نورنیوز-گروه اقتصادی: جنگ ایران فقط معادلات نظامی و سیاسی منطقه را تغییر نداده، بلکه آثار آن به بازار انرژی و قیمت سوخت در نقاط مختلف جهان نیز سرایت کرده است. دادههای گلوبال پترول پرایسز نشان میدهد در فاصله ۲۳ فوریه تا اول اوت ۲۰۲۶، قیمت گازوئیل در شمار زیادی از کشورهای جهان افزایش قابلتوجهی داشته و شدت این افزایش در برخی کشورها به بیش از ۸۰ و حتی ۱۰۰ درصد رسیده است. در صدر این فهرست، لائوس با رشد ۱۴۹.۷ درصدی قرار دارد؛ رقمی که نشاندهنده بیش از دو برابر شدن قیمت گازوئیل در این بازه است.
پس از لائوس، فیجی با ۱۱۰.۱ درصد، میانمار با ۸۵.۶ درصد، لسوتو با ۸۴.۴ درصد و اندونزی با ۸۰.۱ درصد قرار دارند. این پنج کشور بالاترین نرخهای افزایش قیمت را تجربه کردهاند. در ادامه فهرست، امارات متحده عربی با ۷۱.۸ درصد، نیوزیلند با ۷۰.۶ درصد، پرو با ۶۴.۵ درصد، مالزی با ۶۲.۹ درصد و تانزانیا با ۶۰.۴ درصد قرار دارند. پس از آنها نیز نپال با ۵۸.۵ درصد، لبنان با ۵۴.۶ درصد، سنگاپور و شیلی هرکدام با ۵۴ درصد، هندوراس با ۵۳.۸ درصد، پاناما با ۵۳.۷ درصد، ویتنام با ۴۹.۳ درصد، سریلانکا با ۴۸ درصد، آفریقای جنوبی با ۴۷.۹ درصد و فیلیپین با ۴۶.۴ درصد ثبت شدهاند.
در میان قدرتهای اقتصادی و کشورهای اثرگذار بر بازار جهانی نیز افزایش قیمتها قابلتوجه است. آمریکا ۴۰.۵ درصد، چین ۲۸.۶ درصد، ژاپن ۱۰.۸ درصد، کرهجنوبی ۲۶.۳ درصد و استرالیا ۲۷.۵ درصد افزایش قیمت گازوئیل داشتهاند. در اروپا نیز انگلیس ۳۰.۱ درصد، فرانسه ۲۳.۹ درصد، ایتالیا ۱۷.۲ درصد، اسپانیا ۱۴.۴ درصد، آلمان ۷.۴ درصد، لهستان ۱۳ درصد، اوکراین ۳۵.۶ درصد، ترکیه ۸.۲ درصد، روسیه ۱.۷ درصد، فنلاند ۲۰.۹ درصد، هلند ۲۰.۹ درصد و بلژیک ۱۳ درصد افزایش را تجربه کردهاند. آمریکای شمالی و جنوبی نیز از این موج مصون نماندهاند.
قیمت گازوئیل در کانادا ۲۳.۸ درصد، مکزیک ۳.۶ درصد و کلمبیا ۲.۷ درصد افزایش داشته است. در مقابل، رشد قیمت در برخی کشورهای آمریکای جنوبی بسیار شدیدتر بوده؛ برزیل ۱۴.۳ درصد، آرژانتین ۲۴.۵ درصد، پاراگوئه ۳۱.۲ درصد، پرو ۶۴.۵ درصد و شیلی ۵۴ درصد افزایش داشتهاند. در آسیا، علاوه بر چین، ژاپن و کرهجنوبی، هند ۸.۳ درصد، پاکستان ۳۸.۱ درصد، تایلند ۳۲.۱ درصد، مالزی ۶۲.۹ درصد، اندونزی ۸۰.۱ درصد، ویتنام ۴۹.۳ درصد، فیلیپین ۴۶.۴ درصد، سنگاپور ۵۴ درصد، نپال ۵۸.۵ درصد و لبنان ۵۴.۶ درصد رشد قیمت را ثبت کردهاند.
امارات متحده عربی نیز با ۷۱.۸ درصد در میان کشورهایی قرار دارد که افزایش بسیار شدیدی داشتهاند. در آفریقا، مراکش ۳۲.۹ درصد، مصر ۱۷.۱ درصد، نیجریه ۴۴ درصد، کنیا ۳۹.۸ درصد و آفریقای جنوبی ۴۷.۹ درصد افزایش قیمت داشتهاند؛ در حالی که لسوتو با ۸۴.۴ درصد در جمع شدیدترین افزایشها قرار گرفته است. در اقیانوسیه نیز استرالیا ۲۷.۵ درصد، نیوزیلند ۷۰.۶ درصد و فیجی ۱۱۰.۱ درصد افزایش را تجربه کردهاند. این ارقام را میتوان در پنج دامنه کلی نیز مشاهده کرد: افزایش بیش از ۸۰ درصد، بین ۶۵ تا ۸۰ درصد، بین ۵۰ تا ۶۵ درصد، بین ۴۰ تا ۵۰ درصد و کمتر از ۴۰ درصد.
همچنین برای برخی کشورها اطلاعات قابل اتکایی در این مقایسه ارائه نشده است. اهمیت این جهشها فقط به هزینه سوخت در جایگاهها محدود نمیشود. گازوئیل سوخت اصلی بخش بزرگی از حملونقل جادهای، کامیونها، ماشینآلات کشاورزی، فعالیتهای صنعتی و زنجیره توزیع کالا در جهان است. بنابراین افزایش قیمت آن میتواند با بالا بردن هزینه حملونقل، به افزایش قیمت مواد غذایی، کالاهای صنعتی و خدمات منجر شود. از سوی دیگر، اختلاف شدید میان کشورها نشان میدهد که تبعات شوک انرژی صرفاً به قیمت جهانی نفت وابسته نیست.
میزان وابستگی به واردات، سیاستهای یارانهای، مالیات بر سوخت، ذخایر داخلی و شیوه قیمتگذاری دولتها میتواند شدت انتقال بحران را تغییر دهد. به همین دلیل، در حالی که روسیه تنها ۱.۷ درصد افزایش را تجربه کرده، رشد قیمت در لائوس به ۱۴۹.۷ درصد رسیده است. در مجموع، اعداد نشان میدهند جنگ آمریکا علیه ایران میتواند یکی از کانالهای مهم انتقال بحران ژئوپلیتیکی به اقتصاد جهانی را فعال کرده باشد؛ کانالی که از بازار انرژی آغاز میشود و از مسیر سوخت، حملونقل، تولید و توزیع کالا به زندگی روزمره مردم در کشورهای مختلف میرسد.
اگر فشار بر جریان انرژی ادامه پیدا کند، گازوئیل میتواند به یکی از مهمترین شاخصهای سنجش هزینه اقتصادی جنگ تبدیل شود.
منبع: نورنیوز
