خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ دانشگاه آزاد اسلامی در گام دوم حیات علمی و اجتماعی خود، با عبور آگاهانه از پارادایم «آموزشمحورِ صِرف»، گام در مسیر «دانشگاه حل مسئله و جامعهپرداز» نهاده است؛ رویکردی نوین که در آن دانشگاه نه یک جزیره جداافتاده از جامعه، بلکه مغز متفکر و پیشران توسعه پایدار منطقهای به شمار میرود. وابستگی دیرینه صنایع عظیم نفت و گاز به فناوریهای وارداتی، پدیده فرساینده خوردگی سازهها و ادوات در اقلیم جنوب، تنشهای آبی، شوری خاک و لزوم نوسازی زنجیره ارزش صنایع تبدیلی و کشاورزی، نیازمند پاسخهای علمی، دقیق و فناورانه دروناستانی است.
در همین راستا، هابهای فناوری دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان توانستهاند با پایهگذاری زیرساختهای پیشرفته، ایجاد پردیس علم و فناوری انرژی و مراکز رشد سطح یک، بستری استوار برای تربیت تیمهای متخصص، مهار تحریمها، مهندسی معکوس قطعات حساس صنعتی و خلق فناوریهای کمنظیر جهانی فراهم کنند. خبرنگار آنا در چارچوب این پرونده «هابهای فناوری دانشگاه آزاد؛
از کانونهای آموزش تا موتورهای محرک اقتصاد منطقهای» گفتوگویی را با دکتر شهرام لک رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان ترتیب داده و به واکاوی دستاوردها، چالشها، افقهای پیشرو و برنامههای راهبردی این مجموعه در افق سال ۱۴۰۵ پرداخته است. گپ و گفت آنا با رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان در پی میآید: گذر از تولید نمونه به حل مسائل کلان؛ خوزستان در آستانه جهش فناوری آنا: ابتدا بفرمایید ارزیابیتان از نقش و میزان اثرگذاری هابها و مراکز فناوری دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان در حل چالشها و مسائل اساسی این استان چیست؟
لک: اثرگذاری هابهای فناوری در حل مسائل خوزستان قابل توجه بوده، اما هنوز با ظرفیت واقعی استان خوزستان فاصله دارد، یعنی بیشتر در مرحله ایجاد زیرساخت، شناسایی مسئله، تربیت تیم فناور و تولید نمونه/محصول موفق بودهاند و در مرحله تجاریسازی گسترده و حل مسئله در مقیاس استان هنوز جای کار زیادی وجود دارد. آنا: مهمترین ظرفیتهای فناورانه و کارنامهای که دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان بهخصوص در بخش انرژی و نفت به نمایش گذاشته است، شامل چه بخشهایی است؟
لک: یکی از مهمترین ظرفیتهای فناوری دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان، مرکز رشد و پردیس علم و فناوری انرژی است و این مجموعه بالغ بر ۲۰ شرکت دانشبنیان و ۸۹ هسته و واحد فناور و آزمایشگاههای تخصصی را شامل میشود و محصولات این مجموعهها در غرفهای بهنام دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان در نمایشگاه نفت اهواز مورد بازدید عموم قرار گرفته و بهعنوان یکی از غرفههای برتر نمایشگاه مورد تقدیر قرار گرفت. این موضوع از این جهت مهم است که یکی از مسائل اصلی خوزستان، وابستگی صنایع نفت و گاز به تجهیزات و فناوریهای خارج از استان و کشور است.
آنا: در حوزه همکاری با صنایع سنگین، صنعت نفت، حفاری و پتروشیمی که ظرفیت مهم استان خوزستان است چه محصولات و دستاوردهای عینی توسط فناوران دانشگاه حاصل شده است؟ لک: نمونه همکاری دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان با صنعت حفاری، ساخت و تولید قطعه «استپ رینگ» و مهندسی معکوس آچار هیدرولیک و ساخت کولرهای گازی ۵۰ و ۶۰ هرتز مورد نیاز صنعت ملی حفاری توسط همین مجموعههای فناور مستقر در دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز در شرایط تحریم بوده است.
از سوی همه میدانیم یکی از مشکلات عمده صنعت، خوردگی فلزات است که با پوششدهی سطحی توسط مواد کامپوزیتی مشکلات صنعت گاز و پتروشیمی در این حوزه تا حدودی برطرف شده است. آنا: دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان در حوزه کشاورزی و محیط زیست با توجه به چالشهای زیستمحیطی منطقه چه اقداماتی انجام داده است؟ لک: در حوزه کشاورزی و محیط زیست قدمهای ارزشمندی در دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان برداشته شده؛
ازجمله ساخت دریچههای هوشمند الکترونیک برای سومینبار در جهان برای استفاده در شرکت توسعه نیشکر امام خمینی(ره)، ساخت پکیج تصفیه فاضلاب، توسعه محصولات کشاورزی اقلام در معرض انقراض از طریق کشت بافت. تبدیل تهدید کمآبی و شوری خاک به فرصت آنا: با توجه به تهدیدات اقلیمی نظیر کمآبی و شوری خاک، برنامهریزیهای آینده دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان برای حمایت از فناوران این حوزه چگونه خواهد بود؟
لک: با توجه به اینکه تهدیدهایی مانند کمآبی، شوری آب و خاک موجب کاهش بهرهوری کشاورزی میشود و از سویی در حوزه صنایع تبدیلی و بستهبندی محصولات نیز استان خوزستان عملکرد قابل قبولی ندارد، در برنامهریزیهای آینده تمرکز دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان بر حمایت از ایدهها و فناورانی است که بتوانند این تهدیدها را تبدیل به فرصت کنند و کمبودها را به شکل قابل ملاحظهای کاهش دهند. آنا: جایگاه و رتبه مراکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان در ارزیابیهای کشوری چگونه است و چه معیارهایی در این ارزیابیها ملاک عمل قرار میگیرد؟
لک: مراکز رشد واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی سالیانه توسط سازمان مرکزی دانشگاه آزاد اسلامی ارزیابی میشود که در هشت سال اخیر همواره مرکز رشد واحد اهواز جز مراکز رشد سطح یک و ممتاز دانشگاه ارزیابی میشود. در ارزیابی مراکز رشد دانشگاه آزاد اسلامی، شاخصهای ارزیابی به دو شکل کمی و کیفی صورت میپذیرد؛ ازجمله معیارهای ارزیابی میتوان به متراژ فضای اختصاص یافته، فضای کار اشتراکی، آزمایشگاه و کارگاه تخصصی، تعداد هستهها و واحدهای فناور و شرکتهای دانش بنیان و حمایتهای مادی و معنوی از آنها اشاره کرد.
آنا: این ظرفیتهای فناورانه و مراکز نوآوری تنها به مرکز استان خوزستان محدود است یا سایر واحدهای دانشگاهی خوزستان نیز در این شبکه سهیم هستند؟ لک: ظرفیتهای فناورانه دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان محدود به مرکز استان خوزستان نیست و میتوان از ظرفیت سایر واحدهای دانشگاهی استان خوزستان نیز بهرهمند بود؛ بهعنوان مثال میتوان از مرکز رشد مشترک دانشگاه آزاد اسلامی واحد دزفول و پارک علم و فناوری استان خوزستان نام برد که این مرکز در ارزیابیهای دروناستانی توسط پارک علم و فناوری استان خوزستان جزء مراکز رشد موفق معرفی شد.
آنا: رویکرد مسئلهمحوری و برنامههای راهبردی دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان در افق سال ۱۴۰۵ بر چه محورهایی استوار خواهد بود؟ لک: دانشگاه آزاد اسلامی استان خوزستان از سالها قبل حرکت به سمت مسئلهمحوری را دنبال کرده است. بررسیها نشان میدهد در برنامههای اعلامشده در سال ۱۴۰۵ نیز ارتباط با صنعت، توسعه آموزش، توسعه فناوری و کارآفرینی و درآمدهای غیرشهریهای جزء محورهای راهبردی دانشگاه آزاد استان خوزستان قرار گرفته است. آنا: بهعنوان جمعبندی، چالش و مأموریت اصلی هابهای فناوری خوزستان را در مقطع فعلی چه میدانید؟
لک: به نظر مسئله اصلی امروز هابهای فناوری خوزستان، «کمبود ظرفیت» نیست؛ بلکه تبدیل ظرفیت موجود به پروژههای بزرگ، قابل اندازهگیری و اثرگذار بر اقتصاد و زندگی مردم استان خوزستان است. در حال حاضر، ما بیشتر در مراحل ایجاد زیرساخت، شناسایی مسائل و تولید نمونههای موفق بودهایم و باید با تمرکز بر تجاریسازی گسترده، گامهای عملیاتی برای حل مسئله در مقیاس استانی برداریم.
منبع: آنا
