به گزارش جامجم آنلاین، شاید خیلی از ما ندانیم سرنوشت زبالهای که هر روز در مخزن محله رها میکنیم، چیست. کیسهای که از خانه بیرون میبریم، خیلی زود از مقابل چشممان ناپدید میشود؛ اما این پایان ماجرا نیست. بخش قابلتوجهی از این زبالهها راهی آرادکوه میشوند؛ مجموعهای در کیلومتر ۲۳ جاده قدیم تهران ـ قم که بخش اصلی پردازش و دفع پسماند پایتخت و شهرهای اطراف را بر عهده دارد. آرادکوه روزانه پذیرای حدود ۶ هزار تن پسماند است؛ حجمی عظیم که دفن و انباشت آن در این مجموعه، تصویری از کوههای زباله را در این منطقه ایجاد کرده است.
اما مسئله آرادکوه فقط بزرگی حجم پسماند نیست؛ آنچه این مجموعه را به یک دغدغه جدی محیطزیستی تبدیل کرده، پیامدهای ناشی از ادامه همین شیوه مدیریت پسماند است؛ از بوی نامطبوع و شیرابه گرفته تا نگرانی درباره آلودگی آب و خاک و آثار آن بر زندگی و سلامت ساکنان منطقه. طی سالهای گذشته، درباره ساماندهی آرادکوه، استفاده از فناوریهای جدید، کاهش دفن و راهاندازی زبالهسوز صحبتهای زیادی مطرح شده، اما فاصله میان وعدهها و آنچه در میدان دیده میشود، همچنان قابل توجه است.
شیرابه، بو و آلودگی؛ سهم مردم از آرادکوه مرداد امسال، علی کلهر شهردار کهریزک با اشاره به مطالبات زیستمحیطی مردم منطقه، یکی از مهمترین موضوعات را پیامدهای فعالیت مجموعه آرادکوه عنوان کرد. به گفته او، ساکنان منطقه مدتهاست با آثار و تبعات فعالیت مراکز مرتبط با مدیریت پسماند مواجهاند و ساماندهی شیرابهها و جلوگیری از آلودگیهای زیستمحیطی باید با جدیت بیشتری دنبال شود. شیرابه یکی از مهمترین نگرانیها در محل دفن و پردازش پسماند است؛ مایعی آلوده که در صورت مدیریت نامناسب میتواند به منابع آب و خاک آسیب بزند.
از سوی دیگر، بوی نامطبوع آرادکوه نیز از مطالبات جدی مردم منطقه به شمار میرود؛ موضوعی که گاهی حتی به یکی از گزینههای مطرح درباره منشأ بوی نامطبوع در تهران تبدیل شده است. محمد علیمحمدی، رئیس حوزه قضایی بخش کهریزک نیز مرداد امسال با اشاره به مشکلات ناشی از فعالیت آرادکوه، «بوی نامطبوع و تهدیدات زیستمحیطی» را از مهمترین دغدغههای موجود عنوان کرد و گفت برای کاهش این مشکلات جلساتی با مسئولان برگزار شده، اما باید پذیرفت که حل ریشهای مشکلات آرادکوه نیازمند اجرای زیرساختهای اساسی است. با این حال، مسئله فقط بوی نامطبوع نیست.
وقتی روزانه هزاران تن پسماند وارد مجموعهای میشود که بخش قابلتوجهی از آن دفن میشود، مدیریت اصولی شیرابه، گازهای ناشی از تجزیه زباله، آلودگی خاک و جلوگیری از آثار ثانویه پسماند اهمیت مستقیمی برای محیطزیست و سلامت مردم پیدا میکند. به همین دلیل، ادامه وضعیت موجود را نمیتوان صرفاً یک مشکل محلی یا مدیریتی دانست.
از زبالهسوز تا اکوپارک راهکار اصلی که طی سالهای گذشته بارها از سوی مسئولان مطرح شده، کاهش دفن و حرکت به سمت فناوریهای نوین مدیریت پسماند است. یکی از مهمترین این وعدهها، راهاندازی زبالهسوز در آرادکوه است؛ طرحی که قرار بود با کاهش حجم پسماند، بخشی از آثار زیستمحیطی دفن زباله را کاهش دهد و حتی امکان تولید برق از پسماند را فراهم کند. رئیس حوزه قضایی بخش کهریزک نیز با اشاره به همین موضوع گفته است مقدمات اجرای طرح زبالهسوز انجام شده، اما تحریمها و برخی محدودیتها روند اجرای آن را کند کرده است.
او تأکید کرده تا زمانی که این زیرساخت به بهرهبرداری نرسد، نمیتوان انتظار داشت مشکلات آرادکوه به شکل ریشهای برطرف شود. در کنار زبالهسوز، حالا طرح دیگری نیز مطرح شده است؛ تبدیل آرادکوه به «اکوپارک». داوود گودرزی، معاون خدمات شهری و محیطزیست شهرداری تهران بهتازگی از نزدیک شدن به توافقات نهایی برای قرارداد زبالهسوز خبر داده و گفته است در طراحی جدید، آرادکوه قرار است به مجموعهای تبدیل شود که روشهای مختلف مدیریت و بازیافت پسماند را در خود جای دهد.
بر اساس این طرح، تولید سوخت مشتقشده از پسماند، تولید کمپوست، مدیریت پسماند خشک، توسعه زنجیره بازیافت و استفاده از ظرفیت شرکتهای دانشبنیان و سرمایهگذاران در کنار روشهایی مانند زبالهسوزی پیشبینی شده است. همزمان، محسن قضاتلو مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران از آغاز طراحی سامانه مدرن تصفیه شیرابه آرادکوه با همکاری برنامه عمران ملل متحد (UNDP) خبر داده است؛ طرحی که قرار است با استفاده از دانش فنی بینالمللی، به کاهش آلودگی منابع آب و خاک و بهبود وضعیت زیستمحیطی مجموعه کمک کند.
همه این طرحها در صورت اجرا میتوانند بخشی از مشکلات آرادکوه را کاهش دهند، اما مسئله اساسی همچنان پابرجاست: چه زمانی قرار است وعدهها از مرحله طراحی و قرارداد به مرحله اجرا و نتیجه برسند؟ آرادکوه همچنان محل انباشت بخش بزرگی از زباله پایتخت است و در این مدت بارها از ساماندهی آن، کاهش دفن، راهاندازی زبالهسوز، تصفیه شیرابه و تغییر شیوه مدیریت پسماند سخن گفته شده است. حالا نیز از اکوپارک شدن این مجموعه صحبت میشود؛ اما برای مردمی که با بوی نامطبوع و تبعات زیستمحیطی، زندگی در مجاورت آرادکوه را تجربه کردهاند، دیگر صرف وعده کافی نیست.
مشکل آرادکوه فقط کوههای زباله نیست؛ مسئله، تأخیر طولانی در حل یکی از مهمترین چالشهای محیطزیستی تهران و ادامه وضعیتی است که میتواند سلامت و کیفیت زندگی مردم منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. اکنون باید دید این بار وعده اکوپارک و زبالهسوز، سرنوشتی متفاوت از طرحهای مطرحشده در سالهای گذشته پیدا میکند یا آرادکوه همچنان محل دفن زباله و وعدههای عملینشده خواهد ماند.
منبع: جام جم آنلاین
