در این مراسم که با حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، جمعی از مسئولان فرهنگی کشور و اصحاب قلم، نشر و رسانه برگزار شد، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به نقش فناوری در تحول صنعت نشر، کتاب را مهمترین تجلی بُعد انسانی انسان دانست و گفت: نقطه آغاز انسانیت، تعقل، خرد و اندیشه است و تمدنی بدون کتاب آغاز نشده است. تمدنها تا زمانی که میتوانند کتاب تولید کنند، تمدن هستند.
به گزارش پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی، سیدعباس صالحی با بیان اینکه کتاب تنها قدیمیترین رسانه بشری نیست بلکه یکی از مهمترین تجلیهای بُعد انسانی انسان است افزود: هر اندازه درباره کتاب و نشر و فناوریهای مرتبط با آن بیندیشیم از موضوع اصلی دور نشدهایم؛ چراکه فناوریها از منظرهای مختلف بر عرصه کتاب و نشر اثر گذاشتهاند.
سه موج فناوری در صنعت نشر
وی سه حوزه را از مهمترین زمینههای اثرگذاری فناوری بر نشر دانست و اظهار کرد: نخستین حوزه، فناوریهای صنعتی چاپ است. از قرن پانزدهم و اختراع دستگاه چاپ تا فناوریهای جدیدتر و چاپ دیجیتال، همواره فرصتهای تازهای برای تولید و انتشار انبوه کتاب فراهم شده است.
صالحی ادامه داد: دومین حوزه، فناوری رایانه است؛ مسیری که از نخستین رایانههای الکترومکانیکی و دیجیتال آغاز شد و به رایانههای شخصی، لپتاپها، تلفنهای هوشمند و در نهایت هوش مصنوعی رسید.
به گفته وی، سومین حوزه نیز انقلاب ارتباطی مبتنی بر اینترنت است که بخشهای مختلف زندگی انسان را تحت تاثیر قرار داده و یکی از حوزههای مهم اثرپذیر از آن، کتاب و نشر است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تصریح کرد: این سه حوزه اصلی، فضای نشر را در قرن بیستویکم بسیار متفاوت کردهاند و نمیتوان به کتاب و نشر اندیشید، اما فناوری را نادیده گرفت.
چاپ بر اساس تقاضا و کاهش کتابهای نایاب
صالحی با اشاره به نمونههایی از تاثیر فناوری بر صنعت نشر گفت: چاپ بر اساس تقاضا در سالهای اخیر روند قابل توجهی پیدا کرده و میتواند هم در کاهش هزینهها و هم در دسترسی به کتابهای کمیاب و نایاب موثر باشد.
وی افزود: یکی از مسائل حوزه کتاب این بود که برخی آثار ارزشمند برای مدت طولانی کمیاب یا نایاب میشدند، اما چاپ بر اساس تقاضا میتواند در حل این مسئله موثر باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به آمارهای جهانی درباره رشد چاپ بر اساس تقاضا، گفت: بر اساس آمارهایی که نقل شده، میانگین رشد این حوزه در جهان حدود ۲۶ درصد است و در آمازون نیز سهم چاپ بر اساس تقاضا به ۵۵ درصد رسیده است.
رشد نشر الکترونیک و قالبهای جدید کتاب
صالحی، نشر الکترونیک را یکی دیگر از حوزههای مهم اثرگذاری فناوری دانست و گفت: نشر الکترونیک از حدود سال ۱۳۹۲ در جهان شکل جدیتری پیدا کرد و در ایران نیز روند قابل توجهی داشته است.
وی با اشاره به نتایج یک نظرسنجی درباره الگوی مطالعه در ایران اظهار کرد: در نظرسنجی انجامشده در آبانماه سال گذشته از سوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، ۵۲.۴ درصد از افراد اعلام کردند که بیشتر کتاب کاغذی میخوانند و ۱۸.۵ درصد نیز گفتند که بیشتر مطالعه الکترونیک دارند. این میزان در میان گروههای سنی ۱۵ تا ۲۹ سال بالاتر است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی همچنین به رشد کتابهای صوتی اشاره کرد و گفت: در پیمایش «سبک زندگی ایرانیان» در سال ۱۴۰۲، میانگین استفاده از کتاب صوتی حدود ۳۵ دقیقه در روز و در مراکز شهری حدود ۴۵ دقیقه اعلام شده است. همچنین در نظرسنجی سال گذشته، ۱۱.۷ درصد افراد اعلام کردند که بیشتر از قالب صوتی برای مطالعه استفاده میکنند.
وی کتابهای تعاملی را یکی دیگر از قالبهای جدید دانست و افزود: کتابهای تعاملی، بهویژه در حوزه کودک و نوجوان، امکان رفتو برگشت و مشارکت بیشتر مخاطب را فراهم میکنند. نسل جدید، نسل شبکههای اجتماعی است و نمیخواهد صرفا شنونده یا خواننده باشد، بلکه میخواهد خلاقیت و حضور خود را در فرآیند مطالعه نشان دهد.
فناوری و فرصت تحقق عدالت در دسترسی به کتاب
صالحی با اشاره به ظرفیت فناوری برای دسترسی گروههای مختلف جامعه به کتاب گفت: فناوری فرصتهای تازهای برای محرومیتزدایی از اقشار دارای محدودیتهای جسمی و همچنین تحقق عدالت جغرافیایی ایجاد کرده است.
وی ادامه داد: فناوریهای جدید در قالب کتابهای الکترونیک، صوتی و دیگر قالبها، امکان دسترسی نابینایان، ناشنوایان و افراد دارای محدودیتهای حرکتی را به کتاب فراهم کردهاند؛ گروههایی که پیش از این امکان مطالعه برای آنها محدودتر، دشوارتر یا پرهزینهتر بود.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی افزود: فناوری همچنین میتواند از طریق دستگاههای آفلاین و کتابخانههای دیجیتال و آنلاین، دسترسی مناطق محروم و دور از دسترس را به منابع مطالعاتی افزایش دهد؛ بنابراین نباید ظرفیت فناوری برای ایجاد عدالت اجتماعی، انسانی و جغرافیایی را دستکم گرفت.
هوش مصنوعی؛ جهانی تازه و ناشناخته
صالحی با اشاره به ظهور هوش مصنوعی گفت: هوش مصنوعی جهان تازهای را پیش روی ما قرار داده است؛ جهانی که هنوز تصویر روشنی از آن نداریم. شاید هیچ اختراع انسانی به اندازه هوش مصنوعی برای انسان مبهم نبوده باشد که مشخص نیست انسان با این اختراع، جهان و خود را به چه نقطهای خواهد برد.
وی افزود: با این حال، مجموعه قابل توجهی از فرصتهای هوش مصنوعی، از تولید و طراحی گرفته تا بازار، همین امروز پدید آمده و نباید منتظر دو یا سه سال آینده ماند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه صنعت چاپ، رایانه و انقلاب ارتباطی، عرصه نشر را وارد دنیایی تازه کردهاند، تاکید کرد: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و بخش خصوصی باید به آینده کتاب و نشر توجه کنند و ببینند این حوزه در چه مسیری حرکت میکند و چگونه میتوان بر روندهای آینده آن اثرگذار بود.
ضرورت پیوند نشر با نظام آموزش و پرورش
صالحی یکی از الزامات مهم این مسیر را ایجاد ارتباط موثر میان نشر، فناوری و آموزش و پرورش دانست و گفت: اگر میخواهیم از منظر کتاب و نشر بر روند آینده کشور اثرگذار باشیم، باید ارتباط جدیتری با نظام آموزش و پرورش برقرار کنیم.
وی با اشاره به تحولات ایجادشده در مدارس در سالهای اخیر افزود: تعطیلی مدارس در دوران کرونا و همچنین شرایط خاص اخیر، معلمان و دانشآموزان را تا حدی برای استفاده از فناوری در فرآیند آموزش آمادهتر کرده است. باید از این ظرفیت استفاده کرد تا نشر و کتاب در مسیری که آموزش و پرورش طی میکند، غایب نباشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ادامه داد: به برنامهای منظم و پیوسته نیاز داریم تا مدرسه جدید که مدرسهای نوآورانه و فناورانه است، جایگاه کتاب را نیز حفظ کند. شکل کتاب ممکن است تغییر کند اما آنچه اهمیت دارد، فکر منسجم است؛ اینکه کودک و دانشآموز ما بتواند با مطالعه، انسجام ذهنی، قدرت تغییر و قدرت انتقال پیدا کند.
هوش مصنوعی؛ فناوری دووجهی با فرصتها و خطرها
صالحی با تاکید بر ضرورت توجه همزمان به فرصتها و تهدیدهای فناوری گفت: هوش مصنوعی در دهه آینده دنیای جدیدی را پیش روی ما خواهد گذاشت و مانند هر فناوری دیگری، هم فرصت و هم خطر دارد. اما خطرات آن نباید موجب شود از فناوری فاصله بگیریم.
وی افزود: همانطور که وجود تصادفهای متعدد باعث نشده است خودرو و رانندگی را کنار بگذاریم، در مورد فناوری نیز باید خطرات را از قبل بشناسیم و برای کاهش آنها برنامه داشته باشیم. هر فناوری جدید با خطرات جدیدی همراه است و برای مواجهه با این خطرات، هم مطالعه و هم همفکری ضروری است.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی یکی از محورهای مهم پژوهش در حوزه نشر را بررسی مخاطرات فناوریهای نو دانست و گفت: پژوهشگاهها و پژوهشکدهها باید درباره تاثیر فناوریهای جدید بر حوزه نشر و راههای حل مسائل و کاهش خطرات آن مطالعه کنند.
ضرورت حفظ خلاقیت ادبی در عصر هوش مصنوعی
صالحی همچنین بر ضرورت بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر خلاقیت ادبی تاکید کرد و گفت: در طول تاریخ، انسان ایرانی همواره از خلاقیت برخوردار بوده و همین خلاقیت موجب ظهور چهرههایی مانند فردوسی، نظامی، مولوی، عطار، حافظ و سعدی شده است.
وی افزود: هر یک از این شاعران و نویسندگان، ویژگی و طعم خاص خود را دارند. باید مراقب باشیم هوش مصنوعی این تنوع و خلاقیت را از میان نبرد و ایران خلاق به ایران کارخانه تولید فکر تبدیل نشود.
ضرورت تدوین قوانین متناسب با فناوری
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد حقوقی و اخلاقی فناوری گفت: ما در حوزه مسائل حقوقی مرتبط با فناوری عقب هستیم و ضعفهایی جدی داریم. اگر فناوری با سرعت پیش برود و نظام حقوقی و اخلاقی متناسب با آن حرکت نکند، فناوری میتواند همهچیز را پشت سر بگذارد.
وی تاکید کرد: توجه به ایدههای خلاقانه در حوزه فناوری، حمایتهای تسهیلاتی و ایجاد شبکهای میان این ایدهها از دیگر اقداماتی است که میتواند به پیشبرد این حوزه کمک کند.
افتتاح مرکز کارآفرینی و نوآوری؛ گامی برای آینده نشر
صالحی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به آغاز فعالیت مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» گفت: خوشبختانه مجموعههای فعال از نمایشگاه کتاب سال گذشته، با همکاری بانک فناوری و دوستان جهاد دانشگاهی، این کار را آغاز کردند و امروز شاهد یک گام جدید در این مسیر هستیم.
وی ادامه داد: نمیخواهیم این اقدام را بزرگنمایی کنیم، اما این مرکز میتواند گام نخست باشد و در ادامه، گامهای بعدی نیز برداشته شود و حتی مکانهای دیگری به این مجموعه افزوده شوند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به قرار گرفتن این مرکز در خیابان انقلاب تهران اظهار کرد: برای امثال ما، خیابان انقلاب نگاهی نوستالژیک دارد. این محدوده یکی از نواحی فرهنگی تهران است؛ با کتابفروشیها، دانشگاهها، رفتوآمدها و فضای فرهنگی خاص خود.
صالحی بر ضرورت حفظ نواحی فرهنگی شهر تاکید کرد و گفت: باید دغدغه مشترک ما این باشد که چگونه میتوانیم این نواحی فرهنگی را حفظ کنیم و اجازه ندهیم فروغ آنها کاسته شود یا خدای ناکرده خاموش شوند. اینکه چنین اقدام مهمی در چنین نقطهای از شهر شکل گرفته، خود یک نقطه قوت است.
وی با اشاره به حضور ۱۱ شرکت در این مرکز ابراز امیدواری کرد: حضور این شرکتها استمرار پیدا کند و شرکتهای دیگری نیز به این مجموعه بپیوندند و این مرکز منشأ تحولات مهم و موثری در عرصه کتاب، کتابخوانی و نشر کشور باشد.
صالحی همچنین با اشاره به ریشههای عمیق فرهنگی و تمدنی ایران گفت: ویژگی فرهنگ ایران این است که ریشهای عمیق در تاریخ دارد و حتی تندبادها نیز نمیتوانند برگهای این درخت را تکان دهند. امیدواریم از شرایط سخت کشور عبور کنیم و روزهای خوشی را در پی این روزهای همراه با تلخی تجربه کنیم.
ورود فعال جهاد دانشگاهی به فناوریهای نو
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی و رئیس دانشگاه علم و فرهنگ، در آیین افتتاح مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» با تبریک هفته دولت، از تلاشهای دولت در شرایط دشوار کنونی قدردانی کرد و گفت: وقتی به تاریخ انقلاب اسلامی نگاه میکنیم، دورهای با این میزان دشواری را کمتر سراغ داریم. حتی در دوران اوج جنگ هشتساله نیز شرایط به این اندازه سخت نبود. امیدواریم با نیت خیر رئیسجمهور، تلاش اعضای دولت و دعای خیر مردم، از این دوره عبور کنیم و کشور با سرعت بیشتری به مسیر پیشرفت ادامه دهد.
محمدحسین ایمانیخوشخو با اشاره به موضوع این مراسم یعنی «نوآوری، نشر و فناوری» اظهار کرد: پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل جهاد دانشگاهی، دانشگاهها قرار بود بازگشایی شوند، اما با کمبود کتاب و تغییر سرفصلهای آموزشی مواجه بودیم. جهاد دانشگاهی که برای انجام کارهای دشوار شکل گرفته بود، در همان مقطع وارد حوزه نشر شد.
وی ادامه داد: در آن زمان، جهاد دانشگاهی میتوانست کتاب را در مدت دو تا سه هفته آماده و منتشر کند. مؤلف متن را ارائه میکرد و مراحل آمادهسازی انجام میشد و سه هفته بعد کتاب در اختیار دانشجویان قرار میگرفت. حتی برخی منابع خارجی نیز با همان کیفیت و زیبایی و با کمترین قیمت منتشر میشدند. بنابراین، نشر در جهاد دانشگاهی یک سابقه تاریخی دارد.
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی درباره شکلگیری پارکهای علم و فناوری در کشور گفت: در سال ۱۳۹۷ پارکهای علم و فناوری در کشور شکل گرفتند و این موضوع قانون مجلس را نیز داشت، اما حوزه فرهنگ در ساختار این پارکها وجود نداشت. جهاد دانشگاهی پیشنهاد ایجاد پارک در حوزه صنایع فرهنگی را به وزارت علوم ارائه کرد.
ایمانیخوشخو ادامه داد: حدود یک سال و نیم برای تحقق این موضوع پیگیری و رفتوآمد انجام شد و در نهایت مجوز این پارک صادر شد. امروز حدود ۲۰ شرکت در حوزه فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی زیر نظر این پارک فعالیت میکنند.
وی با تاکید بر ضرورت ورود فعال به حوزه فناوری گفت: فعالیتهای ما عمدتا با همکاری دستگاههای مختلف انجام میشود و یکی از نمونههای آن، همکاری با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه نوآوری در نشر است.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ افزود: اگر در حوزه فناوری وارد نشویم و رویکردی فعال، نه منفعل، نداشته باشیم، قطعا طی یک یا دو سال آینده آثار این عقبماندگی را خواهیم دید.
ایمانیخوشخو با اشاره به همکاریهای جهاد دانشگاهی در حوزه هوش مصنوعی و سینما اظهار کرد: اخیرا در نشستی با حضور مسئولان حوزه سینما، موضوع هوش مصنوعی و سینما مورد بررسی قرار گرفت و چندین ساعت درباره آن بحث شد. موضوعات و دیدگاههای جدیدی در این نشست مطرح شد که همچنان در حال پیگیری است.
وی همچنین از همکاری با بنیاد ملی بازیهای رایانهای خبر داد و گفت: در دو جلسه با مدیرعامل بنیاد بازیهای رایانهای، موضوع راهاندازی رشته بازیسازی در دانشگاه علم و فرهنگ مطرح و پیگیری شده است. قرار است این رشته در دانشکده هوش مصنوعی این دانشگاه راهاندازی شود.
ایمانیخوشخو با اشاره به راهاندازی دانشکده هوش مصنوعی و کامپیوتر دانشگاه علم و فرهنگ گفت: این دانشکده جدید است و قرار است طی دو هفته آینده با حضور وزیر ارتباطات افتتاح شود.
«جهاد دانشگاهی» وارد کارهای تکراری نمیشود
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی تاکید کرد: جهاد دانشگاهی به دنبال انجام کارهای تکراری نبوده و نخواهد بود. هر کاری که بر زمین مانده باشد، جهاد دانشگاهی وارد آن میشود و اگر مجموعه دیگری برای انجام آن کار شکل گرفت، جهاد دانشگاهی آن را واگذار میکند و سراغ مسئله جدیدی میرود. سابقه و تاریخ جهاد دانشگاهی نیز این رویکرد را نشان میدهد.
وی با اشاره به سابقه فعالیت جهاد دانشگاهی در حوزه کتاب و نشر گفت: کتاب سال دانشجویی نیز با ابتکار منتظری شکل گرفت و موجی ایجاد کرد که همچنان ادامه دارد. حضور جهاد دانشگاهی در نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران نیز همواره پررنگ بوده و غرفههای بزرگی در اختیار این مجموعه قرار داشته است.
همکاری پارک و خانه کتاب در مسیر نوآوری نشر
ایمانیخوشخو با اشاره به مرکز تازهافتتاحشده «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» گفت: اتفاقی که امروز شاهد آن هستیم، در واقع در بخش نرمافزاری با کمک پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی و در بخش سختافزاری با همکاری خانه کتاب و ادبیات ایران پیش خواهد رفت.
وی ادامه داد: از ارتباط نزدیک با دوستان حاضر در این مجموعه خوشحال هستیم و همکاری ما با سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی نیز در شرایط خوبی قرار دارد. در نمایشگاهی که در مسکو برگزار میشود نیز در تلاش هستیم به حضور شرکتهای ایرانی کمک کنیم.
رئیس پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی خطاب به وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: جهاد دانشگاهی خود را بازوی شما در حوزههایی که اشاره شد میداند. دامنه فعالیت جهاد دانشگاهی بسیار گسترده است و در حوزه نشر و نوآوری نیز آمادگی کامل برای همکاری داریم. امیدواریم با توجه به روحیه همکاریهای چندجانبه، این اقدامات به خوبی پیش برود.
توسعه ظرفیت پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی
ایمانیخوشخو با اشاره به توسعه فضای فعالیت این پارک اظهار کرد: از سال گذشته تاکنون حدود پنج هزار مترمربع فضای جدید به ظرفیت پارک در نقاط مختلف تهران افزوده شده است. با توجه به دشواری پیدا کردن ساختمان مناسب در تهران، فعلا با همین ظرفیت و امکانات موجود در حال حرکت هستیم.
وی تاکید کرد: امیدواریم این مجموعه به عنوان نخستین و تنها پارک تخصصی صنایع فرهنگی کشور که در سطح ملی فعالیت میکند، بتواند بیش از پیش در خدمت کشور باشد.
رئیس دانشگاه علم و فرهنگ در پایان با اشاره به توصیههای رهبر فقید انقلاب اسلامی به جهاد دانشگاهی گفت: یکی از توصیههای مهم ایشان به جهاد دانشگاهی، انجام کارهای زمینمانده و ورود به حوزههایی بود که دیگران به آنها وارد نشدهاند. این توصیه همچنان در ذهن و مسیر فعالیت جهاد دانشگاهی قرار دارد.
وی افزود: امیدواریم روح این بزرگمرد و همه شهدا با صالحان و ائمه اطهار محشور باشد. ایشان در طول این سالها حامی جدی دانشگاهیان بودند و در بسیاری از مقاطع که جهاد دانشگاهی با موانع جدی مواجه میشد، با حمایت خود مسیر را هموار کردند.
فناوری؛ یکی از محورهای سیاستگذاری فرهنگی
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران، در آیین افتتاح مرکز «کارآفرینی و نوآوری چاپ و نشر خانه کتاب و ادبیات ایران» با اشاره به سرعت بالای تحولات فناوری، بر ضرورت ورود جدی و هدفمند حوزه فرهنگ و نشر به عرصه فناوری تاکید کرد و گفت: کارکرد فناوری در دنیای امروز، چه در زندگی شخصی و چه در صنایع مختلف، بهگونهای است که نمیتوان آن را نادیده گرفت یا کنترل نکرد. سرعت و شدت تحولات فناوری به اندازهای است که مجموعههای دولتی و حاکمیتی در بسیاری از حوزهها احساس میکنند از این روند عقب ماندهاند.
ابراهیم حیدری افزود: حوزه چاپ و نشر به دلیل اثرگذاری و نقش پیشران خود در سایر حوزهها، اهمیت ویژهای دارد و باید برای آن تلاش کرد، دقت داشت و بسترهای لازم را فراهم کرد. اگر در این زمینه اقدام نکنیم، حوزه فرهنگ و هنر هم مرجعیت خود را از دست خواهد داد و هم با آشفتگی بیشتری در بازار مواجه خواهد شد.
وی با اشاره به سیاستهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه فناوری اظهار کرد: یکی از محورهای مهم برنامههای صالحی در حوزه فناوری تعریف شده است. در حوزه معاونت فرهنگی نیز از روزهای نخست با تاکید جوادی و همکاری نهادها و دستگاههای مختلف، تلاش کردیم به چارچوبی برسیم که بتواند مبنای فعالیتهای ما قرار گیرد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران ادامه داد: فناوری بر حوزههای مختلف تولید، توزیع، چاپ، تبلیغ و ترویج و حتی خلق آثار تاثیر گذاشته و همین مسئله موجب شده است امروز با مقداری بههمریختگی در این حوزه مواجه باشیم؛ بنابراین نیاز بود بستری برای ساماندهی این وضعیت ایجاد شود.
وی تاکید کرد: هدف ما این نیست که مستقیما وارد تولید، توزیع یا تبلیغ آثار شویم، بلکه تلاش کردهایم بستری فراهم کنیم تا ایدههای نو، شرکتهای فعال در این حوزه و همه کسانی که ایدهای برای توسعه چاپ و نشر دارند، بتوانند ایدههای خود را در این بستر به عمل تبدیل کنند.
ایجاد ارتباط میان دانشگاه، صنعت نشر و سیاستگذار
حیدری با بیان اینکه خانه کتاب و ادبیات ایران به عنوان نماینده دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این مسیر نقش تسهیلگر دارد، گفت: تلاش ما این است که ارتباط میان دانشگاه، پژوهشگران، دستاندرکاران نشر، مجریان و سیاستگذاران تسهیل شود.
وی افزود: در برنامهریزی، بهترین مدل، برنامهریزی از پایین به بالا است. ما نیز تلاش کردهایم بستری ایجاد کنیم تا دستاندرکاران، شرکتهای صاحب ایده و سیاستگذاران بتوانند ارتباط موثرتری با یکدیگر داشته باشند و از این طریق، هم به شرایط موجود سامان دهیم و هم نگاهی آیندهپژوهانه داشته باشیم.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران هشدار داد: اگر با همین روند به آینده حرکت کنیم، با چالشهایی مواجه خواهیم شد که ممکن است در آن زمان، نقش دولت، حاکمیت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در حوزه فرهنگ و هنر و صنعت نشر کاهش یابد و مدیریت این حوزه از مسیرهایی انجام شود که قابل کنترل نباشد.
وی تصریح کرد: بنابراین باید از امروز دست به کار شویم، ایدهها را سامان دهیم و این حوزه را مدیریت کنیم. منظور از این مدیریت، کنترل و نظارت بر ایدهها نیست، بلکه ساماندهی حوزهای است که بتواند به سیاستگذاران و برنامهریزان در تدوین اسناد بالادستی، قوانین و مقررات مورد نیاز و حمایتهای لازم کمک کند.
استفاده از ظرفیت بخش خصوصی
حیدری با اشاره به فاصله موجود میان بخش حاکمیتی و بخش خصوصی در حوزه فناوری نشر گفت: امروز از بخش خصوصی خود بسیار عقب هستیم و ایجاد چنین بستری میتواند به بخش حاکمیتی و قانونگذاری کمک کند تا متناسب با تحولات این حوزه، اسناد بالادستی، قوانین، مقررات و حمایتهای مورد نیاز را تدوین کند.
وی افزود: این بستر همچنین میتواند به شناسایی ایدههای جدید کمک کند و زمینه حضور مؤثرتر فرهنگ ایران در عرصه بینالمللی را فراهم سازد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران اظهار کرد: فرهنگ ایران، فرهنگی متنوع از گویشها، لهجهها، فرهنگها و آداب مختلف است. باید بتوانیم این تنوع را از طریق کتاب و سایر رسانهها هم در فضای داخلی به گردش درآوریم و هم در عرصه بینالمللی حرفی برای گفتن داشته باشیم.
آغاز مسیر از نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران
حیدری با اشاره به همکاری خانه کتاب و ادبیات ایران با پارک فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی جهاد دانشگاهی گفت: تلاش کردیم این مسیر را از نمایشگاه بینالمللی کتاب تهران آغاز کنیم. در این نمایشگاه برای نخستین بار بخش فناوری راهاندازی شد و با انتشار فراخوان، نزدیک به ۱۴ شرکت اثرگذار در حوزه فناوری نشر حضور پیدا کردند.
وی ادامه داد: در همان نمایشگاه، تفاهمنامه همکاری با جهاد دانشگاهی و پارک ملی علوم و فناوری نرم و صنایع فرهنگی منعقد شد و برنامهریزیهای اولیه آغاز شد. در ادامه و همزمان با هفته کتاب نیز فراخوانی برای شناسایی ایدههای برتر منتشر کردیم که تعداد زیادی ایده خوب در حوزه چاپ و نشر به دست ما رسید.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران افزود: پس از داوری، تعدادی از این ایدهها به عنوان ایدههای برتر انتخاب شدند و بخش قابل توجهی از صاحبان این ایدهها امروز در این پردیس مستقر شدهاند. امیدواریم بتوانیم با کمک آنها اقدامات مؤثری در حوزه چاپ و نشر انجام دهیم.
تامین هزینهها از درآمد خانه کتاب
حیدری با اشاره به تامین هزینههای ایجاد این مرکز گفت: تلاش کردیم هزینه جدیدی بر شرایط اقتصادی دولت تحمیل نکنیم. تمام هزینهها و امکاناتی که امروز در این مرکز مشاهده میکنید، از محل درآمدهای خانه کتاب تامین شده و بودجهای از طرف دولت برای این منظور در نظر گرفته نشده است.
وی افزود: سیاست ما در خانه کتاب این بوده است که درآمدهای حاصل از فعالیتهای مرتبط با صنعت نشر، دوباره در همین حوزه هزینه شود. بر همین اساس، زیرساختهای لازم برای راهاندازی این مرکز فراهم شد.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران ادامه داد: پیشبینی اولیه ما ایجاد فضایی به وسعت یکهزار و ۵۰۰ مترمربع بود که در گام نخست، ۵۰۰ مترمربع آن آماده شده است.
استقرار ۱۱ شرکت در مرکز نوآوری نشر
وی با اشاره به استقبال شرکتها از این طرح گفت: پس از انتشار فراخوان و دریافت ایدههای مختلف، هیئت داوری یا شورای انتخاب، ۱۱ شرکت را برای استقرار در این مرکز انتخاب کرد و این شرکتها فعالیت خود را آغاز کردند.
حیدری افزود: فعالیت این شرکتها طیف گستردهای از فرآیندهای صنعت نشر را شامل میشود؛ از خلق اثر گرفته تا تبلیغ و ترویج، توزیع و چاپ کتاب.
مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران در پایان گفت: آنچه امروز به نتیجه رسیده، گام نخست این مسیر است. امیدواریم این گام با همکاری و همراهی جهاد دانشگاهی و پارک ملی علوم و فناوریهای نرم و صنایع فرهنگی و همچنین حمایتهای صالحی و پیگیریهای جوادی به نتیجه برسد و بستری فراهم شود تا حلقههای مختلف صنعت نشر، سیاستگذار، مجری و دستاندرکاران این حوزه در کنار یکدیگر قرار گیرند.
وی تاکید کرد: امیدواریم ایدههایی شکل بگیرد که در کنار کتاب چاپی، زمینه توسعه کتاب دیجیتال و دیگر قالبهای نوین را فراهم کند و این مسیر در نهایت به جایگاهی برسد که شایسته ایران اسلامی باشد.
منبع: خبرگزرای برنا
