به گزارش جماران، مرغ در طول دهههای گذشته دستخوش تحول چشمگیری شده و از یک غذای فرعی به پرتولیدترین و پرمصرفترین نوع گوشت در جهان تبدیل شده است که این امر به دلیل هزینه پایین، سرعت تولید و توانایی سازگاری با غذاها و فرهنگهای مختلف صورت گرفته است.
طبق دادههای گزارششده توسط روزنامه فایننشال تایمز انگلیس، تعداد مرغهای مصرفشده در سطح جهان از ۴۸.۳ میلیارد قطعه در سال ۲۰۰۶ به ۷۶.۲ میلیارد قطعه در سال ۲۰۲۳ افزایش یافته است، در حالی که طبق دادههای سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO)، در سال ۲۰۲۲ مرغ با پیشی گرفتن از گوشت خوک، به پرتولیدترین نوع گوشت تبدیل شد.
گلن تانسور، اقتصاددان کشاورزی در دانشگاه ایالتی کانزاس و مدیر رصدخانه تقاضای گوشت، میگوید: «ما هنوز از اوج تولید مرغ فاصله داریم.» در آغاز قرن بیستم، مرغها قرار نبود به محبوبترین گوشت جهان تبدیل شوند، زیرا کشاورزان آنها را عمدتاً برای تولید تخم مرغ پرورش میدادند. راجر هوروویتز، مورخ متخصص در صنایع غذایی آمریکا، گفت: «شکی نیست که تخممرغ در صنعت غذایی در اولویت بود.» اما سردخانهها، راهآهن و توسعه شهری مسیر صنعت را تغییر دادند و سپس سوپرمارکتها آمدند تا مرغ را به سمت تولید انبوه سوق دهند، با تمرکز بر ارائه محصولی یکنواخت، سرد، تکهبندی شده و ارزان.
انتخاب و اصلاح نژاد مصنوعی به توسعه نژادهایی کمک کرده است که سریعتر رشد میکنند و مقادیر بیشتری گوشت با راندمان بالاتر در مصرف خوراک تولید میکنند، در نتیجه زمان تولید را کاهش داده و قیمتها را پایین میآورند. با گسترش صنعت، ایالات متحده به رهبر مدل تولید صنعتی تبدیل شد، و بعد این صنعت در سطح جهان گسترش یافت. بر اساس دادههای فائو که توسط این روزنامه تحلیل شده است، برزیل در حال حاضر در صادرات گوشت مرغ پیشرو است و صادرات آن در سال ۲۰۲۴ به حدود ۴.۹ میلیون تن میرسد، در حالی که این رقم در سال ۲۰۰۰ حدود ۹۱۰ هزار تن بوده است.
ریچارد گریفیت، رئیس شورای بینالمللی طیور، این بخش را به دلیل شباهت روشهای پرورش و تولید در کشورهای مختلف، یک «صنعت واقعاً جهانی» توصیف میکند. آسیا و خاورمیانه تقاضا را افزایش میدهند منطقه آسیا و اقیانوسیه بزرگترین محرک رشد جهانی مصرف مرغ بود. آمریکا و اروپا نیز در رتبههای بعدی قرار دارند. چین و ایالات متحده روی هم رفته حدود یک سوم تقاضای جهانی را تشکیل میدهند. مرغ هم در بازارهای ثروتمند و هم در بازارهای نوظهور محبوبیت پیدا میکند و از افزایش قیمت گوشت گاو، رواج رژیمهای غذایی پرپروتئین و گسترش رستورانهای فست فود سود میبرد.
محدودیتهای فرهنگی و مذهبی کمتر در مقایسه با سایر گوشتها، به گوشت مرغ پتانسیل بیشتری برای انتشار میدهد و همچنین امکان استفاده از قسمتهای مختلف پرنده را در بازارهای متعدد فراهم میکند. چندین کشور به دلایل مربوط به امنیت غذایی و ایجاد شغل، به سمت افزایش تولید محلی حرکت میکنند که این امر باعث افزایش سرمایهگذاری در مزارع، کارخانههای خوراک دام، جوجهکشیها و تأسیسات فرآوری میشود. گریفیت میگوید: «ما در حال حاضر شاهد افزایش قابل توجه تولید داخلی چین هستیم.
این کشور در تلاش است تا به یک صادرکننده تبدیل شود.» در عربستان سعودی، تولید مرغ خانگی علیرغم دشواری تولید در این محیط بیابانی، به طور قابل توجهی افزایش یافته است، در حالی که بخش رستوران همچنان از تقاضا در چین پشتیبانی میکند. شرکت زنجیره ای «کنتاکی» وابسته به شرکت « یام چاینا» در طول سهماهه اول سال ۲۰۲۶، ۴۵۷ شعبه جدید افتتاح کرد و تعداد کل شعب خود در چین را تا پایان ماه مارس به ۱۳۴۵۴ رساند. از جهانی شدن تا محلی گرایی گسترش این بخش به افزایش تجارت مرغ منجمد بین کشورها محدود نمیشود، زیرا زنجیرههای تأمین به سمت تولید محلی بیشتر حرکت میکنند.
«مالدر»اقتصاددان کشاورزی، این تغییر را حرکتی «از جهانی شدن به محلی شدن» توصیف میکند که تا حدودی ناشی از تمایل دولتها به افزایش امنیت غذایی و کاهش وابستگی به منابع خارجی است. او میگوید: «امنیت غذایی و امنیت منابع همیشه در بسیاری از بازارهای در حال توسعه از اولویتهای اصلی بودهاند» و میافزاید که دولتها میخواهند «به دلایل امنیت غذایی و همچنین به دلایل ایجاد شغل» مرغ را به صورت محلی تولید کنند.
اما این گسترش با موانع فزایندهای از جمله آنفولانزای مرغی، آلودگی، زباله، فشار بر منابع خوراک دام و همچنین مخالفت ساکنان با مزارع صنعتی و کارخانههای فرآوری مواجه است. در اروپا، شرکتهای مرغداری در اخذ مجوزهای لازم برای تأسیس مزارع جدید با مشکلاتی روبرو هستند، در حالی که پروژههای بزرگ پس از اعتراضات و مخالفتهای محلی لغو یا رد شدهاند. ژان ایو گویرو، مرغدار فرانسوی، میگوید: «بین آنچه مردم به عنوان شهروند میگویند و رد میکنند، و آنچه میخواهند به عنوان مصرفکننده بخورند، تناقضی وجود دارد. ما هر روز با این تناقض زندگی میکنیم.» آیا گسترش متوقف خواهد شد؟
فایننشال تایمز میگوید که رشد تولید جهانی مرغ در دو دهه گذشته سالانه بین ۲ تا ۲.۵ درصد بوده است، اما در سه یا چهار سال گذشته به بیش از ۳ درصد افزایش یافته است. طبق گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، انتظار میرود مصرف گوشت مرغ، خوک، گاو و گوسفند در سراسر جهان تا سال ۲۰۳۲ به ترتیب ۱۵، ۱۱، ۱۰ و ۱۵ درصد افزایش یابد. پیشبینی میشود گوشت طیور ۴۱ درصد از پروتئین مصرفی از کل منابع گوشتی را در سال ۲۰۳۲ تشکیل دهد و پس از آن گوشت خوک، سپس گوشت گاو و گوسفند قرار دارند.
تونسور معتقد است که حتی بازارهای بالغ نیز در صورت افزایش صادرات میتوانند به افزایش تولید ادامه دهند و میگوید: «من نمیتوانم با قطعیت بگویم که به اوج تولید رسیدهایم.» اما به دست آوردن زمین و مجوزهای لازم برای گسترش، ممکن است بزرگترین مانع برای این صنعت باشد، نه تقاضای ضعیف. گریفیت هشدار میدهد که ادامهی گسترش نیازمند زیرساختها و مزارع بیشتر است و میگوید: «اگر در مورد امنیت غذایی و تولید داخلی خود جدی هستیم، به زمینهای کشاورزی و زیرساختهای بیشتری نیاز داریم… نکتهی اصلی این است که ما به آن دست پیدا نمیکنیم.»
منبع: جماران