قزوین- هویت قزوین در بازار و محلهها، باغستان و دشت، در آیینها و زبان مردم، در خاطره خانوادهها، در تجربه کار و کشاورزی، در سبک زندگی نسلها و در نسبت میان سنت و زندگی مدرن نیز حضور دارد.
خبرگزاری مهر، گروه استانها- حمیدرضا ملازینل*: هفته قزوین فرصتی است تا از سطح گرامیداشت یک نام و مناسبت فراتر برویم و درباره خودِ شهر گفتوگو کنیم؛ درباره گذشتهای که به ما رسیده، زندگیای که امروز در آن جریان دارد و افقی که میتوان برای فردای آن ترسیم کرد. قزوین فقط یک محدوده جغرافیایی یا مجموعهای از بناهای تاریخی نیست؛ قزوین خاطرهای زنده، تجربهای فرهنگی و هویتی است که همچنان در حال شکلگیری است.
هر شهر با دو تصویر زندگی میکند: تصویری که از گذشته به یادگار دارد و تصویری که در زمانه خود از خویش میسازد. اگر میان این دو پیوندی برقرار نشود، شهر یا در گذشته متوقف میماند یا در شتاب توسعه، بخشی از هویت خود را از دست میدهد. مسئله قزوین نیز همین است: چگونه میتوان میراث تاریخی و فرهنگی این شهر را به روایتی معاصر، زنده و الهامبخش برای نسل امروز و فردا تبدیل کرد؟
در این میان، هنر نقشی اساسی دارد. هنر فقط ابزار زیباسازی و سرگرمی نیست؛ هنر، زبان فهم و روایت شهر است. سینما میتواند چهرهها و تجربههای کمتر دیدهشده قزوین را به تصویر بکشد؛ ادبیات میتواند قصهها، خاطرات و جهان انسانی شهر را به نسلهای آینده بسپارد؛ عکاسی میتواند زندگی روزمره و تحولات اجتماعی را ثبت کند؛ و هنرهای تجسمی، خوشنویسی، موسیقی و طراحی شهری میتوانند نشانههای هویتی قزوین را در فضای عمومی آشکار سازند.
هویت قزوین در بناهای تاریخی و نامهای بزرگ آن خلاصه نمیشود. این هویت در بازار و محلهها، باغستان و دشت، در آیینها و زبان مردم، در خاطره خانوادهها، در تجربه کار و کشاورزی، در سبک زندگی نسلها و در نسبت میان سنت و زندگی مدرن نیز حضور دارد. اگر قرار است قزوین بهدرستی معرفی شود، باید همه این لایهها در کنار یکدیگر دیده شوند؛ قزوین باید هم شهر تاریخ و میراث باشد و هم شهر زندگی، خلاقیت و آینده.
از این منظر، پیشرفت را نمیتوان تنها در توسعه کالبدی، ساختوساز و گسترش زیرساختها خلاصه کرد. شهر پیشرفته، شهری است که نسبت خود را با گذشته میشناسد، واقعیت امروز خود را میفهمد و میتواند آیندهای روشن و قابلتصور برای شهروندانش بسازد. هنر در این مسیر، امری حاشیهای نیست؛ بخشی از زیرساخت فرهنگی پیشرفت است.
هنر میتواند میان میراث و زندگی معاصر پل بزند. میتواند بناهای تاریخی را از عناصر خاموش و تماشایی، به موضوع گفتوگو، آموزش و تجربه تبدیل کند؛ میتواند باغستان را نه فقط یک پهنه طبیعی، بلکه بخشی از حافظه و هویت زیستی شهر نشان دهد؛ و میتواند گردشگر را از بازدیدکنندهای عبوری، به مخاطبی علاقهمند و همراه تبدیل کند. از سوی دیگر، هنر با فعالکردن ظرفیت هنرمندان و جوانان، میتواند به اقتصاد خلاق، گردشگری فرهنگی و پویایی اجتماعی شهر نیز یاری رساند.
قزوین برای ورود به مرحلهای تازه، نیازمند روایتی جامع، منسجم و معاصر از خویش است؛ روایتی که گذشته را تحریف نکند، اما در آن متوقف نیز نشود. روایتی که بتواند به پرسشهایی روشن پاسخ دهد: قزوین چه ویژگیهای متمایزی دارد؟ چه تجربهای برای شهروند و مسافر فراهم میسازد؟ چه روایتهایی از آن هنوز ناگفته مانده است؟ و چگونه میتواند از سرمایه فرهنگی خود برای ساختن آینده بهره بگیرد؟
این روایت، با همکاری مدیریت شهری، نهادهای فرهنگی، دانشگاهها، رسانهها، هنرمندان و جامعه محلی شکل میگیرد. تولید فیلم، مستند، رمان، داستان، عکس، آثار تجسمی و موسیقی درباره قزوین؛ ثبت خاطرات مردم؛ توجه به هنر در فضای شهری؛ طراحی مسیرهای فرهنگی و تربیت نسل تازهای از نویسندگان، فیلمسازان، عکاسان و روایتگران شهر، گامهایی عملی در این مسیر است.
قزوین باید از «موضوع بودن» در روایت دیگران، به «راوی بودن» درباره خود تبدیل شود. باید بتوانیم این شهر را نه فقط با زبان آمار و گزارش، که با زبان تصویر، داستان، شعر، موسیقی و تجربه انسانی معرفی کنیم. هر هنرمند قزوینی میتواند بخشی از این روایت را بسازد و هر اثر هنری میتواند پنجرهای تازه به هویت شهر بگشاید.
هفته قزوین، دعوتی است به بازشناسی، بازنمایی و بازآفرینی این هویت؛ فرصتی برای آنکه بپذیریم آینده قزوین تنها در طرحهای عمرانی و برنامههای اقتصادی ساخته نمیشود، بلکه در تخیل فرهنگی مردم، در روایتهایی که از شهر تولید میکنیم و در تصویری که به نسل آینده میسپاریم نیز شکل میگیرد.
اگر هنر را جدی بگیریم، قزوین میتواند از شهری صرفاً تاریخی، به شهری روایتگر، خلاق و الهامبخش تبدیل شود؛ شهری که گذشتهاش را پاس میدارد، امروز خود را میفهمد و آیندهاش را با اعتماد و آگاهی میسازد.
منبع: خبرگزرای مهر
