باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبهکباری – طرح نشاندار کردن مالیات از اقدامات مثبت سازمان امور مالیاتی است که از سال گذشته آغاز شده و امسال نیز ادامه دارد. در این سازوکار مؤدیان میتوانند تعیین کنند سهمی از مالیات پرداختیشان در کدام پروژه و استان هزینه شود، که این امر به مشارکت بیشتر مردم در فعالیتهای اقتصادی کشور کمک میکند. بزرگترین چالش ساختاری در نظامهای مالیاتی سنتی، احساس بیگانگی مودیان با منابع پرداختی خود و ابهام در نحوه هزینهکرد آنهاست که در نهایت به شکل فرار مالیاتی یا نارضایتی عمومی جلوه میکند.
هنگامی که به مودیان حق انتخاب داده میشود تا محل مصرف بخشی از مالیات پرداختی خود را تعیین کنند، مالیات از یک «جریمه یا بار مالی تحمیلی» به یک «سرمایهگذاری اجتماعی مستقیم» تبدیل میشود. این چرخش پارادایم، انگیزه درونی مودیان را برای ابراز درآمدهای واقعی تقویت کرده و با کاهش مقاومتهای ذهنی، نرخ تمکین مالیاتی داوطلبانه را به طور چشمگیری افزایش میدهد. در واقع، این پیوند مستقیم میان پرداخت مالیات و توسعه ملموس جامعه، بسترساز بازسازی اعتماد عمومی به کارکردهای حاکمیت و نظام مالیاتی کشور خواهد بود.
دولتها معمولاً به دلیل بوروکراسی پیچیده و فاصله ساختاری با نیازهای محلی، در شناسایی دقیق و به موقع اولویتهای عمرانی و رفاهی هر منطقه با خطا مواجه میشوند. مشارکت دادن مستقیم مردم در تخصیص منابع مالیاتی، یک مکانیسم هوشمند برای پایش نیازهای واقعی جامعه ایجاد میکند؛ چرا که مودیانِ هر منطقه بهتر از هر برنامهریز متمرکزی میدانند که محله، شهر یا استان آنها به کدام پروژه زیرساختی، درمانی یا آموزشی نیاز فوری دارد.
این رویکرد، منابع مالی خرد و کلان کشور را از پروژههای موازی، راکد و کمبازده به سمت طرحهای پربازده و عامالمنفعهای هدایت میکند که مستقیماً بر بهبود کیفیت زندگی مردم اثرگذار هستند و در نتیجه، کارآمدی عملیاتی بودجه را به حداکثر میرساند. مشارکت مودیان در تعیین محل هزینهکرد مالیات، به طور طبیعی انگیزه نظارت عمومی بر روند پیشرفت و کیفیت اجرای پروژههای عمرانی را فعال میکند.
وقتی شهروندان بدانند که یک بیمارستان، مدرسه یا جاده مشخص با مالیات مستقیم خود آنها ساخته میشود، با حساسیت بیشتری مراحل احداث و بهرهبرداری از آن را رصد میکنند که این امر زمینه فساد را کاهش داده و مسئولیتپذیری پیمانکاران و دستگاههای اجرایی را بالا میبرد. علاوه بر این، شفافیت حاصل از این فرآیند، پایداری مالی دولت را در بلندمدت تضمین میکند؛ زیرا پروژههای ملی و منطقهای نه با استقراض از بانک مرکزی و تورمزایی، بلکه با تکیه بر درآمدهای مالیاتیِ پاک و با پشتوانه کامل افکار عمومی به سرانجام میرسند.
رحیمی دشتلویی نماینده مجلس با اشاره به تحقق رویکرد مردمیسازی در حکمرانی مالیاتی کشور گفت: مردمیسازی نظام مالیاتی کشور به افزایش شفافیت میانجامد. زیرا به جای اینکه با روندهای غیرنظارتی اقدام به مصرف مالیات شود، از مردم و مودیان در راستای هزینهکرد مالیات و ساستفاده میشود. در همین راستا، اجرای طرح نشاندار کردن مالیاتها برای سال سوم از سوی وزارت اقتصاد و سازمان امور مالیاتی، مثبت ارزیابی میشود. نماینده مجلس خاطرنشان کرد: نشاندار کردن مالیاتها اقدام مهمی در حوزه افزایش مشارکت مردم در اقتصاد نیز است.
در این سازوکار، مودیان مشخص میکنند که بخشی از مالیاتشان کجا هزینه شود. بنابراین، زمینه برای مشارکت واقعی آنها در فعالیتهای اقتصادی کشور فراهم میشود. رحیمی گفت: وقتی مودیان میبینند که پروژهها از محل مالیات پرداختی آنها تکمیل میشوند، انگیزه بیشتری برای پرداخت مالیات پیدا میکنند و رضایتشان افزایش پیدا میکند. از طرف دیگر، سهیم کردن مودیان در تصمیمگیریها و تعیین محل هزینهکرد درآمدهای مالیاتی به افزایش مسئولیتپذیری آنان در جامعه میانجامد. وی در پایان گفت: مهمترین نتیجه مشارکت دادن مودیان در تعیین محل مصرف مالیات خود؛
تحقق کارآمدی در نظام تخصیص منابع مالیاتی در کنار افزایش تمکین مالیاتی و اعتماد به نظام مالیاتی است.
منبع: باشگاه خبرنگاران جوان
