محمدرضا امینیفرد، رئیس انجمن علمی آسیبشناسی ایران و عضو شورای عالی سازمان نظام پزشکی، در گفتوگو با خبرنگار آنا درباره وضعیت ارجاع بیماران از مطب پزشکان به آزمایشگاهها اظهار کرد: بخش عمده همکاری پزشکان با آزمایشگاهها بر اساس اعتماد است و ارتباط عجیب و غریبی در این زمینه وجود ندارد. پزشک ممکن است به دلیل شناختی که از یک آزمایشگاه دارد، بیمار را برای انجام یک آزمایش مشخص به آنجا معرفی کند.
وی افزود: گاهی پزشک به بیمار میگوید یک آزمایش مشخص را در آزمایشگاه خاصی انجام دهد؛ برای مثال ممکن است درباره برخی مارکرهای ویروسی یا آزمایشهای خاص، آزمایشگاهی را معرفی کند که پزشک به آن اعتماد بیشتری دارد.
رئیس انجمن علمی آسیبشناسی ایران ادامه داد:، اما گاهی اگر افراد فاقد صلاحیت وارد حوزه آزمایشگاهی شوند، مشکلاتی ایجاد میشود. برای مثال ممکن است فردی که تخصص این کار را ندارد، یک تعاونی تأسیس کند و با سرمایهگذاری وارد این حوزه شود.
وی تصریح کرد: در چنین شرایطی ممکن است مسئله ارجاع بیمار مطرح شود. این موضوع خطرناک است، زیرا ممکن است در جایی که اصلاً نیاز نیست، آزمایش برای بیمار نوشته شود. ممکن است یک بیمار به دو آزمایش نیاز داشته باشد، اما پنج آزمایش برای او درخواست شود و یک فهرست آزمایش در اختیارش قرار گیرد.
ورود افراد غیرمتخصص به حوزه آزمایشگاهی نگرانکننده است
امینیفرد گفت: مسئله دیگر این است که آزمایشگاه ممکن است خودش را ملزم بداند که درآمد ایجاد کند. در چنین شرایطی ممکن است برای کاهش هزینهها از کیت ارزانتر یا دستگاه پایینتر استفاده شود و این مسئله میتواند روی کیفیت آزمایش اثر بگذارد.
وی افزود: معمولاً خود بیماران نیز متوجه برخی مشکلات میشوند. البته وزارت بهداشت نیز بازرسیهایی دارد و در آزمایشگاهها چکلیستهایی را بررسی میکند، اما گاهی خود بیمار متوجه میشود که نتیجه آزمایش با وضعیت او مطابقت ندارد.
رئیس انجمن علمی آسیبشناسی ایران ادامه داد: ممکن است برای بیماری در یک آزمایش تشخیص خاصی داده شود، اما بیمار بعداً در چند مرکز دیگر آزمایش انجام دهد و مشخص شود که آن تشخیص وجود نداشته است.
وی با تأکید بر ضرورت نظارت بیشتر بر آزمایشگاهها گفت: ما واقعاً سیستم طبقهبندی و نظارت کافی نداریم که هر کسی نتواند وارد حوزه سلامت مردم شود. باید فردی در این حوزه قرار بگیرد که متعهد باشد و پزشک باشد و سوگند پزشکی خورده باشد.
امینیفرد خاطرنشان کرد: البته پزشکان نیز خطا میکنند، اما قطعاً خطا در یک پزشک پاتولوژیست بسیار کمتر از یک فرد غیرپزشک است؛ زیرا فردی که سوگند پزشکی خورده، عواقب کار خود را میداند و انتظار میرود نسبت به کار خود متعهد باشد.
وی افزود: از طرف دیگر، پزشک از همان آزمایش اعتبار به دست میآورد و نمیآید اعتبار خودش را خراب کند. پزشکی که ۱۰، ۲۰ یا ۳۰ سال کار کرده و هزاران بیمار داشته است، دلیلی ندارد برای چند مورد آزمایش غیرضروری چنین کاری انجام دهد.
ارجاع بیمار از مطب به آزمایشگاه باید ضابطهمند باشد
رئیس انجمن علمی آسیبشناسی ایران درباره ارجاع بیماران از مطب پزشکان به آزمایشگاهها گفت: ارجاع بیمار از مطبها به آزمایشگاهها توسط خود پزشک ممکن است همیشه وجود نداشته باشد. قانون نیز در مورد ارجاع از مراکز دولتی به خصوصی تصریح دارد و آن را خلاف میداند.
وی ادامه داد:، اما گاهی خود پزشک که کار کرده و اعتبار دارد، ممکن است معتقد باشد یک آزمایش در یک مرکز خاص بهتر انجام میشود و صرفاً به همین دلیل بیمار را به آنجا ارجاع دهد.
امینیفرد افزود: در برخی آزمایشهای فوقتخصصی نیز ممکن است پزشک با یک آزمایشگاه مشخص کار کند. برای مثال در برخی آزمایشهای خاص، ممکن است یک آزمایشگاه آن آزمایش را انجام دهد و نمونه به مرکز دیگری ارسال شود. این مسئله با آزمایشهای ساده متفاوت است.
ارتباط میان تجویزکننده و آزمایشگاه نیاز القایی ایجاد میکند
وی در پاسخ به موضوع آزمایشهای بدون دلیل و نیاز القایی اظهار کرد: نیاز القایی و آزمایش بدون دلیل زمانی اتفاق میافتد که به هر دلیل ارتباطی بین کسی که آزمایش را تجویز میکند و آزمایشگاه وجود داشته باشد.
وی توضیح داد: ممکن است فردی در شرایط امروز ۵۰ میلیارد تومان سرمایهگذاری کرده باشد، دستگاه آورده و فضای آزمایشگاهی ایجاد کرده باشد و طبیعتاً باید این سرمایه را برگرداند. در چنین شرایطی ممکن است با پزشک یا منشی پزشک وارد ارتباط شود و بگوید بیماران را برای انجام آزمایش به آزمایشگاه او بفرستند.
امینیفرد افزود: برای اینکه هزینه سرمایهگذاری جبران شود، ممکن است فردی که وارد این حوزه شده، نه به عنوان پزشک و فرد متعهد، بلکه به عنوان یک تاجر عمل کند و بگوید باید از این سرمایه درآمد ایجاد کنم. در چنین شرایطی ممکن است از کیفیت کم شود یا آزمایشهای بیشتری برای بیماران نوشته شود.
وی تأکید کرد: ما فکر میکنیم آییننامههای وزارت بهداشت باید ضوابط تأسیس آزمایشگاهها و نظارت بر آنها را به اندازهای قوی کند که کسی وارد این جریان نشود.
دامپینگ در آزمایشگاهها میتواند کیفیت را تحت تأثیر قرار دهد
رئیس انجمن علمی آسیبشناسی ایران درباره تخفیفهای غیرمتعارف در آزمایشگاهها نیز گفت: دامپینگ یعنی تخفیفهای نامتعارف و کمفروشی برای اینکه مشتری بیشتری جذب شود و این موضوع در هر جای بازار تخلف محسوب میشود.
وی افزود: وقتی آزمایشگاهی با ۴۰ درصد تخفیف آزمایش انجام میدهد، سؤال این است که این تخفیف از کجا جبران میشود؟ ما که آزمایشگاهی هستیممیدانیم آزمایشگاه چنین حاشیه سودی ندارد.
امینیفرد ادامه داد: حتی در گذشته نیز حاشیه سود آزمایشگاه حدود ۱۰ درصد بوده و اکنون شرایط سختتر شده است؛ بنابراین باید مشخص شود هزینه این تخفیف از کجا تأمین میشود.
وی گفت: به جای اینکه آزمایش از مسیر درست و با کیتهای استاندارد انجام شود، از یک سری روشهای نامتعارف برای کم کردن هزینهها استفاده میشود و نتیجه ارائه شده حتما درست نیست و خطا دارد.
کیفیت آزمایشگاهها باید اولویت باشد
رئیس انجمن علمی آسیبشناسی ایران تأکید کرد: من بارها گفتهام که باید به دنبال این باشیم که کیفیت را برای مردم حفظ کنیم. این موضوع برای خود آزمایشگاهها نیز خوب است.
وی افزود: اگر آزمایش قند بهدرستی انجام شود یا آنزیمها بهدرستی بررسی شوند، فرد در آینده با مشکل جدی مواجه نخواهد شد.
امینیفرد درباره تکرار آزمایش نیز گفت: اگر تکرار آزمایش به دلیل ایراد خود آزمایشگاه باشد و آزمایشگاه متعهد باشد و تشخیص دهد که آزمایشی که انجام داده مطابق استاندارد نبوده، نباید دوباره از بیمار هزینه دریافت کند.
وی توضیح داد: ممکن است آزمایشگاه بگوید من آزمایش را با این کیت انجام دادم و نتیجه درست نبوده است؛ در چنین شرایطی نباید دوباره از بیمار پول بگیرد. اما اگر فرد به آزمایش دیگری نیاز داشته باشد، طبیعتاً هزینه آن آزمایش دریافت میشود.
وی توصیه کرد: معمولاً توصیه ما به آزمایشگاهها این است که اگر دیدند آزمایشی که انجام دادهاند با شرح حال بیمار مطابقت ندارد، با پزشک مشورت کنند و اگر مشخص شد آزمایش از نظر آزمایشگاه درست نبوده، هزینه انجام مجدد آن را خود آزمایشگاه تقبل کند.
کیفیت آزمایشگاههای ایران قابل قبول است
رئیس انجمن علمی آسیبشناسی ایران در بخش دیگری از سخنان خود درباره کیفیت آزمایشگاههای کشور گفت: کیفیت آزمایشگاههای ایران نسبت به دنیا تا الان قابل قبول بوده است.
وی افزود: البته باید دید در شرایط نوسانات ارزی و ارزانفروشیها، کیفیت آزمایشها چه وضعیتی پیدا میکند.
امینیفرد ادامه داد: شما فکر کنید آزمایشهایی که من در جاهای مختلف دنیا دیدهام، بهخصوص در بخش پاتولوژی، با استانداردهای روز دنیا مطابقت دارد.
وی در پایان گفت: میتوانیم بگوییم کیفیت آزمایشهایی که مردم در اکثر مراکز آزمایشگاهی کشور انجام میدهند، قابل قبول است.
منبع: آنا
