اقتصاد۲۴- ماجرای «زود تمام شدن بستههای اینترنت» در هفتههای اخیر از یک گلایه پراکنده کاربران به یک بحث عمومی تبدیل شد که در شبکههای اجتماعی با روایتهای مختلفی همراه بود. این روایتها از فعال شدن خودکار رومینگ و حجم خوری اپراتورها تا ادعای اعمال ضریب چند برابری بر مصرف اینترنت بین الملل را شامل شد. ورود وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات به موضوع و درخواست از اپراتورها برای شفافسازی، نشان داد که این مسئله فراتر از یک شایعه فضای مجازی به مطالبهای جدی برای توضیح سازوکار محاسبه اینترنت تبدیل شده است.
اما بررسی دقیقتر یک سوال مهمتر را مطرح میکند: آیا واقعاً بستههای اینترنت کمتر از حجم خریداری شده در اختیار کاربران قرار میگیرند یا بخش مهمی از این تصور ناشی از تفاوت میان حجم واقعی ترافیک، نحوه تعرفهگذاری و الگوی مصرف داده در گوشیهای هوشمنداست؟ متهمی که احتمالاً بیگناه است یکی از نخستین روایتهایی که در فضای مجازی منتشر شد، فعال شدن خودکار رومینگ و تأثیر آن بر مصرف بسته اینترنت بود. اما از نظر فنی، فعال بودن گزینه رومینگ به معنای استفاده از اینترنت رومینگ نیست.
رومینگ زمانی موضوعیت پیدا میکند که سیم کارت به شبکه اپراتوری خارج از شبکه اصلی متصل شود و مشترک از خدمات آن شبکه استفاده کند، بنابراین صرف روشن بودن این گزینه در تنظیمات گوشی، در شرایط عادی داخل کشور نمیتواند توضیحی برای تمام شدن زودهنگام بسته اینترنت باشد. این تفکیک میان فعال بودن سرویس و استفاده از سرویس اهمیت زیادی دارد، چرا که یک قابلیت فعال در گوشی الزاماً به معنای تبادل داده نیست. بخش مهمتر ماجرا، اما به تفاوت میان حجم ترافیک و تعرفه ترافیک بازمیگردد.
سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در واکنش به ادعاهای مطروحه درباره اعمال ضریب ۲.۷ بر اینترنت بین الملل اعلام کرده است که حجم بستههای اینترنتی کاهش نیافته و هیچ ضریب افزایشی برای محاسبه مصرف اینترنت بین الملل اعمال نمیشود. طبق توضیح رگولاتوری، مبنای فروش بستهها حجم ترافیک بین الملل است و مشترکی که مثلاً یک بسته ۱۰ گیگابایتی خریداری میکند، در استفاده از اینترنت بین الملل همان ۱۰ گیگابایت را در اختیار دارد. در مقابل، ترافیک داخلی و برخی پیام رسانهای داخلی با تعرفه ترجیحی محاسبه میشوند.
همراه اول نیز در اطلاع رسانی رسمی خود توضیح داده است که یک بسته عادی یک گیگابایتی میتواند برای حدود ۲.۷ گیگابایت ترافیک داخلی و حدود ۴.۰۳ گیگابایت ترافیک پیام رسانهای داخلی کفایت کند، بنابراین «۲.۷» یا «۴.۰۳» ضریب کسر حجم نیست، بلکه نتیجه تعرفه ترجیحی است که اجازه میدهد با حجم اسمی مشخص، داده بیشتری از سرویسهای مشمول دریافت شود. اشتباه زمانی شکل میگیرد که این دو مفهوم با یکدیگر جابجا شوند و کاربر تصور کند اپراتور باید برای هر نوع ترافیک، دقیقاً همان رابطهای را که در اینترنت بین الملل وجود دارد، اعمال کند. آزمایش عملی چه میگوید؟
در ۲۸ مرداد، همراه اول در پی درخواست وزارت ارتباطات، نشست فنی با حضور خبرنگاران برگزار کرد و فرآیند محاسبه ترافیک را به صورت عملی مورد آزمایش قرار داد. در یکی از آزمایشها، فایل ۱۰۰ مگابایتی از یک سایت خارجی دریافت شد و میزان کسر شده از بسته با حجم واقعی ترافیک مطابقت داشت. در آزمایش ترافیک داخلی نیز تعرفه ترجیحی اعمال شد. نکته فنی قابل توجه در این آزمایش، قرار دادن گوشی روی حالت پرواز پس از انجام دانلود بود، چرا که گوشی هوشمند در حالت عادی ممکن است همزمان با فعالیت کاربر، دادههایی را در پس زمینه دریافت یا ارسال کند.
در چنین شرایطی اگر کاربر فقط حجم فایل اصلی را در ذهن داشته باشد، اما مصرف سایر برنامهها را نبیند، طبیعی است که میان انتظار او و عدد نمایشداده شده در حساب کاربری اختلاف ایجاد شود.
منبع: اقتصاد24
