جوان آنلاین: در حالی که امریکا با اعمال تحریمهای گسترده موسوم به «روز دی» میکوشد ایران را به تسلیم وادارد و امتیازاتی را که از مسیر نظامی به دست نیاورده، از طریق فشار اقتصادی کسب کند، ارزیابی رسانههای برجسته غربی نشان میدهد این راهبرد نیز شانس چندانی برای تحقق اهداف واشینگتن ندارد. این رسانهها با اشاره به عدم همراهی چین، افول قدرت امریکا و تکراری بودن نسخه تحریمها مانند سال ۲۰۱۸، کارزار فشار حداکثری را ابتکاری کماثر توصیف کردهاند و معتقدند تهدیدهای تازه ترامپ علیه تهران بیش از آنکه نشانه قدرت باشد، تلاشی برای یافتن راه خروج از باتلاق جنگ است.
هرچند دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، و اعضای دولتش امیدوارند تحریمهای گسترده علیه ایران در کوتاهمدت به نتیجه برسد، اما حتی در داخل امریکا و میان شرکای واشینگتن نیز خوشبینی چندانی نسبت به موفقیت این راهبرد وجود ندارد. شبکه سیانان روز چهارشنبه در گزارشی با اشاره به آغاز کارزار اقتصادی جدید دولت ترامپ علیه ایران، چین را مهمترین چالش پیش روی واشینگتن برای اجرای این طرح دانست.
طبق گزارش سیانان، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری امریکا، هنگام اعلام عملیات موسوم به «طرد اقتصادی»، کشورهایی را که به تجارت با ایران ادامه دهند به تحریمهای شدید تهدید کرد، اما نامی از چین به میان نیاورد؛ کشوری که مهمترین شریک تجاری ایران و اصلیترین خریدار نفت این کشور است. سیانان با استناد به تحلیل یک کارشناس چینی تأکید میکند که پکن مایل است به پایان بحران کمک کند، اما حاضر نیست به «ابزار راهبرد فشار حداکثری واشینگتن» تبدیل شود؛ موضوعی که میتواند اجرای موفقیتآمیز کارزار اقتصادی جدید امریکا علیه ایران را با چالش جدی روبهرو کند.
روزنامه تلگراف نیز گزارش داد که پروژه طرد اقتصادی ایران محکوم به شکست است، چرا که امریکا دیگر نفوذ یک یا دو دهه پیش خود را برای اعمال محاصره اقتصادی جهانی علیه دشمنانش ندارد. بر اساس این گزارش، امریکا در این درگیری با ایران به همکاری چین، روسیه، هند، اروپا و مراکز مالی بزرگ نیاز دارد. این در حالی است که چین برای مقاومت در برابر فشارهای امریکا قدرتمندتر شده و ممکن است به تحریمهای ثانویه از طریق اقدام علیه معادن حیاتی یا منابع مالی امریکا واکنش نشان دهد.
در این گزارش آمده است تداوم این درگیری ممکن است بحران انرژی جهان را در سایه افزایش قیمت سوخت و گاز و کاهش ذخایر اروپا وخیمتر کند. بنابراین ترامپ در برابر یک معادله بسیار پیچیده قرار دارد: اگر این تحریمها نتیجه دهد، ممکن است ایران دست به اقدام نظامی برای تهدید بازار انرژی بزند، و اگر از آن عقبنشینی کند، سیاست فشار حداکثری بینتیجه بوده است. نیویورکتایمز گزارش داد که بحران اقتصادی شدید میتواند باعث شود فرصتهای تسلیم شدن ایران به شدت کاهش پیدا کند، چرا که مقامات این کشور معتقدند هزینه مقاومت کمتر از پذیرش شروط امریکا است.
بر اساس این گزارش، کارشناسان تأکید دارند که سوق دادن دیگر کشورها به سمت فشارهای اقتصادی علیه ایران ممکن است به تهران انگیزه بیشتری در این مسیر دهد که مشارکت در انزوای اقتصادی آن هزینهبر خواهد بود. دنی سیترینوویچ، پژوهشگر مؤسسه مطالعات امنیت ملی رژیم صهیونیستی، در ارزیابی تحریمهای جدید امریکا علیه ایران اعلام کرد که اقدامات اخیر واشینگتن تحول چشمگیری در سیاست فشار علیه تهران ایجاد نکرده است.
او با اشاره به تهدید امریکا برای مجازات کشورهایی که به تعامل اقتصادی با ایران ادامه میدهند، گفت مسئله اصلی نه اعلام تحریمهای جدید، بلکه آمادگی واشینگتن برای اجرای واقعی این تهدیدها علیه کشورهایی است که همچنان به ایران کمک میکنند. این پژوهشگر صهیونیست تأکید کرد: «هیچ چیز جدیدی وجود ندارد؛
در عمل واقعاً چیز جدیدی مطرح نشده است.» این در حالی است که از نگاه محافل امنیتی رژیم صهیونیستی، تحریمهای اقتصادی بهتنهایی هنوز نتوانستهاند محاسبات راهبردی تهران را تغییر دهند و موفقیت سیاست فشار حداکثری امریکا تا حد زیادی به نحوه برخورد واشینگتن با شرکای اقتصادی ایران وابسته خواهد بود.
نسخه تکراری ۲۰۱۸ برخلاف ادعای مقامات امریکایی که تحریمهای جدید را اقدامی بیسابقه برای مسدود کردن شریانهای حیاتی و منابع درآمدی ایران میدانند، ارزیابی رسانهها و تحلیلگران غربی حاکی از آن است که این کارزار فشار حداکثری پیشتر آزموده شده و نتیجه آن، نه تسلیم تهران، بلکه ناکامی واشینگتن در دستیابی به اهدافش بوده است.
روزنامه فایننشالتایمز در این باره نوشت که پروژه جدید ترامپ علیه ایران تا حد زیادی همان نسخه تکراری سال ۲۰۱۸ است که در زمان خروج امریکا از توافق هستهای و اعمال صدها تحریم سخت علیه ایران با امید تسلیم شدن این کشور و مذاکره از موضع ضعف مطرح شد. بر اساس این گزارش، عملیات مذکور باعث نشد تهران امتیاز دهد، بلکه برعکس موجب تقویت موضع این کشور علیه غرب شد. پس از خروج واشینگتن از برجام، ترامپ با اعمال تحریمهای گسترده علیه ایران تلاش کرد تهران را به پذیرش توافقی جدید با امتیازات بیشتر برای امریکا وادارد.
با این حال، کارزار «فشار حداکثری» نهتنها به تحقق اهداف او منجر نشد، بلکه ناکامی این سیاست در برابر ایران یکی از عواملی بود که به شکست ترامپ در انتخابات ۲۰۲۰ انجامید. علاوه بر این، برخی رسانهها معتقدند تهدیدهای اخیر امریکا علیه ایران، بهویژه اعلام «تحریمهای ثانویه» برای خفهکردن اقتصاد ایران، بیش از آنکه یک راهبرد تهاجمی واقعی باشد، نمایشی از ضعف و بنبست است. نشریه آتلانتیک دیروز در گزارشی در این باره نوشت: اسکات بسنت گمان میکند که میتواند با ابزار بهاصطلاح قدرتمند اقتصادی، ایران را از پا درآورد، اما این تحریمها هم نمیتواند مانع ایران شود.
یکی از دلایل اصلی عدم موفقیت چنین تحریمهایی، تناقض در تهدیدهاست. دولت ترامپ بارها «فشار حداکثری» را اعلام کرده، اما در عمل نه ایران تسلیم شده و نه متحدان کلیدی تهران از همکاری با ایران دست کشیدهاند. به باور کارشناسان، ناکارآمدی تاریخی تحریمها همیشه مشخص بوده است. کارشناسان اقتصادی اشاره میکنند که تحریمهای امریکا از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تاکنون همواره در تغییر رفتار ایران شکست خوردهاند و تحریم جدید نیز سرنوشتی مشابه خواهد داشت.
در این گزارش آمده است: «باید توجه داشت که قدرت چانهزنی تنها به داشتن ابزار تنبیه نیست، بلکه به اراده برای استفاده از آن بستگی دارد. دولت امریکا با جابهجا کردن مهلتها و عقبنشینی از تهدیدها، به دشمنانش ضعف و محدودیت گزینههای خود را نشان میدهد.
در عمل، گزینههای امریکا برای پایان دادن به این جنگ روزبهروز کمتر میشود و این تهدید جدید بیش از آنکه راهگشا باشد، تلاشی برای یافتن راه خروج از باتلاق جنگ است.» ایندیپندنت نیز دیروز در سرمقالهای با انتقاد از رویکرد دولت ترامپ در قبال ایران، آغاز جنگ اقتصادی جدید علیه تهران را نشانهای از شکست اهداف اولیه جنگ دانست و نوشت «روز دی اقتصادی» نیز بعید است بتواند امریکا را به اهداف خود برساند.
توافق تهران و عمان بر سر تنگه هرمز در شرایطی که امریکا تلاش میکند کنترل تنگه هرمز را از دست ایران خارج کند، در نهایت این کشورهای ساحلی هستند که درباره نحوه تردد و مدیریت این آبراه راهبردی تصمیمگیرنده خواهند بود. از این رو، ایران و عمان بهعنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز تلاش میکنند با ایجاد سازوکارهای جدید، نحوه تردد کشتیها در این آبراه راهبردی را مدیریت و ساماندهی کنند.
کاظم غریبآبادی، معاون حقوقی و بینالملل وزارت خارجه، سهشنبهشب با حضور در برنامه گفتوگوی ویژه خبری توضیحاتی درباره مذاکرات روز سهشنبه مقامات ایرانی با هیئت عمان درباره تنگه هرمز ارائه داد و گفت: برای عمان و میانجیگران توضیح دادیم که بحث امنیت ملی ایران که از این ناحیه دچار خدشه شده، مطرح است و ایران محق است برخی ضوابط را درباره تنگه هرمز به کار گیرد. غریبآبادی در ادامه اظهارات خود تأکید کرد: «بر اثر شرایط جدید، پیشنهاد ما این بود که باید تغییرات اساسی در رفتوآمدها صورت گیرد. این تفاهم بهمعنی این نیست که تنگه هرمز از فردا باز میشود؛
این بحث جدایی است، چنین چیزی درست نیست. آنچه ما تفاهم داریم، این است که مسیر ورودی به خلیج فارس از مسیر ایرانی باشد و خروج هم از مسیر آبهای سرزمینی عمان، اما مقدار بیشتر آن از آبهای ایران است؛ هم در مسیر ورود و هم خروج در آبهای ایران تردد میکنند.» معاون وزیر خارجه همچنین گفت: «این مانند یک کریدور میماند و کل این کریدور حدود هفت مایل است. اینگونه نیست که یک لاین در بالای تنگه و یک لاین در پایین باشد، بلکه این مانند اتوبان رفت و برگشتی است.
ما یک مسیر طرح ترافیک دریایی دائمی با عمان داریم از گذشته و گفتیم این مسیر دائمی باید تغییر کند و یک مسیر دائمی جدید شکل بگیرد. اگر این مسیر موقت تفاهم شود، بین ۳۰ تا ۶۰ روز باید با عمان برای مسیر دائمی مذاکره کنیم تا جایگزین شود.» غریبآبادی با بیان اینکه ایران مخالف ترسیم مسیر جنوبی در بخش عمانی است، گفت: «طبق توافقات، مسیر جنوب در مرحله اول بسته میشود؛ این مورد توافق است. با این تفاهم، خود عمان میپذیرد مسیر جنوب بسته شود و به سازمان بینالمللی دریانوردی اعلام میشود.
اثر دوم این تفاهم این است که مذاکرات ایران و عمان باید برای اداره آینده تنگه هرمز آغاز شود که طی ۶۰ روز میتواند صورت گیرد تا ترتیبات مشترک مشخص شود. اگر الزامات ما برآورده نشود، تنگه هرمز همچنان بسته خواهد بود. همچنین ایران و عمان میخواهند مذاکراتی را برای طرح ترافیکی جدید آغاز کنند که اثر سوم تفاهم است.» وی خاطرنشان کرد: «برای اولین بار است که در تفاهمات ایران و عمان درباره نگرانیهای امنیتی صحبت میشود و این تأکید دارد که شرایط خاص است و عادی نیست.
هیچ شناور نظامی اجازه عبور و مرور از تنگه هرمز را ندارد و این تفاهم فقط برای شناورهای تجاری است.» به گفته غریبآبادی، با وجود توافقهای صورتگرفته با عمان درباره نحوه تردد در تنگه هرمز، این آبراه تا زمانی که امریکا خسارتهای واردشده به ایران را جبران نکند و به تعهدات خود ذیل تفاهمنامه اسلامآباد عمل نکند، باز نخواهد شد، چرا که طرف ایرانی دیگر اعتمادی به وعدههای واشینگتن ندارد.
او همچنین کارزار تحریمی جدید امریکا با هدف وادار کردن ایران به تسلیم را اقدامی از پیش شکستخورده دانست و هشدار داد اگر واشینگتن سناریوی دیگری در سر دارد، باید بداند که تهران برای مواجهه با هر سناریویی آمادگی کامل دارد.
منبع: جوان آنلاین
