جشنواره فیلم ونیز نشست خبری سنتی هیئت داوران خود را که معمولاً یک روز پیش از آغاز جشنواره برگزار میشود، امسال لغو کرده است؛ اقدامی که برای نخستین بار در چند دهه گذشته رخ میدهد و در شرایطی صورت گرفته که بحثهای سیاسی پیرامون جشنوارههای سینمایی بیش از همیشه بالا گرفته است.
همشهری آنلاین: لغو این نشست در حالی اتفاق افتاده که نشستهای خبری جشنوارههای بزرگ، از جمله کن، ونیز و برلین، در سالهای اخیر به عرصهای برای پرسشهای سیاسی تبدیل شدهاند. برخی هنرمندان نیز ممکن است به دلیل نگرانی از مواجهه با پرسشهای سیاسی ترجیح دهند اساساً عضویت در هیئت داوران این جشنوارهها را نپذیرند.
به گزارش «ورلد آو ریل»، مسئولان جشنواره ونیز دلیل لغو نشست را «تداخل برنامهها» اعلام کردهاند و تأکید کردهاند که این تصمیم ارتباطی با مسائل سیاسی ندارد. ریاست هیئت داوران بخش مسابقه ونیز ۲۰۲۶ را مگی جیلنهال بر عهده دارد و کائوتر بن هانیا، دنیل بلومبرگ، فرانچسکو کازِتی، زاویه ژیانیولی، شهر بانو سادات و جانی تو دیگر اعضای هیئت داوران هستند. این تصمیم در شرایطی گرفته شده که هیئت داوران ونیز سال گذشته نیز با پرسشهای سیاسی روبهرو بود.
الکساندر پین، رئیس هیئت داوران دوره گذشته، در واکنش به پرسشهایی درباره جنگ غزه و اسرائیل حاضر نشد دیدگاه سیاسی شخصی خود را بیان کند و خبرنگاران را برای اطلاع از موضع جشنواره به آلبرتو باربرا، مدیر جشنواره ونیز، ارجاع داد.
جشنواره ونیز ۲۰۲۶ همچنین به دلیل ترکیب بخش مسابقه با انتقادهایی درباره کمبود کارگردانان زن مواجه شده است. تنها یک فیلم از میان ۲۱ فیلم حاضر در مسابقه اصلی توسط یک زن کارگردانی شده است؛ در حالی که سال گذشته این رقم شش فیلم از ۲۱ فیلم بود. باربرا در دفاع از انتخابهای امسال گفت تعداد فیلمهای ساختهشده توسط زنان که به جشنواره ارائه شده، کاهش یافته و به اعتقاد او آثار ارسالی کیفیت هنری لازم را نداشتهاند. او همچنین بار دیگر مخالفت خود را با سهمیهبندی جنسیتی اعلام کرد و تأکید کرد که کیفیت هنری باید تنها معیار انتخاب آثار باشد.
در همین حال، جشنواره فیلم برلین نیز امسال با جنجالی متفاوت درباره نسبت سینما و سیاست روبهرو شد. ویم وندرس، رئیس هیئت داوران برلین، در دفاع از بیطرفی سیاسی جشنواره در قبال مناقشه اسرائیل و غزه گفت فیلمسازان باید «از سیاست دور بمانند» و نقش سینما بیشتر ایجاد همدلی است تا مشارکت مستقیم در کنش سیاسی. این اظهارات با انتقادهایی در میان برخی رسانهها مواجه شد.
مجموع این اتفاقات یک پرسش اساسی را پیش روی جشنوارههای بزرگ سینمایی قرار داده است: آیا هنرمندان موظفاند درباره هر بحران و مسئله سیاسی اظهارنظر کنند، یا مسئولیت اصلی آنها باید در خلق اثر، روایت داستان و برانگیختن تفکر مخاطب خلاصه شود؟
ماجراهای اخیر ونیز و برلین نشان میدهد مرز میان آزادی هنری و انتظار عمومی از هنرمندان برای موضعگیری سیاسی روزبهروز بحثبرانگیزتر میشود. پرسش مهمتر این است که از چه نقطهای، درخواست از یک هنرمند برای اظهارنظر سیاسی، از یک گفتوگوی معنادار فراتر میرود و به نوعی فشار عمومی تبدیل میشود.
منبع: همشهری
