موضوع مهریه و طلاق از مسائل مهم و حساس در زندگی مشترک است که هم از جنبه حقوقی و هم از جنبه خانوادگی و اجتماعی اهمیت زیادی دارد. ازدواج با هدف ایجاد آرامش، محبت، مسئولیتپذیری و تشکیل خانواده شکل میگیرد و مهریه نیز در نظام حقوقی و شرعی، حقی برای زن و تعهدی بر عهده شوهر محسوب میشود. با این حال، هنگامی که اختلافات زناشویی شدت میگیرد، مسئله مهریه و نحوه جدایی میتواند به یکی از مهمترین موضوعات میان زوجین تبدیل شود.
طلاق اگرچه در شرایطی ممکن است تنها راه پایان دادن به یک زندگی مشترک ناسالم باشد، اما معمولاً پیامدهایی برای زن، مرد و بهویژه فرزندان به همراه دارد. از جمله این پیامدها میتوان به آسیبهای عاطفی و روانی، از بین رفتن ثبات خانواده، دشواریهای مربوط به حضانت و تربیت فرزندان، مشکلات اقتصادی و تغییر روابط میان اعضای خانواده اشاره کرد. به همین دلیل، در آموزههای اسلامی طلاق امری مطلوب و نخستین راهحل اختلافات خانوادگی دانسته نشده و بر تلاش برای اصلاح، گفتوگو، سازش و حفظ بنیان خانواده تأکید شده است.
البته نکوهش طلاق به این معنا نیست که فرد باید در هر شرایطی به زندگی مشترک ادامه دهد. در مواردی که ادامه زندگی موجب آسیب جدی، ظلم، خشونت یا از بین رفتن امنیت و کرامت یکی از زوجین شود، جدایی میتواند راهی برای پایان دادن به یک وضعیت زیانبار باشد. بنابراین، بهتر است پیش از تصمیم به طلاق، زوجین تا حد امکان با گفتوگوی منطقی، کمک گرفتن از مشاور خانواده و شناخت دقیق حقوق و مسئولیتهای قانونی خود، برای حل اختلافات تلاش کنند. در این میان، آگاهی از جایگاه مهریه و سایر حقوق مالی نیز میتواند از بروز تصمیمهای عجولانه و اختلافات بیشتر جلوگیری کند.
برای درک ابعاد مختلف مهریه و طلاق گفتوگویی با زهرا اتقایی، مستشار قضایی دادگستری کل استان مازندران انجام دادیم که مشروح آن در ادامه آمده است. تعیین مهریه در عقدهای دائم و موقت میزان: مهریه غیر از ابعاد حقوقی دارای چه ابعاد دیگری است؟ اتقایی: قطعاً مقولهای چند بعدی بوده و حائز ابعاد حقوقی، فرهنگی و اجتماعی است. مهریه مالی است که در زمان عقد و ازدواج چه در عقد دائم و چه در عقد موقت تعیین میشود. تعیین مهریه در عقد موقت الزامی است و بدون اینکه تعیین شود اصولا عقد باطل میشود. از حیث حقوقی به صورت عندالمطالبه و یا عندالاستطاعه قابل مطالبه است.
مهریه هر شخص با شخص دیگر، متفاوت است میزان: شرایط تعیین مهریه چگونه است؟ اتقایی: باید شرایط زن از حیث حقوقی، فرهنگی، اجتماعی و خانوادگی در نظر گرفته شود و مهریه هر شخص با شخص دیگر، متفاوت است. گاهی اوقات رسومی که در جامعه درباره مهریه وجود دارد و مهریههای بالایی که تعیین میشود، خود به عاملی برای عدم ازدواج جوانان و نیز فروپاشی خانوادهها تبدیل میشود. زندانی کردن زوج برای مهریه موجب دوام زندگی نمیشود میزان: آیا زندانی کردن زوج بخاطر مهریه میتواند تضمینی برای خوشبختی طرفین باشد؟ اتقایی: خیر، زندانی کردن زوج موجب دوام و قوام زندگی مشترک نمیشود.
حتی صرف مطالبه مهریه و دادخواستی که زوجه به دادگاه تقدیم میکند باعث ایجاد شقاق و اختلاف میان طرفین میشود. مسلما بعد از اینکه زوجه تقاضای زندانی شدن زوج را میکند، شرایط بدتر هم میشود. از طرفی، زوجی که زندانی باشد نمیتواند درآمدی داشته و مهریه را حتی به صورت اقساط پرداخت کند لذا این راه اصلاً پیشنهاد نمیشود.
ابعاد مختلف مسئله طلاق میزان: طلاق حائز چه ابعاد حقوقی است؟ اتقایی: طلاق در کشور ما از حیث حقوقی برگرفته از قرآن کریم، فقه اسلامی و حقوق کشورهای دیگر است و تا حد بسیار کمی برگرفته از حقوق کشورهای دیگر است. در مسئله طلاق باید ابعاد مختلفی از جمله حقوق مالی زوجین، تعیین تکلیف درباره فرزندان، حضانت آنها و هزینه و حق ملاقات شان و مسائلی از این دست بررسی شود.
۳ نوع طلاق در ایران داریم میزان: چند نوع طلاق در قانون کشور ایران وجود دارد؟ اتقایی: ۳ نوع طلاق در ایران داریم، طلاق به درخواست زوج، طلاق به درخواست زوجه و سومین مدل نیز طلاقهای توافقی هستند. طلاق به درخواست زوج، شرایط اثباتی خاصی ندارد و طلاق به درخواست زوجه خود به انواع مختلفی تقسیم میشود. در حال حاضر متاسفانه با خلط شدن فرهنگ دیگر کشورها در فرهنگ کشورمان، قبح قضیه جدایی خیلی کمتر از گذشته شده است و طلاقهای توافقی تقریبا بیشترین انواع طلاقی است که در کشور داریم، پروندههای دادگاه خانواده از این حیث در طلاق توافقی بیشتر از پروندههای دیگر هستند.
در زمان طلاق باید حقوق مادی زوجه مشخص شود میزان: شرایط طلاق به چه مسائلی بستگی دارد؟ اتقایی: شرایط طلاق بسته به نوع آن متفاوت است و در شرایطی که زوج از دادگاه تقاضای طلاق میکند، شرط اثباتی نداریم و زوج نیاز به اثبات امری ندارد، اما با تصویب قانون حمایت از خانواده در سال ۹۱ که البته قبل از ان نیز ما قوانینی داشتیمف بر این مبنا استوار شد که هرچند ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی میگوید که هرگاه مرد بخواهد میتواند همسر خود را مطلقه کند، اما یک سری قیدهایی را به آن زده است از جمله اینکه در زمان طلاق باید حقوق مادی زوجه مشخص شود و نقدا قبل از طلاق توسط زوج تادیه شود.
همچنین در مورد حضانت فرزندان حق ملاقات آنها و این شرایط حتما باید اظهار نظر شود. شرایط طلاق به درخواست زوجه میزان: طلاق به درخواست زوجه دارای چه شرایطی است؟ اتقایی: میتواند از بابت عدم پرداخت نفقه توسط زوج باشد یعنی موضوع ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی. اگر زوج محکوم به پرداخت نفقه زوجه شود و نتواند او را ملزم به پرداخت نفقه کند زوجه میتواند از دادگاه تقاضای صدور حکم بر الزام زوج به طلاق کند.
مورد دیگر طلاق به واسطه عسر و حرج است (همان شرایطی که نوعا و عمدتا برای زن قابل تحمل نباشد) که اگر این مورد هم اتفاق افتاد و زوجه این شرایط را برای دادگاه اثبات کرد، دادگاه میتواند حکم به الزام زوج به طلاق را صادر کند و در این خصوص نیاز به اینکه زوج حتما در دفترخانه حضور پیدا کند، نیست و دادگاه میتواند به دفترخانه این نمایندگی را بدهد که طلاق را از طرف زوج اجرا کند.
منبع: خبرگزاری میزان
