تجویز یا مصرف بیرویه مکملها حرکت کند. راهکار منطقی، شناسایی گروههایی است که واقعاً در معرض کمبود قرار دارند، انجام آزمایش در موارد لازم، آموزش عمومی درباره منابع غذایی و تأمین مکمل مورد نیاز با قیمت قابلدسترس است. در نهایت، سلامت بدن با یک قرص تأمین نمیشود. تغذیه متنوع، فعالیت بدنی، خواب کافی و پیگیری پزشکی در کنار تأمین ویتامینها و مواد معدنی مورد نیاز قرار میگیرند. مکمل زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که نیاز واقعی بدن را هدف قرار دهد، نه اینکه صرفاً به دلیل تبلیغات یا تصور « ویتامین بیشتر، سلامت بیشتر» مصرف شود.
منبع: تجارت نیوز
