به گزارش گروه رسانهای شرق،
محمد آقاسی-جامعهشناس و پژوهشگر افکارعمومی: جودی ابوت که برای بابالنگدراز نامه مینوشت، انتظار دریافت پاسخ نداشت. کسی به او وعده پاسخ نداده بود. قرار این بود او بنویسد و مردی که هزینه تحصیل او را میداد، فقط نامهها را بخواند. اما همان نامههای یکسویه، جهان جودی را ساختند. نوشتههایی از کلاس و کتاب، دوستی و عشق و حتی ترس و غم. خیالهایی از جوانی تا بزرگسالی و روایتهایی از زندگی روزمره که او را تبدیل به یک نویسنده کرد. رمان بابالنگدراز که در 1912 منتشر شد، با همین نامههای یکطرفه شکل گرفته و این شخصیت را برای ما زنده نگه داشته است.
اما یکی از تناقضهای زمانه ما این است که برخلاف جودی ابوت، تقریبا همیشه نشانهای از پاسخ در اختیار داریم. لازم نیست نامهای بنویسیم و هفتهها منتظر بمانیم، بلکه پیامی را حتی برای ینگه دنیا میفرستیم و صفحه نمایش به ما میگوید: «تایپ میکند…». سه نقطه کوچک ظاهر میشوند و آینده به ما نزدیکتر میشود. کسی آنسوی صفحه وجود دارد. دارد مینویسد و پاسخی در راه است.
اما جودی امتیاز مهم زمان انتظار را داشت که ما نداریم. بخش عمده زندگی او و زندگی زمانه او، به مدتزمانی بود که در آن میشد تخیل کرد. چند جمله نوشت و پاک کرد. صفحهای را نوشت و پاره کرد. نامهای را نوشت و فردا تمام کرد. میشد برای کسی که هنوز پاسخ نامه را نداده، دهها پاسخ در ذهن آماده کرد. پس فاصله زمانی فقط فقدان ارتباط نبود؛ فراهمآوری و فراوری ماده خام تخیل بود. البته مسئله صرفا انتظار نیست، بلکه با چیزی روبهرو هستیم که فناوری قبل از وقوع پاسخ به ما میدهد. با اطمینان کاذب از اینکه دیگری هنوز در رابطه حضور دارد مواجه میشویم.
یعنی ما فقط منتظر پیام نمیمانیم، بلکه قبلا با سکوت مواجه میشدیم و اکنون با تفسیر «دارد پیام میدهد» که فناوری به وجود آورده، مواجه میشویم. «تایپ میکند…» وعدهای است پیش از آنکه چیزی به ما داده شود. دیگر حتی سکوت هم نیست، چون فناوری به ما میگوید سکوت تمام شده و کسی در حال پاسخ است.
حذف ناگهانی سه نقطه، فقط نفرستادن پیام نیست، که خاموششدن وعده پاسخ نیز هست. وقتی سه نقطه ناپدید میشود، فقط پاسخی نیامده نیست، بلکه یک امکان اجتماعی از بین رفته است. هرچند سرعت ارتباطات بیشتر شده، اما با کوتاهشدن فاصله میان پرسش و پاسخ، بخشی از تجربه انسانی انتظار از میان رفته است. یا لااقل ما با گونه جدیدی از انتظار برای دریافت پاسخ روبهرو هستیم. تجربه فاصلهای را از دست دادهایم که در آن خیال، روایت و در نهایت ادبیات شکل میگرفت. جودی ابوت برای نوشتن، به پاسخ نیاز نداشت. اما شاید ما در جهان بیشارتباطی امروز، بیش از حد به پاسخ وابسته شدهایم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
منبع: شبکه شرق
