به گزارش گروه رسانهای شرق،
قیمت نفت در هفته گذشته بیش از پنج درصد کاهش داشت و به حدود ۸۸ دلار رسید. همچنین قراردادهای آتی نفت برنت روز پنجشنبه هفته گذشته حدود ۸۸ دلار برای بشکه معامله شدند. این عدد در مسیر ثبت بزرگترین افت هفتگی خود از اواخر ژوئن یعنی از زمان اعلام آتشبس موقت جنگ ایران و آمریکاست. کاهش قیمت نفت در شرایطی رخ میدهد که برخی تحلیلگران صداوسیما پیشبینی کرده بودند که با تداوم این وضعیت، قیمت نفت به ۲۰۰ دلار میرسد.
نفت ۲۰۰ دلاری؛ از ادعا تا واقعیت
«نفت ۲۰۰ دلاری» ادعایی بود که بارها تحلیلگران صداوسیما بر زبان آوردند؛ فواد ایزدی در برنامهای در صداوسیما مدعی شد: «اگر ما ۲۰ درصد نفت دنیا را بیرون بیاوریم، نفت به ۲۰۰ دلار میرسد و اقتصاد دنیا نابود میشود». او تأکید کرد: «ما بمب اتم نداریم، تنگه هرمز را داریم که اگر آن را محکم بگیریم، میشود بمب اتم». داوود منظور، استاد دانشگاه امام صادق، دیگر تحلیلگری بود که مدعی ۲۰۰ دلاریشدن نفت شده و گفته بود: «انرژی دیگر برای ما صرفا یک کالا نیست و به ابزار امنیت کشور تبدیل شده و اهمیت ژئوپلیتیک پیدا کرده است».
مهرداد بذرپاش، وزیر سابق راه و شهرسازی نیز یکی دیگر از افرادی بود که مدام بر ۱۵۰دلاریشدن و کمیابشدن نفت تأکید میکرد و حتی مدعی شده بود این موضوع ظرف چهار هفته محقق میشود. علیاکبر رائفیپور، امیرحسین ثابتی، حسینعلی حاجیدلیگانی و… هم بارها به ۲۰۰دلاریشدن قیمت نفت اشاره کردند. این تحلیل در صداوسیما آنقدر داغ شد که حتی مجریان این رسانه هم با ادعای ۲۰۰دلاریشدن نفت بارها خبرساز شدند. با این حال و برخلاف پیشبینی این تحلیلگران، قیمت نفت به ۲۰۰ دلار نرسید و در حال حاضر بهای نفت افت هفتگی بیش از پنجدرصدی را به ثبت رسانده است.
قیمت نفت در پایان معاملات هفته گذشته به ۸۸ دلار و ۱۰ سنت رسید و نفت وست تگزاس اینترمدیت با ۱۳ سنت کاهش، به ۸۳ دلار و ۴۰ سنت رسید. قیمت نفت برنت در مجموع هفته پیش، بیش از پنج درصد و وست تگزاس بیش از چهار درصد کاهش داشتند.
گلدمن ساکس: حجم نفت عبوری تنگه هرمز افزایش داشت
در همین زمینه گلدمن ساکس، مؤسسه خدمات مالی و بانکداری و یکی از بزرگترین بانکهای سرمایهگذاری جهان، اعلام کرد حجم نفتی که از تنگه هرمز عبور میکند، به دوسوم پیش از جنگ ایران و آمریکا بازگشته است.
بلومبرگ هم گزارش داده است که براساس برآورد معاملهگران نفتی که در فعالیتهای مربوط به محمولههای نفتی مشارکت دارند و آنها را رصد میکنند، اکنون روزانه حدود شش تا هشت میلیون بشکه نفت خام از طریق تنگه هرمز حمل میشود. تحلیلگران گلدمن ساکس میگویند یکی از عواملی که به تداوم افزایش حجم محمولههای نفتی کمک کرده، درآمدهای بیسابقه در تاریخ بازار نفتکشهای غولپیکر است که انگیزه بیشتری را برای مالکان کشتیها جهت عبور از تنگه هرمز ایجاد میکند.
در این گزارش توضیح داده میشود که نفتکشها بشکههای نفت را تا نقطهای در خارج از خلیج فارس حمل میکنند و پس از رسیدن این کشتیهای شاتل به نقاط خارج از خلیج فارس، محمولههایشان توسط نفتکشهای دیگری تحویل گرفته میشود؛ نفتکشهایی که تمایلی برای عبور از تنگه ندارند. پیش از این سیانان نوشته بود که با کمک نیروی دریایی آمریکا، شرکتهای نفتی عربستان سعودی، کویت، قطر و امارات، نفتکشهایی را اجاره کردهاند که فرستندههای خود را خاموش میکنند و نفت را از خلیج فارس، از طریق تنگه هرمز، به دریای عمان منتقل میکنند.
آنجا نفت خام خود را به نفتکشهای منتظر متعلق به مشتریانشان تحویل میدهند و سپس دوباره از تنگه هرمز بازمیگردند. این رسانه تأکید کرده بود که این کار، بار پرهزینه ریسک بیمهای و خطر فیزیکی حملات ایران را از دوش شرکتهای کشتیرانی تجاری برداشته و آن را بر دوش دولت آمریکا و خود تولیدکنندگان نفت گذاشته است.
کریدور اضطراری نفت و چند نکته
در همین شرایط، برخی گزارشها حاکی از آن است که آمریکا به کمک عمان یک گذرگاه اضطراری و کریدور جنوبی در تنگه هرمز و آبهای ساحلی عمان ایجاد کرده است و نفتکشها با زمانبندی مشخص و اسکورت نظامی آمریکا از این گذرگاه عبور میکنند. در همین زمینه، خبرآنلاین در یک مقاله تحلیلی نوشته است: «کریدور جنوبی هرمز را میتوان نمونهای از انتقال قدرت از «کنترل سرزمین» به «کنترل جریان» دانست. در نظریه قدرت دریایی، گلوگاههای دریایی صرفا به دلیل موقعیت جغرافیایی خود اهمیت ندارند؛
اهمیت آنها در این است که یک بازیگر میتواند از طریق آنها جریان کالا، انرژی و ارتباطات را تحت تأثیر قرار دهد». این رسانه در ادامه تأکید میکند: «تحولات اخیر تنگه هرمز نشان میدهد که رقابت ایران و آمریکا از مرحله تهدید به بستن آبراه و نمایش قدرت دریایی عبور کرده و وارد مرحله پیچیدهتری شده است؛ مرحلهای که در آن مسئله اصلی دیگر فقط «باز یا بسته بودن» تنگه نیست، بلکه پرسش اساسی این است که چه کسی میتواند جریان واقعی کشتیها، نفت و کالا را در این آبراه مدیریت کند؟
آنچه آمریکا در هفتههای اخیر در بخش جنوبی تنگه هرمز ایجاد کرده، از همین منظر باید فراتر از یک عملیات معمول اسکورت دریایی تحلیل شود». خبرآنلاین در ادامه تأکید میکند: «در هفتههای اخیر دادههای کشتیرانی نشان دادهاند که تردد در تنگه همچنان بسیار پایینتر از سطح عادی است. در برخی روزهای اخیر، تنها چند کشتی تجاری از تنگه عبور کردهاند؛ هرچند بخشی از شناورها با خاموشکردن سامانههای شناسایی خود، در دادههای عمومی قابل مشاهده نیستند. بنابراین، اگرچه در ادبیات سیاسی از «بازشدن هرمز» یا «کنترل هرمز» سخن گفته میشود، واقعیت عملی بسیار پیچیدهتر است.
آمریکا هنوز نتوانسته تنگه را به وضعیت عادی پیش از جنگ بازگرداند و ایران نیز نتوانسته عبور و مرور را بهطور مطلق متوقف کند. آنچه شکل گرفته، نوعی وضعیت میانی است که در آن عبور کشتیها در مسیرهای مشخص، با احتیاط شدید و در مواردی تحت پوشش و هماهنگی نظامی صورت میگیرد». این رسانه در ادامه توضیح میدهد: «ایران در تنگه هرمز قادر به ایجاد اختلال است و آمریکا قادر به کاهش بخشی از اثر آن است. در نتیجه، وضعیت کنونی را بهتر است «موازنه شکننده دریا» نامید. هیچ طرفی بهطور کامل پیروز نشده است.
ایران نتوانسته جریان انرژی را به طور کامل متوقف کند و آمریکا نیز نتوانسته تردد را به سطح عادی پیش از جنگ بازگرداند. این موازنه شکننده احتمالا تا زمانی ادامه خواهد یافت که یکی از سه تحول رخ دهد: پایان یا کاهش جدی جنگ، توافقی درباره مدیریت تنگه، یا تغییر اساسی در توانایی یکی از طرفین برای تهدید مسیرهای دریایی».
نقش اوکراین و چین در کاهش قیمت نفت
با تمام این تفاسیر، هماکنون ادعای ۲۰۰دلاریشدن قیمت نفت به وقوع نپیوسته و بهای نفت با وجود ادامه محاصره دریایی ایران، انسداد تنگه هرمز و تشدید تحریم نفت ایران، روند کاهشی در پیش گرفته است. بلومبرگ به نقل از جورجیو ساکلاریو، تحلیلگر حملونقل دریایی در شرکت سیگنال که در زمینه کشتیرانی و تحلیل دادهها فعالیت میکند، نوشته است: «به نظر میرسد در چند روز گذشته نفت بیشتری از تنگه هرمز خارج شده است». او در ادامه گفت: «اگر این روند پایدار بماند، قیمت نفت خام پایین خواهد ماند؛ هرچند اخیرا این موضوع همچنان به معنای قیمتی نزدیک به ۸۵ دلار برای هر بشکه بوده است».
براساس گزارش بلومبرگ، قراردادهای آتی نفت برنت روز پنجشنبه حدود ۸۸ دلار در هر بشکه معامله شدند و در مسیر ثبت بزرگترین افت هفتگی خود از اواخر ژوئن قرار گرفتند؛ از زمانی که آتشبس موقت میان ایران و آمریکا همچنان به تداوم جریان محمولهها کمک میکرد. تحلیلگران گلدمن ساکس گفتند: «افزایش عبورهای مخفیانه توسط کشتیهای مخصوص و افزایش انتقال محمولهها از کشتی به کشتی نشان میدهد که تولیدکنندگان و شرکتهای کشتیرانی خود را با درگیری در خاورمیانه وفق میدهند».
آنها در ادامه گفتند افزایش جابهجاییهای مخفیانه میتواند «حتی در صورت طولانیترشدن تنشها در خاورمیانه، از افزایش قیمت نفت خام بکاهد». هرچند برخی فعالان بازار نفت میگویند که ریسک انتقال نفت در تنگه هرمز همچنان بالاست. در همین زمینه، مدیرعامل بزرگترین پالایشگاه نفت اروپا با بیان اینکه نسبت به چشمانداز قیمت نفت خام بدبین است، گفته است بخشی از این بدبینی را ناشی از خروج بیسروصدای نفت از تنگه هرمز میداند.
گذشته از گزارشهایی که درباره افزایش عرضه نفت از تنگه هرمز شنیده میشود، برخی تحلیلگران به ابعاد دیگری از ماجرای کاهشیشدن قیمت نفت در بازار جهانی اشاره میکنند. مصطفی مالکیتهرانی، نایبرئیس دوم اتاق بازرگانی ایران و چین، به «شرق» میگوید: حجم بالای ذخایر استراتژیک نفت چین که به حدود یک میلیارد بشکه میرسد، نقش مهمی در کنترل قیمت در بازار نفت داشته است و چین حالا نهتنها بهعنوان بزرگترین مصرفکننده نفت جهان شناخته میشود، بلکه با مدیریت هوشمندانه ذخایر استراتژیک خود توانسته بازیگر مهمی برای اثرگذاری در بازار نفت جهان باشد.
او همچنین به حملات اوکراین به پالایشگاههای نفت روسیه اشاره میکند و میگوید که از کار افتادن پالایشگاههای روسیه سبب شده است این کشور ناچار شود حدود سه میلیون بشکه نفت خام خود را که در بازار داخلی مصرف میکرد، به بازار جهانی عرضه کند و همین افزایش عرضه توانسته است بخشی از کمبود عرضه در خلیج فارس را جبران کند و قیمتها را کاهش دهد. براساس گزارش اویل پرایس، پالایش نفت خام روسیه در جولای، در پی گسترش حملات پهپادی اوکراین به پالایشگاهها، نفتکشها، خطوط لوله و زیرساختهای صادراتی روسیه، به پایینترین سطح خود در ۲۴ سال گذشته رسیده است.
پالایشگاههای روسیه در جولای حدود ۳.۶ میلیون بشکه در روز نفت پالایش کردند که پایینترین سطح ماهانه از ماه می ۲۰۰۲ و تقریبا یکسوم کمتر از میانگین فصلی است. بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵، پالایشگاههای روسیه معمولا بین ۵.۳ تا ۵.۶ میلیون بشکه در روز در مدت مشابه نفت پالایش کردهاند. اوکراین در جولای به ۱۸ پالایشگاه روسیه حمله کرد و از رکورد ماهانه قبلی ۱۷ حمله که در ماه می ثبت شده بود، عبور کرد. اهداف شامل پالایشگاه با ظرفیت ۴۴۰ هزار بشکه در روز اومسک، بزرگترین پالایشگاه روسیه، در بیش از دوهزارو ۵۰۰ کیلومتری مرز اوکراین بود.
پهپادهای اوکراینی همچنین پنج نفتکش بزرگ، پنج قطعه زیرساخت بندری و دو خط لوله را در طول ماه میلادی گذشته هدف حمله قرار دادند. بلومبرگ در ماه جولای ۳۰ حمله به زیرساختهای نفتی روسیه را شمارش کرد که دومین رکورد ماهانه بالا از زمان آغاز جنگ بود. نیروهای اوکراینی در نیمه اول جولای بر روی پالایشگاهها متمرکز شدند و سپس در اواخر ماه، به هدفگرفتن نفتکشها و لجستیک صادرات پرداختند.
به گفته سرگئی واکولنکو از «مرکز کارنگی روسیه اوراسیا»، حمله به پالایشگاهها در هفته پایانی از سرگرفته شد و سه تأسیسات بزرگ در سه روز آخر جولای و چهار مورد دیگر در آخر هفته گذشته مورد حمله قرار گرفتند. براساس گزارش اویل پرایس، هفته گذشته روسیه ممنوعیت بیشتر صادرات دیزل و بنزین را تمدید کرد تا از کمبود داخلی جلوگیری کند؛ زیرا اختلال فعالیت پالایشگاهها باعث کاهش تولید سوخت شده است. کاهش پالایش همچنین تولیدکنندگان را به صادرات حجم بیشتری از نفت خام مجبور کرده است.
گزارشها درباره افزایش عرضه نفت در حالی است که کشورهای منطقه از اجرای پروژههای مربوط به کریدورهای ترانزیتی خبر میدهند که تنگه هرمز را دور زده و نفت و گاز را بدون نیاز به این آبراهه به سایر مناطق جهان صادر میکند.
منبع: شبکه شرق
